Inwentarz Wola Flaszczyna (1789)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-182, karta 266-269.
Dokument przepisał i streścił Piotr Tameczka.

Wizja wraz z stanem dóbr Woli Flaszczyny, Sipińskiej i Pałek z opisaniem pobudynków dworskich i wiejskich, tudzież zasiewów ozimich i jarych JWey Katarzyny z Humańskich Dąbski Wojewodziowy Sieradzkiej prawu dożywocia podległych, a WJPani Juliannie z Rosieckich Żelisławski kontraktem arendownym dnia 20 miesiąca lipca roku 1790 wypuszczonych przez dwóch szlachty i woźnego Szymona Zuchowskiego na rekwizycją tejże W Żelisławski dnia 30 miesiąca i roku tegoż uczyniona i podpisana.

Najprzód widzieliśmy dwór z gruntu zły, dach snopkami poszyty zły, od dołu dwiema szorami szkudeł obity, które miejscami powypadały i pognieły, do którego wchodząc są drzwi na zawiasach i chakach żelaznych. Do sieni wchodząc na lewej ręce są drzwi także na zawiasach, chakach z klamką, rękowieścią i chaczykiem żelaznemi, do pokoju w którym pokoju są dwa okna, w szyb trzydzieści, z których trzy szyby wyleciały, a trzy natłuczone, w drewno oprawne, piec z kafli zielonych, stary, reparacji potrzebujący, kominek z kapturkiem zły, podłoga z tarcic stara, miejscami powygniewała, posowa także z tarcic stara i popruchniała, kredens drewniany jeden. Z tego pokoju idąc są drzwi na zawiasach, chakach z rękowieścią i chaczykiem żelaznemi do drugiego pokoju, w którym jest okno jedno w drewno oprawne, złe, kominek bez kapturka, podłoga i posowa taka jak w pierwszym.
Na lewej ręce tego pokoju są drzwi do komory na zawiasach z chaczykiem, wrzeciądzem i szkoblem żelaznem, w której komorze jest okienko o dwóch szybkach, złe, podłoga takaż. Po prawej ręce są drzwi do kuchni na zawiasach, chakach z rękowieścią i chaczykiem żelaznemi. W tej kuchni komin z gruntu zły.
Z kuchni idąc są drzwi po lewej ręce do izby czeladnej na zawiasie żelaznej jednej. Ta cała izba w ziemie weszła, z gruntu zrujnowana, okna powybijane. U tego całego dworu ściany owierki popruchniały i powypadały.
Wychodząc z dworu po prawej ręce stoi o dwóch słupach z daszkiem pochylony sarnik. Idąc wprost od tego sarnika jest gorzelnia nowa z drzewa kostkowego o izbie, sieni, komorze, dach nowy z dwiema dymnikami, szkudłami pobity, do której wchodząc są drzwi na biegunach drewnianych z wrzeciądzem i szkoblem żelaznym do sieni, w której jest komin dobry. Posowy nad tą sienią nie masz. Po prawej ręce są drzwi także na biegunach drewnianych z wrzeciądzem i szkoblem żelaznym do izby, w której izbie są dwa okna ma[łe?], w drewno oprawne, kominek reparacji potrzebuje, kotlina od garca zła, rozrucona, pieca nie masz, posowa z tarcic przez wpół wyrznięta, z której izby są drzwi na biegunach drewnianych z wrzecądzem i szkoblem żelaznym, już przez Wo Żelisławską danym do komory, z której są drzwi na biegunach i zaporą drewnianych na podwórze, na rogu tej gorzalni jest przystawiony karmnik dla wieprzy, z korytem i przykrywadłami snopkami poszyty. Na prawej ręce tej gorzalni jest studnia z żurawiem i rynną. Od tej studni idąc ozd stary, teraz w nim bydło stawa. W tym ozdzie [...] drabiny trzy i koryta trzy. Dach na całym ozdzie stary i z gruntu poszycia potrzebuje. Przy tym starym ozdzie [...] sadzawka z mnichem nowym do spadku wody. W podw[órzu?] są chlewy świńskie z trzema drzwiami i przegrodami, dach snopkami poszyty reparacji potrzebujący. Przy tych chlewach jest także chlewisko w słupy i dele stare złe, z gruntu na nic niezdatne.
Od tego chlewiska idąc są kurniki nowe z czterema drzwiami na biegunach drewnianych. U dw[óch?] drzwi są wrzecądze i skoble żelazne, dach od góry snopkami poszyty nowy, a od dołu deskami pobity.
Na lewej [stronie?] dworu jest sklep nowy, dach szkudłami pobity, nowy, [u?] którego są schodki, drzwi na zawiasach, chakach z wrzecądzem i skoblem żelaznemi do sklepu, z którego sklepu [od?]chodzi drugi sklepik. Z tych sklepików wychodząc są [scho?]dy na górę, drzwi na zawiasach, chakach z wrzeciądzem i szkoblem żelaznemi, podłoga i posowa z tarcic trzydziestu złożono, niedokończona. Sklepik ten od dołu jest[?] murowany, szczyt tarcicami pozabijany. 

Około tego sklepiku i dworu jest drzewa rzniętego w bale sztuk cztery, przyciesi sztuk dwanaście. Stodoła nowa w słupy wybudowana o dwóch klepiskach, nieskończona, [z wro?]tniami czterema na biegunach oprawnemi. Ta stodoła jest do wpołowy poszyta, obory, stajnie popalone na około.
Podwórza wszystkie płoty złe, poobalane, stare, miejscami w płaty, miejscami w żerdzie pogrodzone, wrót dwoje starych, porujnowanych. 

Osiadłość ludzi w tejże wsi Woli Flaszczyny znajduje się w liczbie zagrodników czternastu jako to. 

Pierwszy. Pracowity Tomasz Ziomek, ławnik. Ma chałupę jeszcze dobrą, reparacji cokolwiek potrzebuje, ma załogę pańską, wołów parę i kosę do cięcia trawy, robi pańszczyzny od Swiętej Małgorzaty aż do Swiętego Michała po pięć dni ręczno, bydłem dni dwa, które się rachują za dni cztery, a piąty ręczno od Swiętego Michała do Swiętej Małgorzaty robi dni cztery ręczno, a bydłem dni dwa, daniny daje do dwora kapłona jednego lub groszy piętnaście, jajec mędel, orzechów półgarca lub osm groszy, grzybów kopę lub piętnaście groszy, kądzielnego złotych dwa lub obrobić i inne powinności podług zwyczaju. 
2gi Pracowity Antoni Frączczak ma chałupę dobrą, zakładu wołów parę i kosę, robi i daninę takąż daje co i pierwszy. 
3ci Pracowity Józef Nowak ma chałupę dobrą, zakładu wołów parę, wóz, kosę, robi i daninę takąż daje.
4ty Pracowity Józef Siekacz ma chałupę dobrą, zakładu wołów parę i pług z żelazami, robocizna i danina takaż.
5ty Pracowity Jakub Janiak ma chałupę dobrą, zakład, robocizna takaż.
6ty Pracowity Mikołaj Kowalczyk, zakład, robocizna, danina takaż. 
7my Pracowity Mateusz Mielczarz, zakład, robocizna takaż. 
8my Pracowity Antoni Gogolczyk, zakład, robocizna, danina takaż. 
9ty Pracowity Wojciech Saładyka, zakład, robocizna, danina takaż. 
10ty Pracowity Piotr Regent, zakład, robocizna, danina takaż. 
11ty Marcin Szkudlarek, zakład, robocizna, danina takaż. 
12ty Prac. Joachim Kuchciak, zakład, robocizna, danina takaż.  
13ty Franciszek Szewczyk, zakład, robocizna, danina takaż. 
14ty Pracowity Andrzej Płosaj. 
Ci wszyscy mają chałupy, stodoły i zabudowania dobre. Zakłady i daniny, robocizna, powinności jednakowe.
Na końcu tejże wsi jest karczma z stajnią złą, z której miejscami snopki powylatały, wielkiej reparacji potrzebująca, do której karczmy wchodzą są drzwi na biegunach drewnianych do sieni. Z sieni są drzwi także na biegunach drewnianych do izby, w której to izbie są okna dwa, jedno złe w drewno oprawne, stół i ławy dobre, piec dobry, komin i kominek zły, podlepienia potrzebuje, podłoga zła, powygniewała. Z tej izby są drzwi także na biegunach drewnianych, z wrzecądzem i skoblem żelaznym do komory. Z komory także wychodząc drzwi na dwór, stajnia o dwóch wrotniach, ściany jeszcze dobre, dach na karczmie jako i stajni z gruntu zły. 

Opis zasiewów na folwarku Woli Flaszczyny. 

[Skrót: Opis zasiewów na folwarku Woli Flaszczyny obejmuje szczegółowy wykaz upraw ozimych, jarych oraz ogrodowych, rozproszonych na wielu działkach i terenach przyległych (m.in. na Pietrachowiznie, za karczmą, za łączkami, pod borem, pod łąkami nad drogą ku Charchowu). Na polach ozimych dominuje żyto oraz pszenica ozima, przy czym ich stan w większości określono jako bardzo mizerny, podły lub co najwyżej średni. Wśród zasiewów jarych wymieniono m.in. groch, proso, jęczmień, owies, tatarkę, jarkę, len oraz rzepak – niemal wszystkie te uprawy charakteryzują się rzadkim i mizernym wzrostem, z wyjątkiem nielicznych udanych fragmentów, takich jak piękna i urodzajna pszenica jara oraz rzepak w ugorze. Całość zestawienia zamyka opis ogrodnictwa za chlewem (obejmujący jęczmień, konopie, groch biały, pasternak, kapustę oraz marchew, która całkowicie wypaliła się z gruntu), co dopełnia obraz przeważająco słabej kondycji zasiewów na całym majątku.] 

Osiadłość ludzi w Woli Sipieńskiej. 
Kmieci trzech. Jako to pierwszy pracowity Maci Siekacz, chałupy nie ma, ta mu się spaliła. Ma zakładu pańskiego wołów parę, koni parę i inne załogi do roli kmiecej należące.
Robi zaciągu od Swiętej Małgorzaty, aż do Swiętego Michała dni dziewięć ręczno, a kiedy bydłem to dni trzy i ręczno dni trzy, od Swiętego Michała, aż do Swiętej Małgorzaty robi dni osm ręczno, bydłem dni trzy, ręczno dni dwa, danine daje dworowi kapłonów dwa lub złoty jeden, jajec mędeli dwa, grzybów kopę lub piętnaście groszy, orzechów pół garca lub osiem groszy, za kądziel złotych dwa lub obrobić. 
2gi. Pracowity Błażej Sałatka ma chałupę, reparacji potrzebuje, ma zakład wołów parę, konia jednego, robociznę, daninę takąż daje jak i pierwszy.
3ci. Pracowity Wojciech Mospan, chałupy nie ma, ta mu się spaliła, załogę ma takąż jak pierwszy, robociznę, daninę takąż, daje jak pierwszy. 
Zagrodników trzech, jako to.
1wszy. Pracowity Józef Płosaj, ma chałupę, stodołę i całe zabudowani[e?] dobre, zakładu dworskiego nie ma, miał woły, ale te pozdychały, robi tyleż i daninę takąż daje co i zagrodnicy w Woli Flaszczynej.
2gi. Pracowity Grzegorz Rataj, ma chałupę, stodołę i inne zabudowanie, zakładu wołów parę, koń[?], wóz, robociznę i daninę takąż daje jak i drudzy.
3ci. Pracowity Józef Czeposki, ma chałupę samą pustki, zakładu tylko ma parę wołów, robocizna i danina taż sama. 

Osiadłość na Pałkach.
Komornik jeden, pracowity Józef Kowal, ma chałupę, zakładu pańskiego nie ma, robi dni trzy ręczno od Swiętej Małgorzaty, aż do Swiętego Michała, od Swiętego Michała, aż do Swiętej Małgorzaty, robi dni dwa ręczno, daniny żadnej nie daje.
Kuźnia jedna, w której mieszka pracowity Piotr Kowal, ten nic nie robi, statki kowalskie wszystkie ma swoje własne. Także trzecie pole ugorowe widzieliśmy za stodołami dworskiemi przy drodze od tejże wsi Woli Flaszczyny i d[rogi?] do Zadzimia idącej całe przyłogiem leżące i niepodorane oprócz dwojga staj podoranego na folwarku przy drodze od dwora i stodół do Zadzimia idącej na prawej stronie dołem od Lutowia błot zwanych, czyli ługu. Także na miejscach zwanych pod Gierazichą, na Popowce, Kowaleskim niepodoranego.
Co jako rzetelnie widzieliśmy tak na to własnemi rękami podpisujemy się. 
Wojciech Chwiałkowski
Józef Badowski piórem trzymanym przy położeniu krzyżyka x.

Inwentarz Wola Flaszczyna (1786)

Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-173, karty 20-27.

Tekst z oryginalnego dokumentu streścił Piotr Tameczka.

Dnia 10 sierpnia 1786 roku we dworze w Woli Flaszczynie, należącej do klucza Zadzimskiego urzędnik Grodzki Sieradzki działając na mocy przepisów o przekazywaniu dóbr oraz wyroków Sądu Grodzkiego przystąpił do egzekucji majątku na rzecz Antoniego Wilkanowskiego, Kanonika Poznańskiego. Czynność ta była finałem wieloletniego sporu o niespłacony przez Karola Dąbskiego dług w wysokości 1750 złotych węgierskich wraz z narosłymi odsetkami i karami sądowymi, co wcześniej skutkowało m.in. nałożeniem na dłużnika kary banicji za zwłokę i niewykonanie wcześniejszych dekretów z lat 1780–1785. Mimo nieobecności pozwanego Dąbskiego na podstawie ugody zawartej w marcu 1786 roku i jej oficjalnego wpisania do Ksiąg Grodzkich w przeddzień bieżącej czynności urzędnik w obecności świadków uroczyście przekazał pełnomocnikowi wierzyciela Tomaszowi Górskiemu wsie Wola Flaszczyna, Wola Sypińska oraz Pałki, rozpoczynając jednocześnie spisywanie inwentarza tych dóbr w celu zaspokojenia roszczeń finansowych powoda.

Nayprzód Wola Flaszczyna, w ktorey dworek stary pod snopkami od spodu y od wierzchu po dwa szory guntow do ktorego wchodząc do sieni drzwi z tarcic na zawiasach bez zamknięcia żelaznego, do izby po lewey stronie będącey drzwi z tarcic na zawiasach z zamknięciem żelaznym to iest klamką, haczykiem, wrzecądzem y szkoblami, oraz z rękowieścią do pociągania drzwi w szrodku będącą. W tey izbie okna dwa w drewno, w iednym oknie dwie szyby stłuczone. Podłoga z tarcic stara y posowa, ta podłoga w iednym mieyscu dziurawa. Piec stary który pierwszą izbę y alkierzyk grzeie ten iest z kafli zielonych, ale mieyscami kafle popsute, kominek zaś dobry. W tey izbie iest kredensik z zamknięciem żelaznym o dwoygu schowaniach wierzchnym y dolnym. Do alkierzyka drzwi z tarcic, na zawiasach z chaczykami dwiema y wrzecądzami do nich, oraz antabką do pociągnienia drzwi, żelaznemi, kominek zaś ze szczętu zły, okno w drewno w tym szyb cztery stuczone, podłoga stara y zła, posowa ieszcze dobra, ściana tylna trochę wyprężona, gdzie ściana pobocznia. Od tegoż alkierzyka drzwi do kuchenki idących z garowania [...] odrzwi ustąpiła. Z tego alkierzyka iest komora na krztałt garderobki, do niey drzwi z tarcic na zawiasach, wrzecądz y szkoble dwa, okno niewielkie w cztery tafle lecz iedney niema, posowa y podłoga z tarcic. Z alkierzyka do kuchenki są drzwi z tarcic na zawiasach z wrzecądzem, chaczykiem y szkoblami, oraz koną do pociągnienia drzwi żelaznemi, do kuchenki z sieni drzwi z tarcic bez zawias tylko chaczyk y szkoble u nich y taż sieni iest tarcicami przeforsztowana, zaś ściana w tyle uniey zła y wyprężona. Na przeciwko izby po lewey stronie będącey iest izba czeladna, stara, do niey drzwi z tarcic stare y złe na zawiasach, wrzecądz y szkobel ieden oraz klameczka do pociągania drzwi, żelazne, okna dwa lecz złe, obydwa deskami pozatykane, mieyscami tylko tafelki, kominek ieszcze dobry, piec z cegły porysowany, posowa z deli stara, do komory z tey izby drzwi z tarcic stare, na zawiasach z wrzecądzem y szkoblami żelaznemi, komora zaś stara y zła, przycieś zgnieła, ściana spruchniała y powyprężana, okno deskami zabite, drzwi na dwor także zabite, posowa z deli stara y zła. Na górę z sieni są schody stare około nich przeforsztowanie z tarcic, drzwi idące z sieni na górę poruynowane, na biegunach z wrzecądzem y szkoblami, na tym całym dworze poszycie złe, poprawy potrzebuie, a naybardziey nad kominem. Komin wielki, zły słomą mieyscami pozatykany, gdyż glina poodlatała od deszczu. 

Od tego dworu idąc na prawey stronie iest chlew o trzech przefosztowaniach, y drzwi tyleż. Podle niego iest karmiczek stary y zły. Od chlewów idąc iest obora ieszcze dobra o dwoch drzwiach podwoynych na wylot siebie będących, po lewey stronie dworu iest chlew przefosztowany stary y zły, u tego drzwi dwoie stare y złe y poszycie na nim złe. 
Stodoła iedna o dwoch boiowiskach na sochach, trzy sochy od pola zastrzałami sparte, od podworza zaś słup wszredniey ścianie rozłupany, tylko zastrzałą wsparty y ściana powyprężana. Balka przez srzedni sąmsiek idąca na połowie złomana, słupy od spodu ponagniewały. Wrot podwoynych czworo, u dwoyga wrot od podworza są kony dwie, szkobli cztery, kłotki dwie do zamknięcia, u tylnych zaś wrot zamknięcie żelazne, kalonka y poszycie, a osobliwie nadszrzednim sąmsiekiem złe y poprawy potrzebuiące, że aż żyto w tey stodole będące w snopach pognieło, żyta przeszłorocznego liczy się kop osiemnascie mendeli trzy to do odebrania Wielmożnym dziedzicom zostawuie się. 
Browaru żadnego niemasz, oraz y spichlerza, tylko zrąb stary y zły od spichlerza, sciany dwie pobocznie zgnieły y spruchniały, posowa zgnieła, podłoga takaż, ponieważ przedtym inwentarz tam stawał, u ktorego drzwi na zawiasach z tarcic z wrzecądzem y szkoblami żelaznemi. 
Nad sadzawką iest ust stary o dwoygu drzwiach w ktorym bydło stawało, na tym kalonka y poszycie od sadku złe. 
Podworze wokoło płatwami ogrodzone, lecz mieyscami poprawy potrzebuie. Pastewnik za dworem w ktorym także iest sadzawka w płatwy ogrodzony y ten mieyscami poprawy potrzebuie, ten cielętami wypasiony. W tym znayduie się wisien kilka lecz owocu na nich nie masz. 
W ogrodku gdzie iest sadek bobu kawałkow jedenaście, a reszta nasienia innego poniszczało, tamże znayduie się drzewo sliwkowe y chmiel lecz tylko chmielnica na tyczkach się pokazuie. Ogrodek za wrotami niewielki, na nim pasternaku, kopru y maku kawałkow dwadzieścia ieden, na ogrodku za zrąbem od spichlerza marchwi nasienney z pasternakiem kawałkow trzy, kartofli kawałkow dwa, w ogrodzie za chlewikami po prawey stronie dworu będącemi, kapusty kawałow dwanaście, chanyżu z makiem ale chanyżu nie znać bo nieopelony kawałow sześć, grochu bobu z pasternakiem kawał ieden. W tymże ogrodzie daley idąc ku ogrodom chłopskim znayduie się konopi mizernych zagonow przez staie czternascie, marchwi nieopeloney lech sześć, marchwi tamże opeloney lecz bardzo mizerney przez staie lech dwanaście, kapusty tamże zagonow sześć, kartofli zagonow poltrzecia, jęczmienia w tymże ogrodzie przez staie zagonow czternascie, grochu białłego tamże około konopi zagon jeden lecz nieopelony tylko kawałeczek zaczęty. Trawa w tym ogrodzie gdzie nie był zasiany, posieczona, y do Zadzimia siano sprzątnięte, oddaie się także zasiew w polu będący. Nayprzód folwark w oziminie Zgorze zwany, ten poczynaiąc od drogi ktora idzie od Sypińskiey Woli ku Zadzimowi wszerz od tey drogi aż do choyny liczy się zagonow żyta sto dwadziescia cztery długosci zaś ma w sobie stay pięcioro, żyto na tym folwarku po końcach kostrzewne y z mietłą znayduie się, od tego działu idąc daley ku smugowi Lutowa zwanemu aż do miedzy drugiey tamże między temi działami będącey wszerz znaiduje się żyta zagonow osiemdzesiąt dwa, ten folwark żytem zasiany, długosci ma w sobie stay czworo, poczynaiąc od niw chłopskich ktore są w końcu tych folwarkow, w tym dziale od choyny w iednym mieyscu iest kawałkow ośm gdzie żyta niema, w drugim zaś mieyscu ku smugowi znayduie się kawałow dwadziescia gdzie żyto liche, y mieyscami go niema. Pszenicy ozimy na tym samym folwarku między żytem poczynaiąc od płota znayduie się zagonow pięćdziesiąt dwa. Od tego działu idąc który ma w sobie szerokości zagonów ośmdziesiąt dwa, zaczynaiąc od miedzy aż do smuga znayduie się żyta wszerz zagonow dwadzieścia siedm, ten dział stay troygiem ciągnie się w końcu od smugu to żyto powymiąkało w końcu tegoż działku gdzie żyto nad smugiem znayduie się przyłogu zagonow trzydziesci ieden.

Jarzyna. Dział prosto w podworze pańskie, ktory się ciągnie aż do smugu na pierwszym staiu od podworza znayduie się jęczmienia zagonow sto pięćdziesiąt szesc, owsa na drugim staiu składow siedmdziesiąt, jarki na tymże staiu wedle owsa od płota nad drogą będącego składow dwanascie, owsa tamże  na trzecim staiu składow siedmdziesiąt cztery kawałow pięć, lecz tam owies znayduie się lichy ponieważ woda zabrała. Dział drugi za wrotami poczynaiąc ode wsi ciągnie się stay troie aż do drogi y figury, na pierwszym staiu jęczmienia zagonow pięćdziesiąt dwa, podle tegoż lnu połtorakow pięć, dwa przez całe staie a trzy niedoszczętu zasiane ciągną się, na drugim staiu jęczmienia zagonow pięćdziesiąt y jeden, rzepaku wedle niego zagonow piętnascie, na trzecim staiu jarki składow trzydziesci y dwa, w końcu tey jarki iest działek, ktory się poczyna od drogi y figury ciągnie się aż ku smugowi staiem iednym, na szerz ma w sobie składow dwadzieścia cztery ten jarką zasiany ale jarka bardzo licha bo wymiękła, także działek między drogami, poczyna się od rol chłopskich, ciągnie się stay dwoie, ma w sobie szerokosci zagonow siedmnascie, ten jęczmieniem zasiany przez oboie stay, lecz y jęczmień na dołach powymiękał od łączki, w końcu tey łączki y od smugu idąc ku Zadzimowi po prawey stronie znayduie się działek ktory troygiem stay ciągnie się, ten jarką zasiany, na pierwszym staiu liczy się jarki składow dwadziescia cztery, na drugim staiu jarki składow piętnascie, y na trzecim tyleż, lecz ta wszystka jarka rzadka licha y mizerna y placami jey niemasz. Folwark u Brzustowy zwany na drugiey stronie drogi od Zadzimia idącey będący, na pierwszym staiu od boru jarki składow czternascie, na drugim staiu jęczmienia zagonow czetrdzieści lecz ten kawałami od krzewiny powymiękał y lichy, na trzecim staiu jęczmienia zagonow trzydziesci dziewięć, na czwartym staiu jęczmienia zagonow czterdzieści trzy, na piątym staiu jęczmienia zagonow tyleż także folwark pod Gierasichą, poczynaiąc od boru aż do miedzy wszerz składow na pierwszym staiu pięć na tych proso zasiane, na drugim staiu składow szesć, na tych także proso, na trzecim staiu składow szesć na tych tatarka napoprzek obok tego działku iest folwark panski przyłogiem leżący mieyscami krzewiną zarasta podle tego działku iest folwark dwoygiem stay, poczynaiąc od drogi aż do krzewiny ciągnący się, na pierwszym staiu od drogi grochu składow dwadzieścia dwa, rzepaku wedle niego pułtorakow siedm, na drugim zaś staiu prosa zagonow dziesięć, pszenicy jary zagonow trzydziesci trzy podle tego działu y nad brzeziną iest dział na szerz aż do drożyny, którą na nowinę ieżdżą, ten cały iak iest w sobie szeroki, tak zasiany, na pierwszym staju od boru owies ktorego się liczy zganek piętnascie y połtorak ieden, na drugim staiu jęczmienia połtorakow trzydziesci y ieden, na trzecim staiu jęczmienia połtorakow dziewiętnascie, taterki pole tego jęczmienia na tymże staiu pułtorakow dwanascie, na czwartym staiu u drogi, owsa połtorakow trzydzieści, jęczmień zaś na tym dziale od brzeziny mieyscami powymiękał, taterki w ugorze liczy się połtorakow dziewięćdziesiąt dziewięć. Ugór zaś ktory iest za wsią ku Chorkowu poczyna się od rol chłopskich ode wsi y ciągnie się wszerz iak folwark pański iest, aż ku borowi do rol chłopskich, pierwszego działku ode wsi od tychże rol chłopskich wszerz liczy się zagonow trzydziesci siedem, ten przez troie stay iest, drugi działek wedle tego wszerz liczy się zagonow dziesięć, y ten przez troie stay także iest, potym dział wszerz liczy się zagonow sto szesć y ten przez troie stay iest, wedle tatarki zagonow dziesięć staiem iednym, także potym działek przez czworo stay ciągnący się, na pierwszym od boru zagonow sześc a potym do drogi przez stay troie po cztery zagony wszerz, także działek zatym od drożyny do drogi stay dwoie wszerz po zagonow dziesięć, także działek od drożyny do miedzy, wszerz zagonow dwadzieścia cztery ten dwoygiem stay, także działek wąski wszerz od miedzy do miedzy liczy się zagonow siedm ten dwoygiem stay, także ugoru działek przez dwoie stay ma w sobie na szerz zagonow dwadzieścia, także działek stay troygiem idący na szerz liczy się zagonow jedenaście, także działek stay troygiem idący, wszerz liczy się zagonow piętnascie, także działek stay troygiem ciągnący się, wszerz liczy się zagonow piętnascie, także działek stay troygiem na pierwszym staiu ode drogi liczy się zagonow dwadzieścia dziewięć y kawałkow dwa, na drugim staiu zaś liczy się zagonow dwadzieścia siedm, y na trzecim tyleż. Także ugor pod łąkami na drugiey stronie drogi poczynaiąc od łąk działek ciągnący się stay dwoygiem wszerz liczy się połtorakow czterdziesci trzy, także wedle tego działku działek stay dwoygiem idący wszerz połtorakow siedm, także wedle tego działek przez dwoie stay znayduie się połtorakow pięćdziesiąt cztery, tamże staiem iednym ku wsi samey pod płotami składow dwadzieścia siedm. Między tym ugorem znayduie się łąka wypasiona.

Oddaią się także łąki, ktore tylko do tych dobr należą oraz y poddaństwo, z ich powinnościami, jakoto półrolnicy Woli Flaszczyny. 

Pierwszy Andrzy Kołtunek z żoną syna ma iednego, chałupę ma dobrą y stodołę, robi zaciągu dni cztery w tydzień poiedynczo, a gdy orze to dwa dni, y tłukę od Swięty Małgorzaty dotąd poki co w polu będzie, odbywa trzodę, stróżą odprawia, za sztukę złotych dwa płaci, daie kapłona iednego, jaiec mendel ieden, dwie kwarty orzechow lub za nie groszy ośm, dziesięciny złt. dwa, podymnego złt. trzy, grzybow winiec w ktorym kopa być powinna lub za nie groszy piętnaście, wołow parę y wszelką załogę dworską ma. 

Drugi Franciszek Szewczyk z żoną, dziewcząt ma dwie, chałupę ma dobrą tylko przyciesi potrzebuie, stodołę dobrą, to samo robi y daie, y odprawia co y pierwszy, y tę samę ma załogę. 

Trzeci Joachim Kuchciak z żoną, ma synow trzech, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo wszystko co y pierwszy y tę samę załogę ma. 

Czwarty Piotr Regent z żoną ma syna jednego, chałupę ma nową, stodołę także ma dobrą, to samo robi daie y odprawia co y insi, y tęż samę załogę ma. 

Piąty Woyciech Sałatka z żoną, dziewczę ma jedno, chałupę ma starą y złą, przyciesi pognieły y chałupa w ziemię idzie, stodoła ieszcze dobra. To samo odprawia y oddaie co y innsi y załogę tę samę ma. 

Szosty Marcin Szkudlarek z żoną syna ma iednego, chałupę ma starą, ale ieszcze niezłą, tylko przyciesi innych potrzeba, stodoła ieszcze dobra, to samo wypełnia y oddaie co y insi, y tę samę załogę ma. 

Siodmy Antoni Gracz z żoną synow ma dwoch, corkę iednę, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo oddaie y wypełnia co y insi y tę samę załogę ma. 

Osmy Matusz Mielcarz z żoną synow ma trzech, corkę iednę, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo oddaie wypełnia co y insi y załogę tę samę ma. 

Dziewiąty Mikołay Dymecki z żoną chłopcow ma dwoch, chałupę ma dobrą, stodołę starą, z delikow złą, wołu tylko iednego, to samo wypełnia co y insi. 

Dziesiąty Jakub Janiak bez żony, tylko z matką y siostrą gospodarstwo trzyma y parobka gruntowego imieniem Łukasza chowa, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo wypełnia y oddaie co y insi y tę samę załogę ma. 

Jedenasty Józef Siekaczyk z żoną synow ma czterech, corek dwie, chałupę ma nowo wystawioną tylko iednego okna wtyle pieca niema a drugie wprawione, stodołę ma dobrą, to samo oddaie y wypełnia co y insi y tę załogę ma. 

Dwunasty Antoni Frontczak[?] z żoną corek ma dwie, syna iednego, chałupę ma starą ale dobrą tylko przyciesi pognieły, stodołę dobrą to samo wypełnia y oddaie co y insi y tę samę załogę ma. 

Trzynasty Józef Nowak z żoną ma dziewcze iedno, chałupę starą, przyciesi pognieły, stodołę dobrą, to samo robi y wypełnia co y drudzy y załogę tę samę ma. 

Czternasty Tomasz Ziomek z żoną synow ma trzech, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo robi y wypełnia co y insi y tę same załogę ma. 

Komornica iedna imieniem Elżbieta, ta bierze z folwarku pańskiego żyta kopę jednę, jęczmienia mendeli dwa, grochu skład, siana kupkę, y warzywa potrosze ieżeli będzie, robi dni dwa w tydzień y tłukę w żniwa odprawia, dziesięciny daie groszy dziesięć, dymowego złoty ieden, półwieniec grzybow lub za nie groszy półosma, kwartę orzechow, lub za nie groszy cztery, sztukę przędzie lub złoty daie. 

Karczmarz z żoną dziewcząt ma dwie, pańszczyzny nic nierobi tylko piwo szynkuie, y od szynku bierze trzydzieści. Gościniec z komorą, okna w izbie dwa w iednym szyb pięć stłuczonych, nad tym pobudynkiem poszycie złe, przy tym gościńcu iest staynia wiezna y nad tą poszycie złe. 

Oddaie się do tego Walenty Tomczyk[?] włodarz gruntowy z żoną bez dzieci, ktory bierze podług kontraktu mianego ordynaryą y zasługi. 

Także Maryanna dziewka y Wawrzyniec pastucha z matką y siostrą, ktory także ordynaryą[?] bierze y zasługi podług kontraktu. Oddaie się przytym wiertel krolewski gruntowy. 

Post cujus inventarij conscriptionem, ad conscribendum inventarium bonorum Wola Sypińska et Pałki offm sese contulit. Cujus tenor sequit talis. 

Wola Sypińska, w tey żadnego folwarku niema pańskiego do pomieszkania, tylko żyta znayduie się zasianego w polu ku Zadzimiowi składow dwadzieścia siedm, przyłogu zaś obok rol chłopskich w tymże polu kawałow pięćdziesiąt cztery. W drugim mieyscu na polku na grodzeniu jęczmienia od płota stajem iednym połtorakow dwadzieścia dziewięć, lecz ten po obydwoch końcach powymiękał, tylko w szrzodku cokolwiek iest ale mizernego, wedle tego jęczmienia prosa połtorakow ośmnascie, lecz y to mizerne, w końcu tego prosa, jęczmienia połtorakow stajem iednym iednym siedem, y kawałow dziesięć, lecz y na tych kawałach w końcach powymiękał także oddaie się łąki dwie, iedna w Ogrodzisku druga w Sadzisku, tak iak w sobie na szerz y na dłuż zostaią, oraz poddani jako to kmiecie. 

Pierwszy Maci Siekacz z żoną, corkę ma jednę, chałupę ma starą, stodołę dobrą, koni parę, wołow parę, y załogę wszytkę pańską, robi dni ośm w tydzień poiedynczo a gdy idzie przez trzy dni orać to mu się rachuie dni sześć, zaś dni dwa włuczyć lub ręczno odrobić powinien, do tego tłukę od Swiętey Małgorzaty poki co w polu iest odbywa, w drogę iedzie gdzie potrzeba ale po zaciągu, daie dziesięciny złt. trzy, dymowego złt. sześć za sztuki złt. dwa, jaiec połkopy, kapłonow dwa, grzybow wieniec w którym kopa być powinna lub za nią groszy piętnaście, orzechow kwart dwie, lub za nie groszy ośm, trzodę y strożę powinna odprawuie. 

Drugi Maciey Mospan, z żoną synow ma trzech, chałupę ma nową y stodołę dobrą, to samo robi daie co y pierwszy, y tę samę ma załogę. 

Trzeci Szymon Sałata z żoną, synow ma trzech, chałupę ma dobrą y stodołę, tylko szczyt u chałupy zły, to samo robi daie y wypełnia co y drudzy y załogę tę samę ma. 

Połrolnicy w teyże samey Woli Sypińskiey. 

Pierwszy Jakub Ratay z żoną synow ma dwoch, chałupę ma dobrą, tylko poszycie doszczętu złe, stodołę dobrą, to samo robi daie y wypełnia co y tamci we Woli Flaszczyny, y tę samę załogę ma. 

Drugi Józef Pilarz z żoną dziewcze ma iedno, chałupę ma dobrą y stodołę, to samo daie robi wypełnia y te samę załogę ma iak y inni w Woli Flaszczyny. 

Trzeci Wawrzyniec młodzian z matką y bratem imieniem Woyciechem y gospodarstwo trzyma, chałupę ma starą złą oraz y poszycie złe, ściany popruchniały, wedle komina pustki, to samo daie y wypełnia y tę samę załogę ma co y insi. 

Komornicy. 

Pierwszy Stanisław z żoną, synow ma dwoch, chałupkę ma dobrą tylko niedocała poszytą, bierze na komorne z folwarku pańskiego żyta kopę iednę, jęczmienia mendeli dwa, grochu skład ieden, siana kupkę, y warzywa potroszę ieżeli się obrodzi, robi dni dwa w tydzień, y tłukę zwyczayną odprawia, daie dziesięciny groszy dziesięć dymowego złt. ieden, połwieńca grzybow lub za nie groszy półosma, kwartę orzechow, sztukę przędzie lub za nie daie złt. ieden. 

Drugi Tomasz Galiński z żoną, to samo bierze co y pierwszy komornik y to samo robić dawać powinien co y pierwszy. 

Na Pałkach Jozef Kowal z żoną corek ma dwie, chałupę ma dobrą tylko szczyt zły y stodołę dobrą, robi dni dwa w tydzień y tłukę zwyczayną odprawiać powinien y do tego piwo szynkować ten rolą sieję.

Pietr kowal ieszcze nieżeniaty chałupę ma dobrą pod deskami tylko szczyt zły, statki ma swoie, pańszczyzny żadney nierobi, tylko starzyznę do dworu sporządzać powinien bez zapłaty. U tegoż kowala mięszka Jan Gogut komornik z żoną synow ma dwoch, corek dwie, ten teraz żadney pańszczyzny nierobi, chyba ieżeli mu dadzą z folwarku pańskiego kopiznę, to tak iak y inni pańszczyznę odbywać będzie powinien. 

Inwentarz Kraszyn (1768)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-142, karty 438-39.
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

Wizja wsi Kraszyna w Województwie Sieradzkim w Powiecie Szadkowskim leżącej po odebraniu w possessją przez Jm Pa Józefa Pstrokońskiego Towarzysza Znaku Pancernego Chorągwi Najjas. Króla Jmci po s.p. JmPani Mariannie z Chociszewskich Zdzenicki, babce rodzonej w przytomności Jchmościów niżej na podpisach wyrażonych, tudzież uczciwego woźnego Wojciecha Kasprzaka, przysięgłego ze wsi Chodaków, dnia 29 sierpnia roku pańskiego 1768 na gruncie uczyniona.

Zjechawszy tedy na grunt wsi Kraszyna, na affektacją tegoż Jm Pa Józefa Pstrokońskiego, widzieliśmy najprzód dworskie budynki: Mielcuszek, do którego wchodząc są drzwi na biegunach dobre z wrzecądzem żelaznym i skoblem. Drugie drzwi poboczne, oboje do sieni ze dworu, także na biegunach i zaporą zamykane dobre. Wszedszy do sieni w tej widzieliśmy, że posowy żadnej nie masz.
Z sieni zaś do izby idąc drzwi także dobre na biegunach z haczykiem i skoblem, w samej zaś izbie okna z prostego szkła, szyby okrągłe w drewno osadzane, reparacji potrzebne, w których szyb stłuczonych jest dziewięć. Piec i komin na nic się nie zda, innego potrzeba, tak pieca jako i komina. Podłoga z dylów reparacji potrzebuje, posowa z tarcic dołożona siedmią dylami. Z izby do komory drzwi dobre na biegunach z wrzecądzem i skoblem. W tej komorze posowa ze samych dylów, z komory na dwór
drzwi dobre na biegunach z zaporą drewnianą, podłogi żadnej nie masz. U tego mielcuszka sień reparacji potrzebuje, bo drzewo spruchniałe. Izba zaś i komora z dobrego i zdrowego drzewa, dach snopkami poszyty, któremu zgoła reparacji potrzeba, dołem tego dachu tarcice podwójno przybite wkoło, ale zupełnie pogniłe. W tym browarku nie masz ani kotła, ani garca, ani żadnych innych stadków, oprócz szczególnie jednej kadzi reparacji potrzebującej.
Blisko tego budynku jest studnia ocębrowana i wybrania potrzebująca. Potym widzieliśmy ozd z dylików, opodal od browarku postawiony, między zaroślami, z piecem i skrzynią do suszenia zupełnie reparacji potrzebuje. 
Dalej w podwórze przeszedłszy widzieliśmy karmik mały, z dylików postawiony. Sam niezły, ale poszycie na nim złe.
Stodołka pusta wcale na nic się nie zda, bo i słomy na [jej?] poszycie szkoda. 
Obora na bydło pochylona, zła, i na mało się zda, reparacji w niej czynić nie można [...] nowej potrzeba.
Stajnia, wozowienka, i komora, wszystko w kupie pod jednym dachem, co do drzewa dosyć dobre, tylko pochylone, poszycia zaś cale nowego potrzebuje. U stajni drzwi na biegunach [z?] dylików, bez wrzecądza ze skoblem. U wozowienki wrota z wrzecądzem i skoblem, u komory drzwi z wrzecądzem i skoblem. Wrota na podwórze z furtką na biegunach, złe, reparacji potrzebują.
Wedle wrót chlewik na trzodę mały, wcale na nic się nie zda, tylko rozwalić. Drugi chlewik z dylików [z?] przegrodą jedną i dwojgiem drzwi, nowy i nowo poszyty, dobry.
Grodza koło obory na bydło i płoty [...]dzie koło podwórza, ogrodów, i sadu z gruntu opadły, i na nic się nie zdadzą. 
Stodoła o dwóch bojowiskach podparta, zupełnie szkoda leżyć na jej reparacją, ponieważ drzewo w ścianach spruchniałe i na nic się nie zda, kozły pogniły, i poszycie na całej stodole niczego nie warto, przyciesi i pogniłe, wrot czworo na biegunach z desek zbutwiałe, u dwojga wrot wrzecądz jeden, kuna jedna i skoble dwa, i kłotek dwie.
Spichlerzyk w stodole w sąsieku, u którego drzwi na biegunach z wrzecądzem i skoblem, o dwóch małych przegrodach. 

Osada wiejska.
Pierwszy Walek Pietrzak, zagrodnik, luźny, ma chałupę o jednej izbie i sienią, nową, dobrą ze wszystkim. Robi dni trzy w tydzień
jednym, ma wołów pańskich parę jednę, krowę jednę, świnię jednę, wóz, pług, radło, kosy, zaś sierpa, siekiery, i rydła nie wziął.
Drugi. Kuba Szubszczak, luźny, ma chałupę starą z komorą i sienią mocno nadrujnowaną. Drzewo i przyciesi pogniłe, komin słaby. Robi dni trzy w tydzień jednym, ma wołów pańskich parę jednę, krowę jednę, świnię jednę, wóz, pług, radło, kosę i sierp, siekiery i rydła nie wziął.
Trzeci. Wawrzyn Pietrzak, luźny, ma chałupę o jednej izbie i sieni nową, dobrą ze wszystkim. Robi dni trzy w tydzień jednym, ma wołów pańskich parę jednę, krowę jednę, świnię jednę, wóz, pług, radło, kosę, siekierę, sierpa zaś i rydła nie wziął. 
Czwarty.Bartłomi Balcerzak, poddany, ma chałupę o jednej izbie i sieni nową, dobrą ze wszystkim. Robi dni trzy jednym w tydzień, ma wołów pańskich pary jednę, krowę jednę, świnię jednę, wóz, pług, radło, kosę, siekierę, sierp, rydła zaś nie wziął.
Piąty. Józef Wawrzyniak, luźny, ma chałupę o jednej izbie i sieni nową, dobrą ze wszystkim. Robi trzy dni w tydzień jednym, ma wołów pańskich pary jednę, świnię jednę, krowę jednę, wóz, pług, radło, kosę, siekierę, sierp, rydła zaś nie wziął. 
Szósty. Maci Tomczak, poddany, ma chałupę starą, złą, spróchniałą, poprawiać jej żadnym sposobem nie można, bo drzewo zupełnie zgnieło, nową chałupę trzeba mu postawić. Robi trzy dni w tydzień jednym, ma parę wołów pańskich, krowę jednę, świnię jednę, wóz, pług, radło, kosę, siekierę, sierp, i rydel. 
Komornica jedna. 
Małgorzata Błaszkowna, poddana, robi komorne dzień jeden, i komorą siedzi u Bartka, którą to wizją, takowym uczyniwszy sposobem, co jako rzetelnie widzieliśmy i zważyli, tak dla tym większej uwagi, waloru i wiary rękami własnemi onęż podpisujemy. 
Franc[iszek] Pytowski[?] rw. 
Kazimierz Suchorski ręką trzymaną. 

Inwentarz Kłoniszew (1766)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-137, karty 435, 436, 437.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

1mo Dwór w Kłoniszewie stary z szachulca cały pod szkudłami, ściany miejscami wyprężone, miejscami w słupy reparowane. Wchodząc do dworu drzwi na zawiasach, w sieni, nad sienią posowa z delików zła, przez[?] podłogi, z siemi na prawą rękę drzwi na zawiasach z chaczykiem do izby. W tej izbie piec z kafli zielony, stary, komin lepiony, pobielany, posowa i podłoga z tarcic, stare, okna dwa w ołów oprawne, stare, miejscami szybki wybite. Z tej izby komora, do której drzwi na zawiasach.  W tej komorze podłoga z delików, posowa z tarcic, z tej komory drzwi do sadu na zawiasach, okienko małe w drewno oprawne, po lewej ręce z sieni drzwi na zawiasach do izby czeladnej, w której okna dwa w drewno oprawne, złe, szyby wybite, piec i komin lepione, pociąg podparty, posowa z tarcic. Z tej izby drzwi do komory na zawiasach. W komorze posowa z delików, w tej komorze schody na górę złe. Kuchenka w porządku, komin cały lepiony, przy tym dworze sadek mały.
2do Mielcuch cały z kostkowego drzewa, izba i sień, w izbie komin i piec lepiony, okna dwa w drewno oprawne, posowa z tarcic, z podłoga z delików, drzwi dwoje na biegunach, snopkami poszyty dach. W sieni posowa z delików, kadzie w nim duże.
3tio Suszarnia z kostkowego drzewa dranicami pobita, posowa z delików, z schodami na górę, drzwi na biegunach z wrzecądzem i skoblem. 
4to Chlewik i oborki dwie stare, wszystkie z delików i drzewa łatanego, snopkami poszyte z gruntu złe. Obora trzecia nowa z kostkowego drzewa, snopkami poszyta, wrota na biegunach i drzwi na pośrodku na biegunach.
5to Stajnia z spichrza starego stara przy tej stajni przybudowana, druga stajenka nowa z delików łupanych, podłoga z delików, drzwi na biegunach, dach nowy snopkami poszyty. 
6to Stodoły, pierwsza z kostkowego drzewa o jednym klepisku na czterech sochach, o dwóch gumnach, wrota na biegunach. Druga stodoła z szachulca stara, od drogi popodpierana w podwórze w [...] wzięła o jednym klepisku i dwóch gumnach na sochach. Trzecia stodoła w słupy i dele postawiona, nowa w kozły, o dwóch gumnach, wrota na biegunach, wszystkie trzy stodoły [snop?]kami poszyte. 
7mo z Spichrza w szachulec nowy, podłoga i posowa z tarcic, drzwi na zawiasach, wrzecądzem i skoblem, schody na gó[re?] sypanie górne. Spichrz cały snopkami poszyty, przy n[im?] komora, do której drzwi na zawiasach, z wrzecądzem i skoblem.
8vo Stajnie stare i kurniki spruchniałe, drzewo złe z gruntu, za dworem będące podwórze częścią w żerdzie czę[ścią?] [...]. 

Wieś Kłoniszew. 
1mo Chałupa, w której mieszka Jakub Pikuła kmiec, ta z drzewa kostkowego z szachulca stara, o[kna?] złe, komin piec lepiony, posowa z delików, sień zła[...]lików, u izby drzwi na zawiasach, snopkami poszy[...] [...]na, zakład pański, wołów cztery, krowę, świnie, w[...]siekierę, kosy obiedwie trawne i sieczone, zasiewek kmiecy, robi cały tydzień dwojgiem, czwartek jego Swiętej Małgorzaty do Swiętego Michała robi tłuki, daje kapłonów sześciu, jajec pół kopy, dziesięciny i do kościoła złotych trzy, pogłównego na cały rok złotych szestnaście, kędzieli przędzie sztuk na [...] lasek siedm, na ugór lasek ośm, w drogę ze zbożem gdy jedzie bierze korcy trzy lutomierskiej miary, kędziel przędzie sztukę. 
2do Chałupa, w której siedzi Kasper Mackowiz kmiec, ta chałupa z szachulca, sień z drzewa kostkowego, niezg[or?]sza snopkami poszyta, robocizna i danina jak wyżej, ma i koni parę. 
3tio Chałupa, w której siedzi Ma[...] Tomkowicz kmiec [...] z szachulca nadmurszała, sień z delików snopkami poszyta, robocizna i danina jak wyżej, ma  i koni parę.
4to Chałupa, w której mieszka Błażej Mackowicz kmiec, izba z obrabianego drzewa, sień z delów nie zgorsza, snopkami poszyta, robocizna i danina jak wyżej, ma i koni parę. 
5to Chałupa, w której mieszka Stanisław Mackowicz kmiec, stara, zła, nachylona, komin zły, przyciesi spruchniałe, snopkami poszyta, robocizna i danina jak wyżej, ma i koni parę. 
6to Chałupa, w której siedzi Jędrzej Kołodziej kmiec, ta z kostkowego drzewa, nie zgorsza, dach stary snopkami poszyty, robocizna, danina jak wyżej, ma i parę koni.
7mo Chałupa, w której mieszka Szymon Kazmierczak zagrodnik, ta chałupa stara, z delików, zła, snopkami poszyta, ma zasiewek ozimi pański, kosę, siekierę, krowę, świnie, robi trzy dni ręczno robotą od Swiętej Małgorzaty do Swiętego Michała, robi tłukę kędzieli po sztuce przędzie, pogłównego na rok cały daje złotych sześć. 
8vo Chałupa, w której mieszka Gabriel zagrodnik, z gruntu zła, z delików, snopkami poszyta, robocizna i danina jak wyżej. 
9no Chałupa, w której siedzi Piotr Mackowicz zagrodnik, ma chałupę starą złą, zakład, robocizna i danina jak wyżej.
10mo Chałupa, w której siedzi Bartłomiej Macioszek zagrodnik, izba z szachulca, sień z delików stare, snopkami poszyta, zakład, robocizna i danina jak wyżej. 
11mo Chałupa, w której mieszka Wojciech Skoniczka zagrodnik, z kostkowego drzewa, snopkami poszyta, zakład, robocizna i danina jak wyżej. 
12mo Chałupa, w której Marjanna[?] Jędrzejka zagrodniczka, wdowa, ta z drzewa kostkowego, sień z delików zła, zakład, robocizna i danina zagrodnicza.
13tio Chałupa, w której mieszka Michał Zagrodnik przychodni, izba z drzewa kostkowego, zła, ściany spruchniałe, dach stary, zakład, robocizna i danina jak wyżej. 
14to Chałupa, w której mieszka Jędrzej Mackowicz komornik, ma chałupę z kostkowego drzewa, dach zły snopkami poszyty, robi dwa dni w tydzień, ma kozę. 
15 Chałupka, w której siedzi Walkowa komornica, ta stara, zła.
16 Karczma wjezdna, izba i komora z szachulca, przy tym izdebka mała, komin i piec w niej złe, przez okna, w izbie okien dwa, komin i piec lepiony, przyciesi pod stajnią spruchniał[e?], cała szkudłami pobita. 

Zasiewki w Kłoniszewie są wymienione. 
Żyta zagonów 729, pszenicy ozimi zagonów 61, jary zagonów 112, grochu składów 60, jęczmienia zagonów 373, z tego wytrąca się za proso [...], tatarki zagonów 53, jarki zagonów 60, proso zagonów 10. 

Wieś Zaborów.
1mo Chałupa, w której siedzi Katarzyna, niegdy Mikołaja [...] żona, wdowa, siedzi z synem na zagrodzie, nie [ma?] żadnego zaprzęgu, ani zasiewku. Ta chałupa z kostkowego drzewa snopkami poszyta. 
2do Chałupa, w której siedzi Stanisław Zagrodnik, wędrow[...], nie ma żadnej załogi, ani zasiewku, chałupa stara. 
W tej wsi Zaborowie żadnego nie masz zasiewku, także w Bogucicach nie masz żadnej chałupy, tylko pola puste i zarosłe, inne zasiane na składow[...] 

Inwentarz Górki Zadzimskie (1768)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-142, karta 230.
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

Wizja zasiewków we wsi Górkach na części Stawiczyźnie nazwanej Jmc Pana Korzenickiego dziedzicznej, przez woźnego Kazmierza Urbańczyka z Zadzimia, i ichmość szlachty Antoniego Zabłodzkiego i Kazmierza Suchorskiego uczyniona dnia 1 sierpnia roku 1768. 
Najprzód żyta składów 37, rzyta jarego składów 11, przenica składów [...], grochu składów 21, owsa składów 30, jęczmienia pięknego składów 8, drugiego jęczmienia bardzo chwastem splugawionego składów 11, prosa składów 10, katarki składów 11. 

Wizja budynków dworskich przez tychże szlachty uczyniona.
1mo Dwór, izba wielka, która izba potrzebuje reparacji wielkiej, najprzód przyciesi wkoło dworu potrzeba dać i ścianę w drugiej izbie za piecem pobocznią. Pieca nie masz, komin z gruntu nowy trzeba dać, piec trzeba postawić i dach na dworze poszyć. W tym dworze drzwi jest pięć na biegunach, okien trzy i te potrzebują naprawy. Chałupa chłopska i stodoła z gruntu potrzebują reparacji.
2do Stodoła o dwóch gumnach i obora z gruntu potrzebują reparacji. 
3tio Chlew o trzech przegrodach i ten poszycia z gruntu potrzebuje. 
4to Mielcuch i ten reparacji znacznej potrzebuje.
Płoty z gruntu potrzeba dać jak koło dwora, tako i koło pola. 
My, którzy byliśmy na tej wizji z woźnym w części Górkach własnemi rękami podpisujemy się. 
Kazimierz Suchorski, ręką trzymaną 
Antoni Zabłocki

Inwentarz Małyń (1787)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-176, karty 148,149.
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

Tak najprzód wchodząc z dziedzińca są drzwi do folwarku na zawiasach z klamką ryglem zasuwanym żelaznemi. Z tej sieni po lewej ręce są drzwi do izby na zawiasach z klamką haczykiem żelaznemi. W tej izbie komin kapiasty, zły, piec z cegły, na nic niezdatny, szabatnik, przy tym piecu dobry. W tej izbie okien dwa, w drewno oprawne, w jednym tafel czwiartkowych całych siedem, reszta potłuczone i z kawałków zrobione.
Drugie okno takież, w którym szyb okrągłych dziewięć, reszta z kawałków zrobiona, pułap z tarcic, nieco nadrujnowany. Z tej izby są drzwi do komory na zawiasach skoblem wrzeciądzem żelaznemi.
Z tej komory są także drzwi na podwórze, na zawiasach z ryglem zasuwanym żelaznemi. Naprzeciw tej izby jest druga izdebka mała, do której są drzwi na zawiasach z klamką haczykiem żelaznemi. W tej izbie piec stary, z cegły, komin kapiasty, okno jedno, w drewno oprawne, w którym szyb czwiartkowych całych dziesięć, reszta potłuczone i z kawałków zrobione, pułap z tarcic zły. Izby są drzwi do komory na zawiasach z skoblem, haczykiem żelaznemi. Okno jedno, w drewno oprawne, w którym szyb półczwiartkowych sześć,
pułap z tarcic. Między temi izbami są drzwi do kuchenki na zawiasach skoblem wrzeciądzem żelaznemi. Ten folwark słomą poszyty, od dołu dwiema, a z wierzchu jednym rzędem pobita.
To poszycie i gonty znacznie nadrujnowane. Kurniki przy stajni dwa, do których drzwiczków dwa na biegunach drewnianych, z skoblami wrzeciądzami żelaznemi. W tych kurnikach pułapy i podłogi z dyli ciesanych, te kurniki gontami pobite.
Przy tych kurnikach stajnia z okienkami, drzwi na biegunach drewnianych, skoblem wrzeciądzem żelaznemi, podłogą i pułapem, w której znajduje się żłobów cztery. Przy tej stajni wozowia, do której wchodząc są drzwi podwójne na biegunach drewnianych, z kuną, ze srzodka zamykające. Ta stajnia i wozownia gontami pobita, na której może być i sypanie. Na rogu tych stajen ku browarowi jest komorka z przegrodą, do której drzwi dwoje na zawiasach, z skoblami wrzeciądzem żelaznemi.
Przy stodołach jest oborka stara, dobra, do której drzwiczków trzy na biegunach drewnianych. U dwojga skoble i wrzeciądze żelazne, w tej też przegroda słomą poszyta. Niedaleko tej obórki jest stodoła nowa, o jednym klepisku, sąsiekami dwiema, do której wrót podwójnych dwa na biegunach drewnianych, zamkiem kluczem żelaznemi. W tej nowej stodole naznacza się żyta do siewu w snopie kup trzynaście.
Na ordynarię i prowent żyta kup dziesięć żyta zasianego za dworem i od [...] i przy drodze idącej do Łobudzic składów pięćdziesiąt dziewięć. W drugim i trzecim staju uprawnej roli składów sto dwadzieścia pięć, od cegielni przy tejże drodze pszenicy zasianej staj dwoje, wynosi składów sto dwadzieścia cztery, rzepy w polu składów osiem, po której wykopanej grunt będzie należał do WJmci Pa possessora, czyli dziedzica. Na przeciw stodołom przy drodze do Lichawy idącej, na ugór wyznacza się staj dziesięć, w każdym staju po składów trzydzieści uczyni in numero trzysta, pole jare prosto w kościół przy miedzy chłopskiej naznacza się staj dziesięć, także w każdym staju po składów trzydzieści co w liczbie uczyni składów trzysta, jęczmienia w tejże samej stodole nowej do sieni kup dziewiętnaście, jarki w stodole starej kup osiem, owsa w małej stodołce kup dziewięć, grochu WJmci Pan possessor do siewu ma wydać omlecionego[?] miary warszawskiej korcy cztery[?], tatarki miary warszawskiej korcy sześć, prosa tejże miary korcy cztery, rzepaku korcy dwanaście[?], ćwierci dwa, siana z małej stodołki fur szesnaście, [łąka?] na roli przyszłej 1788 naznacza się prosto w Jeziórką[?] na której podług powieści gromadzkiej znajdować się ma fur dwadzieścia, ogród cały za folwarkiem oddaje się, w którym teraz najduje się kop na pół czternasta zagona.
Poddaństwo.
Pierwszy Kazimierz Dziuba z żoną i dziećmi robi dwojgiem wołmi dni 3, a gdy przędzą dni 8[?]. Ma załogę dworską, czynszu daje na S. Marcin złotych dziesięć, stróżą strzeże, trzodę pasie.
Drugi Franciszek Olczak z żoną i dziećmi, też samą załogą i powinności też pełni.
Trzeci Bartłomiej Stępień z żoną i dziećmi toż samą czyni, i tę powinność pełni.
Czwarty Paweł Olejnik z żoną i dziećmi toż odrabia i tę danine daje, od czterej pół sztuki, przędą, a gdy nie odprzędzie do innej roboty w nadgrodę z tego robić ma.
Piąty Adam Karczak z żoną i dziećmi robi pieszo dni trzy, strażą strzeże, trzode pasię, sztukę całą przendzie.
I ci wszyscy w żniwa tłuki odrabiają, do warzywa oberania wieczorami chodzą, podatki Rzeczy pospolitej, tudzież dziesięciny kościołowi podług zwyczaju oddawać powinni i z tych kwity zyskiwać, i dworowi oddawać, pastwisko, wręb wolny, i woda tu dzie wolne używanie dziedzińca pozwala się.

Wola Flaszczyna Wola Sipińska (1787)

Źródło:
Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-122, karty 725-26.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka. 

My niżej na podpisach wyrażeni na żądanie WJmc Pani Estery z Zabłocki Waniewski Chorążyny dóbr wsi Flaszczyny, Woli Sypińskiej z przyległościami dzierżawnej possessorki na grunt wsi schodniliśmy pomienionych, i tam widzieliśmy podwórze wokoło płatwami ogrodzone od Zadzimia wrotka w sztacheciki małe od wsi wrota duże także w sztacheciki. Miejscami to ogrodzenie reparacji potrzebuje, w tym ogrodzeniu dworek snopkami poszyty, jednym szorem od dołu i drugim guntami na którym dach zły, do którego pomięszkania wchodząc drzwi z tarcic na zawiasach i chakach żelaznych złe z kołowrotkiem drewnianym. Wszedłszy do sieni na prawej ręce izba do której drzwi na zawiasach i chakach żelaznych z dranic, złe, i wcale ta izba z komorą i kuchnią do pomięszkania niezdatna, z sieni na lewej ręce izba do której drzwi z tarcic na zawiasach i chakach żelaznych i klamby wrzecądzym skoblami i chaczykiem i rączką żelaznemi. W tej izbie komin z cegły dobry, piec reparacji potrzebny, kredens gruntowy, okien dwa, w jednym szyb 4 wybitych, w drugim 2 popęknięte, podłoga i posowa z tarcic. Z tej izby alkierz do którego drzwi lisztwowane z tarcic na zawiasach i chakach żelaznych i z chaczykiem skoblami rączką żelaznemi, w tym komin z gruntu zły, okno jedno w którym szyb 5 brakuje, podłoga i posowa z tarcic nadrujnowane, z alkierza drzwi do mlecznika z tarcic na zawiasach i chakach żelaznych i wrzecądzem i skoblami żelaznemi, w tym okienko jedno w którym szyb 2 brakuje. Z sieni wschody do półgóry zamykanej od Pasternika z gruntu w tym dworku ściana wywalona, od podwórza ogrodki na prawej ręce sztachecikami ogrodzony, na drugi płatwami miejscami sztachecików brakuje, na prawej ręce dworu ozdownia na obore obrócona, nowa, dalej chlewy potrójne do których drzwi na biegunach drewnianych kołkami zamykane, na których dach stary, porzytych chlew wcale niezdatny, dalej idąc drugi także przy oborach. Obory dobre z wrotami podwójnemi z tarcic na biegunach drewnianych, na lewej ręce dworu chlewy ku wsi stojące złe, dalej stodoły o dwóch bojowiskach na których po większej części dach zły, od wsi nad spichlerzem nowo poprawiony, wrota od wsi dobre, od podwórza złe, na biegunach drewnianych z wrzecądzym, skoblami tylnymi i kłotkami żelaznemi, w środku spichlerz o sześciu przegrodach do którego drzwi z tarcic na biegunach drewnianych z wrzecądzym i skoblami.
[opis zasiewów pomijam]
Co zakończywszy to wszystko jakośmy rzetelnie widzieli zeznajemy i podpisami rąk własnych stwierdzamy. Działo się na gruncie dóbr Woli Flaszczynej i Sypińskiej dnia 21 miesiąca sierpnia roku 1787.

Strumień Czarny strumień

Strumień Czarny, strumień znajdujący się dawniej w dobrach Jeżew w obecnej gminie Zadzim. Strumień wpada do rzeki Ner na północ od wsi Ruda Jeżewska. Obecnie jego długość wynosi około 2.4 kilometra. Strumień został zaznaczony na mapie: "Mappa Koloniy zwaney Felixów do Dóbr Jerzewa należącey." z 1837 roku. Na poniższej mapie czerwonym kolorem zaznaczyłem bieg strumienia.

Skęczno gm. Zadzim

Akt notarialny z 1842 roku.

Ameryka

Ameryka, dawniej nazwa leśniczówki, obecnie część wsi Pałki w gminie Zadzim. 

Pochodzenie nazwy Ameryka wyjaśnia Pan Zdzisław Przybyłowicz: "Nazwa Ameryka powstała po Powstaniu Styczniowym.Właściciela Woli Flaszczyny po powstaniu ścigali kozacy, on dla zmyłki kazał mówić że pojechał do Ameryki, a w rzeczywistości przesiadywał w leśniczówce która miała się mieścić na wysokości posesji "29" ale jakieś 500  metrów lub więcej w głąb od drogi. I dlatego wszyscy jak szli w to miejsce (bo dziadkowie przed wojną mieli sklep) to mówili że idą "na Amerykę". Jak pamiętam ten zwrot istniał do lat 60."

Leśniczówka zaznaczona na południe od drogi Pęczniew-Zadzim

Położenie Ameryki według geoportalu

Inwentarz młyn Ruda (1873)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Jeżew. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/2001. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się na gruncie młyna Ruda zwanym dnia 27 listopada / 9 grudnia 1873 roku."

Komornik Trybunału Romuald Pinowski na żądanie Wiktorii Mianowskiej zamieszkałej w Szczytnikach zajął młyn wodny Ruda na sprzedaż w drodze przymuszonego wywłaszczenia. Właścicielem młyna był Józef Wilhelm Schultz, który nie był w stanie spłacić zadłużenia w kwocie 900 rubli srebrem wraz z procentem.

Młyn wodny Ruda

Zwany w raz z olearnią i jagielnikiem, tudzież do takowego należącym gruntem i łąką w dobrach Jeżów, parafii Małyń, gminie Krokocice, powiecie Sieradzkim, Gubernii Kaliskiej pod jurysdykcją Kassy Powiatowej w Sieradzu, Sądu Pokoju w Szadku, Trybunału Cywilnego w Kaliszu i oddziału Dyrekcyi Szczegółowej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Kaliszu położony, a odległy od miast najbliższych: miasta Zduńskiej Woli mil trzy, miasta powiatowego Łodzi mil cztery i pół, miasta powiatowego Sieradza mil cztery i pół, miasta gubernialnego Kalisza mil dziewięć, a dawnych miast obecnie osad: osady Poddębice wiorst dziesięć, osady Szadek wiorst dziesięć i osady Lutomiersk mil dwie.
Do zajmującego się młyna Ruda zwanego należy:
a. Gruntu ornego obok tegoż młyna położonego włóka jedna miary nowopolskiej, który to grunt graniczy z trzech stron z gruntami folwarku Ruda, do dóbr Jeżowa należącym a z 4ci z sąsiedniemi dobrami Puczniew.
b. staw przy rzeczonym młynie i rzeka Ner w territoryum gruntów zajmującego się młyna, czego przestrzeń wody nie liczy się w przestrzeń powyższego gruntu.
c. klin gruntu pomiędzy młynem i upustem położony, obejmujący przestrzeni prętów 230.
d. łąka nad rzeką Ner od upustu młyna aż do komorniczych, czyli włościańskich ogrodów ciągnąca się mórg siedm miary nowopolskiej obejmująca z rzeką Ner upustem młyna i ogrodami włościan granicząca.

Zabudowania

Zajmujący się młyn Ruda składające się takie:
1. Dom mieszkalny w raz z młynem wodnym pod jednym dachem to jest: część budynku tego stanowiąca dom mieszkalny na podmurowaniu, zaś dalsza część budynku stanowiąca młyn przy korycie rzeki Ner na palach z drzewa na przyciesiach w słupy z bali zbudowany, gontami kryty. Z budynku tego to jest części domu mieszkalnego stanowiący wyprowadzony jest ponad dach, komin murowany. Młyn zaś ten wodny jest o dwóch gankach i dwóch wodnych, na zewnątrz upustu wychodzących w ruch młyn ten wprowadzających kołach.

2o. Budynek na przeciw powyższego po drugiej stronie koryta rzeki Ner na palach z drzewa na przyciesiach w słupy z bali zbudowany gontami kryty, w którym urządzona jest olearnia i jagielnik o jednym koszu. Olearnia ta i jagielnik wprowadza w ruch jedno wodne koło na zewnątrz przy upuście pomiędzy tym budynkiem, a budynkiem młyna ad 1o opisanym, urządzonym, gdzie znajdują się także pogródki. Z budynku tego ponad dach wyprowadzony jest także komin murowany.

3o. Sklep w ziemi z drzewa urządzony z wierzchu ziemią kryty po za budynek młyna powyżej pod pozycją 1 opisany położonego.

4o. Stajnie i obory pod jednym dachem z drzewa w słupy z bali zbudowane słomą kryte. Z boku tego budynku do takowego dobudowane są także z drzewa słomą kryte chlewy.

5. Stodoła na podmurowaniu z cegły z drzewa w ryglówkę obrobionego zbudowana tarcicami obita, gontami kryta o dwóch klepiskach, w której znajduje się maszyna młocarnia i sieczkarnia z kieratem konnym leżącym. Z frontu tej stodoły pod ścianą takowej jest dobudowaną z drzewa na słupach szopa na narzędzia gospodarcze, gontami kryta.

6. Chlewy stare z drzewa w słupy z bali zbudowane słomą kryte.

7. Budynki te powyżej pod pozycją 1-4-5-6 opisane oraz poprzeprowadzane pomiędzy takowemi płaty ogradzają podwórze. Po za budynkami pod pozycjami 1-4 opisanemi uważając, zaprowadzony jest ogród owocowy, w którym znajduje się młodocianych drzew rodzajnych sztuk kilkadziesiąt.

W tem miejscu nadmienia się, iż budynek dawniejszy stanowiący tartak olearnią i jagielnią przed paru laty uległ zniszczeniu i że w miejsce takowego pobudowany został budynek powyżej pod pozycją 2 opisany, obejmujący olearnię i jagielnik. Wskutek czego obecnie tartaku nie masz.

Lucynów

Lucynów, nazwa folwarku położonego  w dobrach Iwonie w gminie Zadzim.

Akta notariusza Kajetana Szczawińskiego w Szadku z roku 1840 (część księgi b), akt nr 497. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu).

W 1840 roku Jan Otocki, właściciel dóbr Iwonie wypuścił w dzierżawę za 750 złotych polskich Antoniemu Rosińskiemu na okres trzech lat (od 1841 do 1844 roku) nowo nazwany folwark Lucynów. Folwark ten znajdował się w części wsi Iwonie pod literą B. Na folwarku znajdowała się chałupa i stodoła po gospodarzu Tomaszu oraz niedokończona kuźnia. Dzierżawiący został zobowiązany do dokończenia rudunku, a drzewo po wyciętym lesie mógł przeznaczyć na własny użytek.

Inwentarz Grabina (1830)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Kajetana Szczawińskiego w Szadku z lat 1830-31, akt nr 533. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu) Inwentarz przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się w wsi Iwoniu Powiecie Szadkowskim Woiewództwie Kaliskiem w domu pod numerem czwartym dnia szóstego czerwca tysiąc ośmset trzydziestego roku."

Rejent Powiatu Szadkowskiego Kajetan Szczawiński przystąpił do spisania pozostałości po zmarłym w 1829 roku Wojciechu Zaborowskim, który był właścicielem 3/5 części dóbr Iwonia litera C. Do dóbr tych należał również folwark zwany Grabina. Żoną zmarłego była Marianna z Otockich Zaborowska.

Tytuł 1.Nieruchomości.

1.Pozostałe się trzy piąte części dóbr Iwonia w Powiecie Szadkowskim położone przez kontrakt urzędowy przed Bajerem Rejentem w Kaliszu na dniu 7. sierpnia 1828 roku pomiędzy ś. p. Wojciechem Zaborowskim Dziedzicem z jednej a Piotrem Duninem z drugiej strony zawarty do roku 1831 dnia So Jana temuż Duninowi przez zmarłego wydzierżawione za summę roczną na rok złotych tysiąc czterysta. Wszystkie te trzy piąte części nabył zmarły Wojciech Zaborowski od sukcessorów Otockich za summę złotych polskich piętnaście tysięcy jak dowodzi wykaz hypoteczny części litt. C.

2. Do tychże trzech piątych części dóbr Iwonia littera C. należy folwarczek nazwany Grabina, nowo przez zmarłego wyrudowany i zabudowany, na którym to folwarczku znajduie się:

a. Dworek z bali rzniętych dranicami pobity z podłogami, suffitami slusarską robotą, zdatny zupełnie do mieszkania. Mieści w sobie 2 pokoje, dwie sionki?, komorę i izbę czeladnią, komin duży i małe są masiv murowane, który iest oszacowany na złotych 1200.

b. Staynia z wozownią z rzniętych nowych bali nie pokryta i nie dokończona, wartująca złotych dwieście No 200.

c. Stodoła z starego drzewa przestawiona o jednem klepisku poszyta staremi snopkami, zupełnie do użytku zdatna z jednemi wrotami, wartująca złotych ośmdziesiąt No 89.

d. Stara oborka z rzniętych bali poszyta staremi snopkami z jednemi drzwiami, niegdyś chałupką nazwana, wartuiąca złotych z poprzednią stodołką pod litterą C. umieszczoną złotych 80, który folwarczek pozostała wdowa rachując od So Jana roku bieżącego na lat trzy po sobie idące wydzierżawiła W. Janowi Otockiemu za summę roczną złotych dwieście pięćdziesiąt No 250.

Następnie opisano wierzytelności i inwentarz żywy.

Inwentarz Wola Flaszczyna (1830)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Kajetana Szczawińskiego w Szadku z lat 1830, akt nr 724. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu) Inwentarz przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się na Gruncie Dóbr Wola Flaszczyna w Powiecie Szadkowskim Sytuowanych, dnia dziesiątego Grudnia Tysiąc Ośmset Trzydziestego pierwszego roku."
Posesor i współdziedzic dóbr Wola Flaszczyna hrabia Feliks Dąmbski zażądał stosownie do kontraktu dzierżawnego od Rejenta aby ten opisał stan dóbr wspomnianych. Oprócz tego rządca dóbr Zawady (dziś gm. Błaszki) Skrzeczkowski przesłał Rejentowi opis dóbr Zawady "własną ręką ułożony".

W Wsi Woli Flaszczyney znayduie się.

Dwór gontami pobity nieco reperacyi potrzebuiący, składaiący się wchodząc do niego po lewey stronie z czterech, a po prawey z dwóch pokoi mieszkalnych, iedney garderoby, przedniey i tylniey sieni, kredensu, nad którym okna brakuie, we wszystkich zaś pokoiach w całości są okna zaszklone. Drzwi zamkami i zawiasami opatrzone, wyiąwszy kredens i dwie sienie co zamków niemaią, kluczy do zamków brakuie czterech, okna i okiennice są obite zawiasami haczykami na śruby zamykane, prócz iednego okna u którego brakuie śruby, góra w połowie iest tarcicami przeforsztowana, zamknięta na drzwi zawiasami i skoblem obite.

Folwark wychodząc z dworu po lewey stronie dziedzińca gontami kryty, o dwóch kominach w którym znayduie się wchodząc do tegoż po lewey stronie dwie izby mieszkalne, iedna opatrzona drzwiami z zamkiem, a druga na skobel, okna bez zawias w całym tym budynku wyiąwszy iedney komory w którey okna i drzwi niemasz, a ta znayduie się po prawey stronie wchodząc z czeladniey, ta ma drzwi z sieni na skobel z zawiasami zamykany. W dachu potrzebuiącym nieco reperacyi znayduie się dwa dymniki ieden z oknem a drugi bez okna, drzwi przy wchodzie do kuchni i z tyłu potrzebuią reperacyi.

Officyna pod iednym dachem potrzebuiącym małey reperacyi gontami kryta z wozownią i staynią, wszystko w dobrym stanie, oprócz brakuiących dwóch okien u dymników i zamknięcia z drzwi dobrych i zamka w iednym pokoiu.

Owczarnia murowana na wapno zewnątrz wyrzucana, słomą kryta bez okien w dobrym stanie, w którey trzech części posowy brakuie.

Spichrz mały drewniany gontami kryty z piwnicą pod spodem, drzwi na biegunach na skobel zamykaiące się.

Stodoły dwie każda o dwóch klepiskach, w dobrym stanie, drzwi u tych na biegunach na skoble zamykane.

Obora iedna niedaleko stodoły, a druga przy gorzelni, obydwie bez posów i znaczney reperacyi potrzebuią.

Gorzelnia dranicami dach kryty, reperacyi potrzebuiący, drzwi i okna w złym stanie znayduią się.

Kurniki słomą dach kryty, nieco reperacyi w szczytach potrzebuiący.

Chlewy słomą pokryte znaczney reperacyi wymagaiące, całe zabudowanie podwórze i ogród włoski żerdziami w słupy ogrodzone, w niektórych mieyscach poprawione bydź muszą.

Karczma zaiezdna murowana, która znaczney i nieodzowney reperacyi potrzebuie, naprzeciwko tey znayduie się kuźnia w dobrym stanie.

Chałup chłopskich iest czternaście, tak te iako i zabudowania gospodarskie przy nich, iedne przestawienia, a drugie znaczney reperacyi w każdym szczególe potrzebuią, płotów w środku wsi bardzo wiele brakuie.

Gospodarzy iest sześciu to iest: Woyciech Korbal, Antoni Ziomek, Franciszek Ziomek, Mikołay Dymecki, Wawrzyniec Kubiak, Błażey Gogolczyk, ciż maią załogi dane z dworu jak sami oświadczyli, każdy po parze wołów, po iedney krowie, po iednym wozie bosym, po iedney swini, po iedney siekierze, kossie trawney, po iednym sierpie, po iednych żelazach do pługa, daniny daią po dwa kapłony każdy, po jay trzydzieści, po półgarca orzechów i po sześćdziesiąt suszonych grzybów co rok.
Pańszczyzny do dworu każdy odrabia co tydzień po cztery dni ciągłe, a od Stey Małgorzaty do So Michała robią po iednym dniu więcey w tydzień co nazywaią tłuką, trzode i stróżą nocą i dniem odbywaią, sadze wycieraią za koleią, i następuiące powinności darmo czynią iako to: kartofle, brukiew, kapustę sadzą też wycinaią i siekaią, zboże podsiewaią, len trą, gruszki suszą, owce płuczą i strzygą, po półtory sztuki pakuł przędą i płótno z tego wyrabiaią, to iest z sztuki przędzy grubey po łokci ośmnaście oddaią, oley wyrabiaią, kaszy robią, furaże i na? kogo wypadnie poiechać podróże takie odbywaią.

Folwark Rościeszyn

Dwór gontami kryty zdezelowany potrzebuie nowego pokrycia składaiący się wchodząc do niego z frontu po lewey stronie z dwóch pokoi i garderoby, a po prawey z kuchni, schowania i sieni, z oknami zaszklonemi, w których pare szyb stłuczonych, czworo drzwi na zawiasach na zamki zamykane, do których kluczy brakuie, w sieni drzwi na rygle, u garderoby na chaczyk zamykaiące się.

Stodoła o dwóch klepiskach na podmurowaniu słomą kryta, nowo wybudowana, w dobrym stanie, oprócz podbicia pod okapem, którego w połowie brakuie, wrota na biegunach na skoble zamykane.

Owczarnia słomą kryta pod iednym dachem, z oborą i staynią, wewnątrz z iedney strony balami, z drugiey żerdziami iest przegrodzona bez posowy w dobrym stanie tylko że iest pochylona na iedne strone.

Spichrz słomą kryty z dymnikiem w szczycie od dworu potrzebuie reperacyi, drzwi na biegunach na skobel zamykane.

Gorzelnia gontami kryta pochylona i zupełnie do użytku niezdatna, potrzebuie przestawienia lub rozrzucenia, w którey znayduie się komora na skobel zamykana.

Chałup dwie, iedna czworaki zwana, druga o iedney izbie z sienią i komorą, nieco reperacyi potrzebuiące.

Wieś zarobna Pietrachy

W wsi zarobney Pietrachy zwaney iest chałup poiedyńczych mieszkalnych sześć, oraz inne zabudowania gospodarskie, osma zaś czworaki zwana przez Wo Felixa Dąmbskiego wybudowana na podmurowaniu z drzewa rzniętego, potrzebuie dokończenia.

Gospodarzy iest trzech, Grzegorz Klimczak, Woyciech Kuchciak i Jakób Kuchciak, którzy maią zapomogę dworską po pare wołów, po iedney krowie, po iedney kosie trawney, żelaza płużne i po siekierze, oraz tak iak w wsi Woli Flaszczyney maią załogi, i taki sam czynsz, daniny, darmochy, pańszczyzne odbywaią, odrabiaią i daią.

Folwark Pałki

Dworek o iednym pokoiu, kuchni i schowaniu, słomą pokryty, drzwi na zawiasach na klamki zamykane.

Dwór nowy obok tego przez Wo Chmieleckiego dzierżawcę tegoż folwarku wystawiony, który potrzebuie ukończenia.

Stodoła o dwóch klepiskach słomą kryta, wrota na biegunach na skoble zamykana, dosyć w dobrym stanie znayduiąca się.

Owczarnia słomą pokryta, wrota i furtka na biegunach na skoble zamykana, która nieco reperacyi potrzebuie.

Stodółka mała z kawałków drzewa złożona, słomą dach kryty, pochylona, wrota zupełnie popsute do użytku niezdatna potrzebuie przestawienia, lub w to mieysce wybudowania nowey.

Piwnica w środku przegrodzona o dwóch drzwiach na zawiasach słomą pokryta, na skobel zamykaiąca się.

Chałupy dwie, iedna słomą, a druga deskami kryta, które w części potrzebuią reperacyi.

Wieś Wola Sypińska

W wsi Woli Sypińskiey iest chałup chłopskich siedm, stodół sześć, siódma zawaliła się, obor siedm, wszystkie te zabudowania słomą pokryte w średnim stanie zostaiące.
Gospodarzy iest sześciu, Szymon Rciencik?, Błażey Buba?, Ignacy Płoszay?, Jan Sas, Łukasz Urbaniak i Andrzey Płosz, ciż gospodarze tak iak w wsi Woli Flaszczyney maią takie załogi dworskie, i taki sam czynsz, daniny, darmochy i pańszczyzne odbywaią, odrabiaią i daią, oprócz Andrzeia Płosza, który się różni od tych tym tylko, że ma pare wołów i żelaza płużne na załogę dane.

Na Chilarowie są dwie chałupy i trzecia karczemka niedokończone w wszystkiem.

Inwentarz Wola Flaszczyna (1823)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Wincentego Kobyłeckiego z Szadku z roku 1823b. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu, akt nr. 289)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się w Woli Flaszczyney Powiatu Szadkowskiego, w Woiewodztwie Kaliskim, dnia Dziewiątego Września Tysiąc ośmset dwudziestego trzeciego roku."

W związku z kontraktem dzierżawnym zawartym pomiędzy właścicielką dóbr Wola Flaszczyzna z przyległościami Heleną z Stamirowskich Dąmbską a Walentym Tuchowskim dzierżawcą wezwano na miejsce Rejenta Powiatu Szadkowskiego aby ten opisał stan dóbr.

W Woli Flaszczyney

Zabudowania dworskie.

1. Dwór drewniany z bali rzniętych, w którym znayduie się pokoi pięć, sala, garderoba, sieni dwie, na górze schowanie we wszystkich pokoiach podłogi z tarcic, u wszystkich drzwi w tym dworze są zamki z antabami, chaczyki, zasówki, okna wszystkie całe w dużych taflach. Dwór ten zewnątrz iest na kleniki gliną wylepiony i wybielony na wszystkie strony. Wewnątrz zaś pokoie są na obiciach papierowych malowane, piece angielskie z kafli, wielki komin massif murowany, dach z gontów. Stan dworu iest zupełnie dobry żadney nie potrzebuiący reperacyi.

2. Officyna o dwóch stancyach, stayni, wozowni, spichrzu na górze z bali rzniętych pod gontami, komin murowany, okna całe, drzwi z zamykaniami, a wogóle officyna ta iest zupełnie w dobrym stanie.

3. Officyna z kuchnią budynek ten iest stary ale ieszcze dosyć w dobrym stanie, dach z gontów, dobry. W tey officynie znayduie się stancyi 4 i komora z kuchni wchodząc, do którey to komory wcale niemasz okna tylko deskami zasunięte. Drzwi wszystkich 10 przy których szkobli i wrzecądzów tylko 6. W kuchni brakuie pół okna, oprócz tego w innych oknach iest potłuczonych szyb w różnych tafelkach 28. Komin wielki murowany, w stancyach są piece i kominki.

4. Stodoła o dwóch klepiskach niedawno wystawiona, dach słomiany, od brzega wokoł po dwa szory z dranic dachu. W tey stodole w połowie iednego sąsieka iest spichrz bez podłogi z posową z tarcic. Przy tey stodole wrótni iest czworo, z tarcic kołkami drewnianemi przybitych, na biegunach przy każdey wrótni są szkoble i wrzecądze. Stodoła ta iest zupełnie w dobrym stanie, oprócz że potrzeba kawał nowego progu i trzech biegunów.

5. Owczarnia z bali rzniętych stara słomą poszyta zdatna ieszcze do użytku, oprócz małey reperacyi około wrót. Posowa iest z żerdzi nie więcey iak w połowie. Przy tey owczarni iest przystawiony chlew stary.

6. Obora z bali rzniętych słomą poszyta, podłoga z bali w stanie dosyć dobrym, drzwi są na biegunach bez szkobli i zawias.

7. Spichrz z bali rzniętych z sześciu koycami i dwiema sklepami murowanemi spodem. Drzwi do sklepów i do spichrza na zawiasach z szkoblami i wrzecądzami. Dach z gontów, posowa z tarcic. Spichrz ten iest w stanie zupełnie dobrym.

8. Stodoła o jednym klepisku słomą poszyta w stanie dobrym, wrotnie na biegunach, przy których szkoble i wrzecądze.

9. Staynia z bali rzniętych, dach słomiany od dołu dwa szory dranic. Staynia te iest zupełnie w dobrym stanie, oprócz że brakuie iednego żłobu w połowie stayni z jedney strony i połowe wrutni z biegunem. W stayni tey iak i w oborze pod Nr. 6 wyrażoney są żłoby i drabiny, w stayni tey brakuie kawałek podłogi nie więcey iak pięć deli.

10. Chlewy i kurniki drewniane, maiące drzwi dobre, lecz szkobli i wrzecądzów brakuie sztuk 7 zresztą chlewy te i kurniki są w dobrym stanie.

11. Obora przy gorzelni niedawno wystawiona, dach z dranic, drzwi i podłoga dobra.

12. Gorzelnia drewniana, dach z dranic, komin wielki murowany, wewnątrz z jedney strony wielka izba gorzelna, a z drugiey do piwa robienia. Gorzelnia ta iest w dosyć dobrym stanie z drzwiami dobremi z dwiema garcami z wężem trzech beczkowemi i kotłem blisko dwóch beczkowem, garce te są, ieden nowy, a drugi używany dobry pokrywa przy którym pokrywa dziure ma iedne i brzeg obtargany, statków w gorzelni znayduie się dwie lagierki z żelaznemi obręczami konwi 2ie, drybusów 16, kadzi 2ie, skrzynia do wywaru i do surowca, pukadek pod słód, przycier do piwa, sądków 4, beczek 9, różnych blachy 2ie.

13. W ogrodzie przy dworze są dwa sklepy z drzwiami z szkoblami i wrzecądzami w dobrym stanie. Dwie spiżarnie w kuchni, w gorzelni brakuie szyb ośmnaście.

14. Zabudowania dworskie w Woli Lipińskiey na folwarku Pałki.

1. Owczarnia nowa dwiema szorami od dołu a u góry słomą poszyta, przy którey drzwi z kunami żelaznemi i furtka z szkoblem i wrzecądzem.

2. Stodoła o iednem klepisku słomą poszyta stara, ale zdatna do użytku.

W Rościeszynie

1. Dwór drewniany na kleniki wybiiany pod dachem z dranic o czterech pokoiach, kuchnia w środku z zamknięciami i oknami dobremi, podłogą, kominkami, piecami i dużem kominem murowanem, niepotrzebuiący żadney reperacyi oprócz że w dymnikach okien brakuie i dwóch szyb w oknie.

2. Staynia nowa z wozownią, pod słomą z szkoblami i wrzecądzami, u drzwi przy wozowni iest kuna żelazna. Podłoga w stayni, złub i drabina.

3. Spichrz wraz z lamuzem, dach słomiany, dwa dymniki zamykane w spichrzu sześć koyców, a 4 na górze, drzwi z szkoblami i wrzecądzami, posowa z tarcic.

4. Stodoła o jednym klepisku dosyć w dobrym stanie, wrotnie na biegunach z szkoblami i wrzecądzami, słomą poszyte.

5. Stodoła stara o dwóch klepiskach, która podług kontraktu ma bydź przez Possessora przestawiona, przy tey znayduie się chlewik.

6. Owczarnia w dobrym stanie z wszelkiemi porządkami z posową, drzwiami, zamknięciami, picznikami sztuk 6 i drabin czyli lasów 7.

7. Chlewy z kurnikami: iest ich sztuk sześć, w których się znayduią korytka, karmnik w szczycie z korytem przykrywanym i podłogami, drzwiami, szkoblami i wrzecądzami, dach słomiany, oprócz że środkowych ścian niema także szkobli i wrzecądzów brakuie.

8. Gorzelnia ieszcze zdatna do użytku oprócz że dach potrzebuie reperacyi. Przy gorzelni iest komora z podłogą i drzwiami, skrzynia także do wywaru bez wieka, studnia balami ocębrowana do teyże rynna.

9. Karmiki dwa blisko dworu z posowem, dachem i drzwiami dobremi, dymnikiem.

10. Obora słomą pokryta dosyć w dobrym stanie z drabinami i żłobami, przy którey iest chlewik bez posowy
W gorzelni w Rościeszynie znayduie się:
Garniec wężowy trzech beczkowy z pokrywą, rurnica iedna z żelaznemi obręczami, drybusów 6, .... o dwóch uchach, kocioł ieden dwuch beczkowy.

Dalej opisano obsiewy zbóż i ogrodowiznę w Woli Flaszczynej i Rościeszynie, inwentarz gruntowy (krowy, jałowizna, konie fornalskie, owce). Potem opisano załogi włościan, ich inwentarze gruntowe, narzędzia rolnicze i powinności. Wynotowałem ich nazwiska.

Wola Flaszczyna:
Zagrodnicy- Andrzey Szkudlarek, Antoni Ziemek, Szymon Kubiak, Franciszek Ziemek, Józef Kuchciak, Antoni Klimczak, Mikołay Dymecki, Wawrzyniec Kubiak, Błażey Gogól, Piotr Kołodzi, Franciszek Janczak
Komorników nie ma.

Wola Lipińska:
Siedmiu zagrodników bez podania nazwisk.
Komornicy trzej bez podania nazwisk.

Rościeszyn:
Trzech zagrodników bez podania nazwisk.
Komorników czterech bez podania nazwisk.

Inwentarz Kraszyn (1822)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Wincentego Kobyłeckiego z Szadku z roku 1822b. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu, akt nr. 277)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się w Wsi Kraszynie Rezydencyi Dworskiey Powiatu Szadkowskiego w Woiewodztwie Kaliskim dnia trzeciego Sierpnia roku tysiąc osmset dwudziestego drugiego."

Dobra Kraszyn z wsią Zwiasty i częścią w Górkach zostały wydzierżawione przez Józefa Madalińskiego Ignacemu Kaweckiemu. Rejent przybył do Kraszyna gdzie zastał nowego dzierżawcę, a także poprzedniego posesora, Kazimierza Kokowskiego. Dziedzic nie stawił się na miejscu. Wincenty Kobyłecki przystąpił do opisania stanu dóbr.

W wsi Kraszynie następuiące znayduią się budynki.

1. Dwór drewniany o trzech pokoikach i schowania, wewnątrz na kliniki gliną wylepiony, komin wielki lepiony z gliny i kamieni. Co do zrębu lubo w złem stanie znayduie się, może iednak bydź użytem, ieżeli dach inny dany będzie, bowiem znayduiący się teraz z gontów iest w stanie naygorszym, ieden szczyt od zachodu dachu tego iest słomiany. Do wszystkich pokoi dworu tego znayduią się drzwi dosyć w dobrym stanie, u których są żelazne klamki i haczyki i zasuwki. W dwóch pokoiach po prawey ręce są trzy okna, każde w czterech taflach z których trzy są stłuczone. Po lewey ręce w pokoiku iest okno iedno w czterech taflach, z tych trzy stuczone. W schowaniu iest iedno okno w małych tafelkach z których iedna stuczona. W pokoiu pierwszym iest piec moskiewski z kafli stary z klapą żelazną, zaś w innych dwóch pokoiach są tylko kuminki polskie. We wszystkich pokoiach podłoga stara.

2. Folwark w podwórzu drewniany stary, dach zupełnie zły, kumin lepiony z kamieni i gliny zbrożyny o dwóch izbach i dwóch komorach, drzwi zdezelowane, okien iest trzy, w małych tafelkach w połowie wytłuczonych, przy drzwiach są tylko klamki drewniane.

3. Sklep murowany pod dachem z gontów zupełnie zdezelowanym, do którego są drzwi, skobel i wrzęcząć.

4. Gorzelnia drewniana o iedney izbie, sini i komorze, kumin z gliny i kamieni w zbrożyny, drzwi iedne z kołkiem do zaciągania, dach dosyć dobry z gontów, okno iedno w małych tafelkach kompletnych.

5. Stodoła o dwóch klepiskach stara, potrzebuiąca przestawienia pod dachem słomianym także reperacyi potrzebuiącym.

6. Stodoły dwie, każda o iednym klepisku, których dachy w połowie reperacyi potrzebuią. U wszystkich tych stodół wrot innych i progów koniecznie potrzeba, przy tych wrotniach są cztery kuny żelazne z frontu i trzy skoble.

7. Spichrz stary drewniany pod dachem słomianym z górą na którey iest polepa dana, poszycie potrzebuie naprawy, o iednych drzwiach z zamkiem i kluczem żelaznym, schody są na górę drewniane. Znayduią się drzwi podniesione od góry są z skoblem i wrzecządzem.

8. Staynia łącznie dwie z dwiema komorkami, w których może się mieścić koni 12, u których podłóg i sufitów niema. Drzwi są stare z zasuwką drewnianą, dach słomiany stary naprawy potrzebuiący. W tym samym zabudowaniu wozownia bez podłogi i bez sufitu, wrota stare z zamkiem żelaznym bez klucza.

9. Obora iedna pod dachem słomianym od dołu dwiema szorami gontami pobita stara, wrota do niey zdezelowane.

10. Owcarnia drewniana pod dachem słomianym stara, popodpierana, potrzebuiąca reperacyi.

11. Chlewy pod iednym dachem cztery drewniane stary, pod dachem słomianym, reperacyi potrzebuiące.

12. Studnia bez koszora i sochy, oczębrowana, stara.

13. Tranzyt drewniany zdezelowany.

Na części Górkach

1. Dom o dwóch izbach z komorą pod dachem w połowie słomianym, a w połowie gontami pobity, kumin z kamieni i gliny, konieczney reperacyi potrzebuiącey, drzwi troie bez żelastwa, okna cztery w małych tafelkach szklanych, w połowie brakuiących, w  dwóch izbach iest podłoga z dyli.

2. Stodoła stara konieczney reperacyi potrzebuiąca w braku dwóch ścian, poszyta słomą starą, wrota do niey stare, bez skobla i wrzecządza.

3. Obora stara poszycie takież słomiane, potrzebuiąca reperacyi, drzwi zaś do niey bez skobla i wrzecządza.

4. Chlew stary potrzebuiący zupełney reperacyi bez skobla i wrzecządza, bez sufitu, podobnie i obora bez sufitu reperacyi potrzebuiącey.

W Zwiastach żadne budynki nie znayduią się.

Zabudowania Wieyskie.

1. Znayduie się chałup 12, w rozmaitych pomieszkaniach w większey połowie zdezelowane, wymagaiące konieczney reperacyi i dachy.

2. Stodoł 9 także zdezelowanych potrzebuiących reperacyi.

3. Oborek ośm także w stanie złym.

4. Karczma bez stayni o dwóch izbach potrzebuie także reperacyi.

Potem opisano włościan i ich powinności, wysiewy dworskie (wzmiankowani gospodarze z Kraszyna Jan Gigulski i Jan Maciejewski), inwentarz gruntowy (woły ratajskie, krowy dojne).