-->

piątek, 22 października 2021

Inwentarz Głaniszew (1873)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Głaniszew. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/1997. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

Pisarz Trybunału Cywilnego w Kaliszu zawiadomił, że dnia 10 (22) kwietnia 1873 roku na Audyencji Trybunału Cywilnego w Kaliszu ogłoszone zostaną warunki licytacyjne sprzedaży dóbr ziemskich Głaniszew, położonych w Okręgu Wartskim, Powiecie Turekskim, Gubernii Kaliskiej, należące do dóbr Grzybki. Dobra te zajęte zostały na przymusową sprzedaż na żądanie Józefy z Korytowskich Biernackiej, wdowy po Stanisławie Biernackim, zamieszkałej w wsi Małkowie. Z dóbr wywłaszczony został zamieszkały tamże właściciel a jednocześnie dłużnik, lekarz wolno praktykujący Kazimierz Mieszczański.

Opis zabudowań folwarku Głaniszew

1. Dwór o dwóch kominach murowanych nad dach wyciągniętych o 8 pokojach, 1 schowaniu, 1 sieni. W tym mieszka właściciel tych dóbr Kazimierz Mieszczański, z cegły palonej budowany, dranicami kryty, długości arsz. 30, szerokości 16, wysokości 8.

2. Do dworu tego przybudowany dom o 2 kominach murowanych, o 1 pokoju, 1 kuchni i 1 schowaniu pod którym jest piwnica, z cegły palonej budowany, dranicami kryty, długości arszy. 24, szerokości 10, wysokości 8.
Przed dworem jest 5 drzew wyrosłych akacyi, jak również klomb urządzony do kwiatów sztachetami drewnianemi ogrodzony.

3. Ogród owocowy i warzywny za dworem, w tym mieści się drzew rodzajnych jako to: grusze, jabłonie, śliwki, wiśnie i kasztan włoski sztuk 250, krzewów agrestu, świętojanek sztuk 65, drzew dzikich sztuk 50. W ogrodzie tym jest sadzawka, przy której jest upust z drzewa.

4. Altana w ogrodzie z 4 oknami oszklonemi z drzewa budowana, szkudłami kryta, długości arsz. 7, szerokości 7, wysokości 5.

5. Skrzynek z pszczołami w ogrodzie sztuk 24, zaś uli z temiż 4, reszta uli próżnych sztuk 21. Ogród ten ogrodzony jest z jednej strony deskami, z drugiej strony żerdziami, z trzeciej deskami, a z czwartej od frontu dworu sztachetami drewnianemi i takiemiż drzwiami na zawiasach i hakach.

6. Olearnia przy trakcie idąc ku wsi Cielce z drzewa budowana, szkudłami kryta, długa arszy. 14, szeroka 11, wysoka 4 1/2.

7. Most drewniany na trakcie jadąc do wsi Cielce, przy którym jest upust drewniany.

8. Cegielnia w polu, przy której są dwie małe szopy na słupach słomą kryte.

9. Sadzawka przy olearni.

10. Drwalniki z drzewa budowane, szkudłami kryte, długie arsz. 16, szerokie 5 1/2, wysokie 4 1/2.

11. Kloaki o dwóch przedziałach z drzewa budowane, szkudłami kryte, długie arsz. 3, szerokie 3, wysokie 4.

12. Chlewy i kurniki pod jednym dachem w ryglówkę budowane, słomą kryte, długie arsz. 10, szerokie 8, wysokie 4.

13. Budy dwie dla psów z drzewa budowane.

14. Kurniki drugie z drzewa budowane, szkudłami kryte, długie arsz. 6, szerokie 4, długie 5.

15. Karmnik dla trzody chlewnej z drzewa budowany, szkudłami kryty, długi arsz. 4, szeroki 4, wysoki 3.

16. Budy dwie drugie z drzewa dla psów.

17. Owczarnia z drzewa budowana, szkudłami kryta, długa arsz. 58, szeroka 14, wysoka 8.

18. Studnia balami ocembrowana z żurawiem bez wiadra.

19. Sieczkarnia z drzewa budowana, słomą kryta, długa arsz. 6, szeroka 14, wysoka 7.

20. Szopa w której jest kierat kompletny do sieczkarni z drzewa budowana, słomą kryta.

21. Kloaki o dwóch przedziałach z drzewa budowane szkudłami kryte, długie arsz. 3, szerokie, wysokie 4.

22. Obory, stajnie i wozownia pod jednym dachem, z cegły palonej budowane, słomą i szkudłami kryte, długie arsz. 64, szerokie 14, wysokie 7 1/2.

23. Ogród owocowy i warzywny za temiż oborami i stajniami, w którym znajdują się drzewa owocowe jako to: jabłonie, grusze, śliwki sztuk 75.

24. Gołębnik na słupie, w którym są gołębie, z drzewa budowany, szkudłami kryty, wysoki arsz. 15.

25. Dzwonek na słupie.

26. Studnia druga, balami ocembrowana z żurawiem, przy którym wiadro okute.

27. Sadzawka w podwórzu.

28. Szyldwach dla stróża, z drzewa budowany, szkudłami kryty, długi arsz. 2, szeroki 2, wysoki 3.

29. Szopa na słupach na porządki gospodarcze, z drzewa budowana, słomą kryta, długa arsz. 20, szero. 10, wysoka 4.

30. Stodoła o trzech klepiskach z dwuskrzydłowemi wrotniami na zawiasach i hakach, z cegły palonej budowana, słomą i dranicami kryta, długa arsz. 80, szeroka 22, wysoka 10.

31. Ogród owocowy i warzywny za tą stodoła, w którym jest drzew rodzajnych jako to śliwki i czereśnie sztuk 64.

32. Stodoła druga o jednym klepisku, o dwóch wrotniach skrzydłowych na zawiasach i hakach, z drzewa budowana, słomą kryta, długa arsz. 24, szeroka 10, wysoka 8.

33. Bróg na słupach z drzewa budowany, słomą kryty, długi arsz. 11, szeroki 8, wysoki 10.

34. Bróg na słupach drugi, z drzewa budowany, słomą kryty, długi arsz. 11, szeroki 8, wysoki 10.

35. Bróg na słupach trzeci, z drzewa budowany, słomą kryty, długi arsz. 14, szeroki 8, wysoki 9.

36. Spichrz pod którym są sklepy z cegły palonej budowany, dachówką kryty, długi arsz. 16, szeroki 12, wysoki 15.

37. Powyż opisane zabudowania sa ogrodzone w części deskami, żerdziami i sztachetami, wjazd zaś do dworu są urządzone wrotnie sztachetowe na zawiasach i hakach.

38. Kuźnia o jednym kominie murowanym z drzewa budowana, szkudłami kryta, długa arsz. 10, szeroka 7, wysoka 4 1/2. W tej są porządki do gruntu przywiązane jako to: miech, kowadło, szrubsztak, szparok, bormaszyna, reszta porządków należy do kowala Franciszka Waldek?, który obowiązany dworowi wszelkie roboty uskuteczniać, pozostaje za umową od d. 24 czerwca 1872 r. do d. 23 kwietnia 1873 r. Za uskuteczniane roboty na te trzy kwartały ugodzony na rs. 30 i w d. 23 kwietnia 1873 r. kontrakt mu się kończy.

39. Sadzawka na przeciw kuźni.

40. Studnia balami ocembrowana, także na przeciw kuźni.

41. Koszary o trzech kominach murowanych o 12 izbach, w których mieszkają ludzie dworscy, z drzewa budowane, szkudłami kryte, długie arsz. 34, szerokie 12, wysokie 5.

42. Kloaki o dwóch przedziałach z drzewa budowane, bez nakrycia, długie arsz. 4, szerokie 2, wysokie 3.

43. Chlewy z drzewa budowane, słomą kryte, długie arsz. 24, szerokie 4, wysokie 3.

44. Figura z cegły palonej budowana, blachą kryta, długa arsz. 1 1/2, szeroka 1 1/2, wysoka 6, na której jest wyobrażenie Świętego, ogrodzona ta figura sztachetami drewnianemi.

45. Staw w polu zarybiony.

46. Karczma o jednym kominie murowanym, na strychulec i gliną wyrzucana budowana, słomą kryta, długa arsz. 20, szeroka 8, wysoka 4 1/2. Na teraz w karczmie tej żadne trunki się nie szynkuje. W takowej są 4 izby, z których dwie są uwłaszczone, w tych mieszkają Jan Zawiasa i Wincenty Wiśniewski, zaś drugie dwie izby należą do dworu w których mieszka dworski stelmach.

47. Studnia balami ocembrowana.

48. Dom o jednym kominie murowanym, w strychulec gliną wyrzucany budowany, szkudłami kryty, długi arsz. 16, szeroki 10, wysoki 5. W tym mieszkają ludzie dworscy.

Następnie opisano wysiew zboża, inwentarz żywy i martwy, rozległość i granice dóbr, podatki i zaległości.


wtorek, 19 października 2021

Inwentarz Marzenin (1839)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Kajetana Szczawińskiego w Szadku z lat 1839b, akt nr 260. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu) Inwentarz przepisał Piotr Tameczka.



"Działo się na gruncie dóbr wsi Marzenina rezydencyi dworskiey Powiecie Szadkowskim, dnia piętnastego / dwudziestego siódmego maja roku tysiąc osmset trzydziestego dziewiątego."

Rejent Powiatu Szadkowskiego na żądanie Antoniny z Rozdrażewskich Szeliskiej, wdowy po Stanisławie Szeliskim, dziedzicu dóbr Marzenina, matki i opiekunki swych córek nieletnich Benigny, Ludwiki i Filipiny, oraz Emanuela Myszkowskiego, przydanego opiekuna  wcześniej wspomnianych nieletnich, przybył do Marzenina w celu opisania stanu dóbr.


Zabudowania dworskie w wsi Marzeninie.

1. Dom mieszkalny dworski, w którym dwie ściany masiv murowane, dwie zaś ściany szczytowa i tylna w ryglówke zamurowane, parterowy, maiący długości łokci trzydzieści sześć, szerokości łokci dziewiętnaście, wysokości łokci pięć miary warszawskiej, w którym okien podwóynie otwieranych z okuciami dziesięć, okiennic składanych par sześć z okuciem i szrubami, dach gontami kryty, zły, stary. Drzwi podwóynie otwieranych pięć z zamkami i kluczami, drzwi poiedyńczych pięć z klamkami i skoblami. Pod tym domem iest sklep murowany, do którego woda wchodzi, wschody drzewiane zgniłe, w sieniach astrychy z cegły wydeptane, pokoi z podłogami trzy, pieców kaflanych dwa z blachami i drzwiczkami żelaznemi, piec szafiaty ieden ceglany z blachą, dwa małe pokoiki bez pieców z podłogą. W spiżarni astrych z cegły, wschody na góre z poiedyńczemi drzwiami z skoblem, dwa okna w szczytach potłuczone, posowy z tarcic, drzwiczek do głównych kominów poiedyńczych dwoie na zawiasach z szkoblami, dom ten obrzucony wapnem wkoło.

2. Dom gorzelnia długości łokci trzydzieści trzy i pół, szerokości łokci dwanaście, wysokości łokci trzy, z drzewa rzniętego w węgły stary, przyciesi zgniłe, komin murowany, dach gontami kryty, drzwi poiedyńczych na biegunach pięcioro z drewnianemi klamkami, piec i kominek lepione, posowa tylko nad iedną stancyą z tarcic, dom ten przez wdowe zreperowany i pokryty. Przy tem znayduie się przybudowana komora z drzewa kostkowego w węgły, długości łokci dziewięć i pół, szerokości łokci dziesięć i pół, wysokości łokci trzy, gontami i słomą kryta, drzwi na biegunach troie, posowa z lepianek bez podłogi, kominek i piec lepione.

3. Stodoła o trzech klepiskach w węgły i słupy z drzewa rzniętego, długości łokci sto, szerokości łokci dziewiętnaście, wysokości łokci pięć, na podmurowaniu z kamieni na gline, wrot podwóynie na biegunach otwieranych sześcioro z ryglami i chaczykami, szczytami zabitemi z tarcic, dach słomą kryty, okapy gontami, stodoła ta w dobrym stanie na podwóynym sztolcu.

4. Owczarnia z drzewa rzniętego w węgły długości łokci dwadzieścia sześć, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy pod słomą, dach zgniły, przyciesi spruchniałe, wrot dwoie i drzwi dwoie na biegunach z zasuwami drewnianemi.

5. Staynia, wozownia, chlewy i spichlerz w iednym budynku, długości łokci trzydzieści siedm, szerokości łokci dwadzieścia ieden, wysokości łokci trzy i pół z drzewa różnego starego w słupy, dach gontami kryty zły stary, słomą łatany, przyciesi zgniłe, drzwi na biegunach poiedyńczo otwieranych pięć a iedne na zawiasach z szkoblami, wrot podwóynie otwieranych dwoie na biegunach, dymników dwa, z drzwiczkami na zawiasach z chaczykami, w spichrzu podłoga i posowa z tarcic, w stayni podłoga zgniła, w całym budynku drzewo stare spruchniałe, ściany pokrzywione.

6. Obora z drzewa rzniętego w słupy długości łokci czterdzieści dwa, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci trzy pod słomą, drzwi na biegunach dwoie z szkoblami, dach i przyciesi zgniły, ściany spruchniałe, żłobów starych sześć, wrot podwóynych w szczytach na biegunach dwoie.

7. Stodoła mała o iednym klepisku długości łokci dwadzieścia dwa, szerokości łokci trzynaście, wysokości łokci trzy, z drzewa rzniętego i różnego, częścią z żerdzi w węgły i słupy, dach słomiany stary, ściany pokrzywione popodpierane, wrot starych podwóynych dwoie na biegunach z szkoblami.

8. Karczma z drzewa rzniętego w węgły długości łokci dwadzieścia sześć, szerokości łokci trzynaście, wysokości łokci trzy i pół, okien siedm, szyb wybitych dziesięć, dach gontami kryty, komin murowany, drzwi na zawiasach dziewięć, dwoie z zamkami, reszta z szkoblami, izb dwie, komór dwie, w izbach podłogi z tarcic, kominki dwa, piece dwa z cegły, posowa z desek, w sieni nie masz podług i posów.

9. Staynia wiezdna z drzewa rzniętego w słupy i węgły długości łokci trzydzieści, szerokości łokci szesnaście, wysokości łokci cztery, pod gontami, wrot podwóynych dwoie na biegunach z skoblami, żłobów siedm, z bali bez posowy, środek stayni brukowany, stodoła kostkowego drzewa długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy pod słomą, stara spruchniała.

Zabudowania wieyskie

10. Chałupa w którey Walenty Oleyniczak półrolnik, długości łokci piętnaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy, z drzewa rzniętego w węgły, przyciesi zgniłe, dach słomiany stary, komin lepiony nadmurowany, izba iedna, okno iedno potłuczone, drzwi na biegunach z drewnianemi klamkami troie, pułap z łupanek.
Stodoła z oborą z różnego drzewa pod słomą w słupy stara zdezelowana zawalaiąca się, długości łokci trzydzieści, szerokości łokci dziesięć, wysokości trzy łokcie.
Szopa z żerdzi pod słomą w słupy niedokończona.

11. Chałupa w którey Antoni Zuborowski, długości łokci piętnaście, szerokości łokci sześć, wysokości łokci trzy, o iednym oknie, z drzewa różnego w słupy i węgły, zupełnie zgniła, zawalaiąca się.
Stodoła z drzewa kostkowego w węgły, stara, spruchniała, długości łokci dwadzieścia, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy, dach słomiany zgniły.
Obora z drzewa łupanego w słupy, długości łokci trzynaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy, stara, wykrzywiona.

12. Chałupa w którey mieszka borowy i ratay o dwóch izbach z drzewa kostkowego w węgły, stara zgniła, niebezpieczeństwem zawalenia się grożąca, komin lepiony, okien dwa, drzwi na biegunach czworo, dach słomiany zgniły.

13. Stodoła z różnego drzewa w słupy, długości łokci dwadzieścia ieden, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, dach słomiany zgniły, drzewo spruchniałe, wrota zdezelowane.
Obora z takiegoż drzewa stara, pokrzywiona, przyciesi zgniłe, drzwi na biegunach dwoie, długości łokci dziesięć, szerokości łokci sześć, wysokości łokci trzy.

14. Chałupa w którey Wincenty Cieślak zagrodnik, długości łokci piętnaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy, z drzewa kostkowego w węgły, dach słomiany, stara spruchniała, komin lepiony, okno iedno, drzwi na biegunach dwoie.

15. Chałupa w którey mieszka Roch Kowalski zagrodnik, długości łokci trzydzieści sześc, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, z drzewa kostkowego w węgły, z oborą w iednym budynku, izb dwie, okien dwa, drzwi czworo na biegunach z drewnianemi klamkami, dach słomiany, ściany spruchniałe, przyciesi zgniłe, komin lepiony nadmurowany.
Stodoła z drzewa kostkowe w węgły pod słoma, długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, stara, spruchniała, zawalaiąca się.

16. Chałupa w którey Jochym Kostrzewa zagrodnik, długości łokci trzydzieści, szerokości łokci ośm, wysokości łokci trzy, z drzewa kostkowego w węgły, z stodołą i oborą pod iednym dachem, komin lepiony, stare spruchniałe, pokrzywione, okno iedno, drzwi na biegunach czworo.

17. Chałupa w który mieszka Maciey Janas zagrodnik, długości łokci dwadzieścia ieden, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, z drzewa rzniętego w węgły pod słomą, komin  lepiony, okien dwa, drzwi czworo na biegunach.
Stodoła z okrąglaków pod słoma długości łokci dwadzieścia pięć, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, spruchniała z oborką pod iednym dachem, dach zgniły.

18. Chałupa komornicza z różnego drzewa o iedney izbie, długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci sześć, wysokości łokci trzy, z trzema małemi chlewikami, drzwi pięcioro, komin lepiony, dach słomiany, zgniły, ściany spruchniałe.

19. Chałupa dwoiaki nowa niedokończona w którey komornicy mieszkaią z drzewa rzniętego w węgły, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci trzy i pół, okien oszklonych cztery, drzwi na biegunach dziesięć z drewnianemi klamkami, komin murowany, dach słomiany w połowie brakuie posowy, a w całkiem bez podłóg, kominki dwa i piece dwa lepione.
Stodoła z obora z okrągłego drzewa w słupy, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci iedenaście, wysokości łokci trzy, dach z tataraku, na połowie obory dachu nie masz.

20. Chałupa w którey mieska Sylwani? Pietrzak zagrodnik, z różnego drzewa w słupy i węgły, długości łokci dwadzieścia pięć, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, pod słomą, izb dwie, drzwi pięcioro na biegunach z drewnianemi klamkami, okien dwa, komin i kominek lepione, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, dwa małe chlewiki, stodoła z oborą z różnego drzewa w słupy i węgły, długości łokci trzydzieści sześć, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, spruchniałe pokrzywione przyciesi i dach zgniły.

21. Józefa Piatrzaka zagrodnika chałupa z drzewa kostkowego w węgły, długości łokci dwanaście, szerokości łokci sześć, wysokości łokci trzy, komin lepiony i ściany spruchniałe, dach zgniły, izba iedna, komin lepiony, okno iedno, stodoła z chlewem, długości łokci iedenaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy, ściany z chrustu i żerdzi w słupy, dach z tataraku, zawalaiące się.

W wszystkich chałup pułapy z łupanego drzewa, bez podłog, kominki i piece lepione, okna w iedney trzeciey części potłuczone, drzwi na biegunach z drewnianemi klamkami.

Wieś Wola Marzeńska Zabudowania Dworskie

1. Dwór masiw murowany parter, gontami kryty, długości łokci trzydzieści, szerokości łokci ośmnaście, wysokości łokci cztery i pół, z wystawą na czterech filarach murowanych, dymników dwa, dach zgniły, belki od zacieku deszczu i starości spruchniałe. W sieni astrych z cegły, drzwi podwóynych siedm z zamkami kluczami, pokoi cztery i iedno schowanie. W dwóch pokojach podłoga dobra, w innych stara zła, sufit na strychulce lepiony, wyrzucany wapnem, w niektórych mieyscach z zacieku odpadnięty, okien dziesięć oszklonych z okuciem, u trzech są okiennice na zawiasach z śrubami, komin murowany ieden, piecy ceglanych cztery z blachami, pod wystawą bruk z kamieni polnych, drzwiczek do głównego kominu dwoie na zawiasach z skoblami, w sieni astrych z cegły wydeptany.

2. Kuchnia obok dworu z cienkich bali i różnego drzewa w słupy, stara, spruchniała, komin lepiony, dach gontami kryty, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci dziesięć i pół, wysokości łokci cztery, stancyi trzy i komora bez podłog, pułap z łupanek, przyciesi zgniłe, drzwi podwóyne iedne na zawiasach z klamką i ryglem, poiedyńczych drzwi pięć na biegunach z drewnianemi klamkami i kominki dwa małe i ieden duży lepione, okien dwa oszklonych.

3. Obora z drzewa rzniętego w słupy murowane, długości łokci czterdzieści siedm, szerokości łokci szesnaście, wysokości łokci cztery i pół, na podmurowaniu z cegły na gline, dach gontami kryty, wrota podwóyne iedne, drzwi poiedyńczych dwoie na biegunach, dymnik ieden z drzwiczkami na zawiasach i chaczykiem. Budynek ten stary.

4. Stodoła z drzewa rzniętego w słupy murowane, długości łokci sześćdziesiąt siedm, szerokości łokci szesnaście i pół, wysokości łokci pięć, na stolcu poiedyńczym, podmurowana z cegły na gline, dach zły słomą kryty okapy gontami, szczyty tarcicami zabite. Wrot czworo na biegunach, stare zdezelowane, ściany spruchniałe.

5. Stodoła druga długości łokci pięćdziesiąt dziewięć, szerokości łokci szesnaście, wysokości łokci pięć, w stanie podobnym iak poprzedzaiąca.

6. Owczarnia masyw murowana z cegły na gline wapnem obrzucona zewnątrz, długości łokci siedmdziesiąt dwa, szerokości łokci siedmnaście i pół, wysokości łokci pięć, gontami kryta, pułap z tarcic z polepą. Wrot dwoie na biegunach, drzwi dwoie na zawiasach z szkoblami, dymników dwa na zawiasach i chaczykami.

7. Staynia z drzewa rzniętego w słupy murowane z wozownią w środku, długości łokci czterdzieści pięć, szerokości łokci szesnaście, wysokości łokci pięć na podmurowaniu z cegły na gline, obrzucone wapnem, posowa z całek, w iedney trzeciey części reszta bez podłóg, dach gontami kryty, wrot dwoie na biegunach, drzwi poiedyńczych dwoie na biegunach, a iedne na zawiasach, dymnik ieden z drzwiczkami na zawiasach i chaczykiem.

8. Spichrz murowany z cegły wapnem obrzucony, długości łokci trzydzieści siedm i pół, szerokości łokci siedmnaście, wysokości łokci pięć. Dach w połowie słomą, w połowie gontami kryty, stary, zgniły, drzwi na zawiasach troie z zamkami, kluczami, podłoga i posowa z tarcic, koyców żadnych nie masz, dymników dwa z drzwiczkami na zawiasach i chaczykami.

9. Gorzelnia drzewiana w słupy stawiana zawaliła się z powodu starości i zgnicia drzewa.

10. Karczma z drzewa częścią kostkowego, częścią rzniętego, długości łokci trzydzieści ośm, szerokości łokci dwadzieścia ieden, wysokości łokci pięć. Drzewo w całym budynku zgniłe zawalaiące się, którego budowa pozostała rozpoczęta, przestawienia z dodaniem drzewa w mieysce zgniłego, kominy dwa murowane. Staynia zaiezdna z drzewa różnego zgniłego, szerokości łokci szesnaście, długości łokci siedmnaście, wysokości łokci pięć i pół, bez dachu, zawalona z powodu starości.

11. Chlewy z całków i lepianki, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci siedm, wysokości łokci dwa i pół, stare, zgniłe, do żadnego użytku nie zdatne, dach z gontów zgniły.

12. Młyn wodny o dwóch gankach z drzewa kostkowego w węgły, długości łokci dwadzieścia ośm, szerokości łokci szesnaście, wysokości łokci pięć i pół, gontami kryty, szczyt od koł tarcicami zabity, drugi gontami, młyn ten stary, dach nowo pokryty, izba iedna, komora iedna, młynica iedna. W młynicy podłoga stara, w izbie i komorze podłog nie masz, posowa z tarcic stara. Okien trzy oszklonych, kamieni cztery do melenia, wrzeciona dwa, koła dwa z wałami, czopami, w ruchu będące.
Stodoła z drzewa starego w węgły, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci cztery, wrota iedne podwóyne na biegunach, dach tatarakiem kryty.
Obora z drzewa starego przestawiona w węgły, długości łokci szesnaście, szerokości siedm i pół, wysokości łokci trzy, drzwi na biegunach dwoie, dach z tataraku, obydwa te budynki stare.

13. Kuźnia z opalonego drzewa w słupy, długości łokci dziesięć, szerokości łokci siedm, wysokości łokci trzy, komin murowany z kotliną, stara po pożarze przestawiona.

Zabudowania wieyskie

14. Chałupa dwoiaki w którey mieszkaią Filip Adamiak i Grzegorz Cieślak zagrodnicy z drzewa starego w słupy i węgły, dach tatarakiem kryty, długości łokci dwadzieścia dwa, szerokości łokci trzynaście, wysokości cztery, izb dwie, komor dwie, drzwi na biegunach z drewnianemi klamkami sześć, okien pięć oszklonych, komin lepiony, piece dwa, kominki dwa lepione, pułap z tarcic, bez podłogi.
Stodoła iedna, długości łokci dwadzieścia dwa i pół, szerokości łokci iedenaście i pół, wysokości łokci cztery i pół, z drzewa starego w węgły, dach częścią słomą, częścią tatarakiem kryty, wrota iedne na biegunach.
Obora z drzewa starego w węgły pod słomą, długości łokci dziesięć, szerokości łokci siedm i pół, wysokości łokci cztery, drzwi na biegunach iedne.
Stodoła druga z drzewa kostkowego stara, spruchniała długości łokci dwadzieścia, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci cztery, dach słomą kryty stary, wrota podwóyne, iedne na biegunach.
Stodoła trzecia z drzewa kostkowego stara, zawalaiąca się, dach słomiany zgniły, wrota iedne zdezelowane, długości łokci trzynaście, szerokości łokci ośm i pół, wysokości łokci cztery.
Obora z drzewa kostkowego stara, spruchniała, długości łokci jedenaście i pół, szerokości łokci siedm, wysokości łokci trzy, dach słomiany zgniły.
Obora druga, długości łokci dwanaście, szerokości łokci ośm, wysokości łokci trzy, pod słomą z drzewa kostkowego, spruchniała.
Szopa z balików łupanych długości łokci czternaście i pół, szerokości łokci siedm i pół, wysokości łokci trzy, stara, zdezelowana, nie zdatna do użytku.
Spichlerzyk z drzewa kostkowego w węgły, stary pod słomą, długości łokci sześć, szerokości takieyże, wysokości łokci trzy.

15. Chałupa dwoiaki, w którey Jan Nowak komornik, z drzewa kostkowego stara, długości łokci siedmnaście, szerokości siedm, wysokości łokci trzy, przyciesi zgniłe, komin lepiony, dach słomiany, izb dwie, okien dwa, drzwi troie na biegunach.
Przy tey chałupie obora z żerdzi w słupy, długości łokci ośm, szerokości łokci siedm, wysokości łokci trzy, dach słomiany zły, drzwi iedne na biegunach stare.
Stodoła z różnego drzewa w słupy pod słomą, wrota iedne na biegunach, długości łokci dwadzieścia trzy, szerokości łokci dziesięć i pół, wysokości łokci cztery, stara, zdezelowana.

16. Chałupa dla służących z drzewa różnego, stara, słomą kryta w węgły, dach stary, komin lepiony, izb trzy, komor dwie, okien trzy, kominków trzy i pieców lepionych dwa, drzwi na biegunach dziewięć, pułap z łupanek, długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci dwanaście i pół, wysokości łokci trzy i pół.

Wieś zarobna Rossosza

17. Chałupa w którey Bonawentura Cieślak półrolnik, z drzewa kostkowego w węgły, stara, długości łokci dwadzieścia ieden i pół, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy, dach słomiany, stary, komin lepiony, izba iedna, kominek ieden lepiony, drzwi troie, okno iedno, pułap z łupanek, piec lepiony bez podłog.
Stodoła z okraglaków w węgły, długości łokci dwadzieścia i pół, szerokości łokci iedenaście, wysokości łokci trzy, stara, zdezelowana, zawalaiąca się, dach zgniły.
Obora z okraglaków w słupy, długości łokci iedenaście, szerokości łokci ośm, wysokości łokci trzy pod słomą stara, spruchniała, wrota iedne, drzwi iedne, na biegunach.

18. Chałupa troiaki w której Wawrzyniec Cieślak komornik, z drzewa różnego stara, dach słomą kryty stary, długości łokci dwadzieścia pięć, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci cztery, kominy lepione, izb trzy, okien trzy, drzwi sześcioro na biegunach, pułap z łupanek bez podłog, pieców lepionych trzy.

19. Chałupa w której Ignacy Cieślak komornik, z drzewa kostkowego starego, niedokończona, komin lepiony, dach słomiany, długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci trzynaście i pół, wysokości łokci cztery, izb trzy, komor dwie, okien cztery, drzwi dziewięć na biegunach z drewnianemi klamkami, pułap z łupanek, piecy trzy, kominków trzy lepione bez podłogi.

20. Chałupa w której Jan Kaczor półrolnik, z drzewa kostkowego starego przestawiona, długości łokci dziewiętnaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci cztery, dach słomiany, komin lepiony, izba iedna, komora iedna, drzwi na biegunach czworo z drewnianemi klamkami, okien dwa, pułap z łupanek, piec i kominek lepione.
Stodoła z drzewa częścią kostkowego, częścią z bali starego przestawiona, długości łokci dwadzieścia dwa, szerokości łokci iedenaście, wysokości łokci cztery i pół, wrota iedne na biegunach, dach słomą kryty.
Obora stara z drzewa kostkowego w węgły, długości łokci dziesięć, szerokości łokci pięć, wysokości łokci dwa i pół, dach słomiany, spruchniała w ziemie zalazła, drzwi na biegunach iedne.

21. Chałupa w której Walenty Oleszczak zagrodnik, z różnego drzewa stara, dach słomiany stary, komin lepiony, długości łokci dwadzieścia trzy i pół, szerokości łokci dziesięć i pół, wysokości łokci trzy i pół, izb trzy, komora iedna, okien trzy, drzwi ośm na biegunach, piec ieden, kominków trzy lepione, pułap z łupanek.
Stodoła z starego drzewa przestawiona w węgły, długości łokci dwadzieścia ieden, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci cztery, słomą kryta, wrota iedne.
Obora z drzewa kostkowego starego przestawiona, długości łokci dziewiętnaście, szerokości łokci siedm i pół, wysokości łokci trzy, słomą kryta.

22. Chałupa w której Kazimierz Oleszczak półrolnik, z drzewa kostkowego, stara, spruchniała, popodpierana, komin lepiony, dach zgniły, izba iedna, kominek ieden lepiony, okno iedno, drzwi czworo na biegunach, długości łokci dwadzieścia dwa, szerokości łokci dziesięć, wysokości łokci trzy.
Stodoła z drzewa starego przestawiona w węgły, długości łokci dwadzieścia ieden, szerokości łokci iedenaście, wysokości łokci cztery, wrota iedne, dach słomiany stary.
Obora z drzewa kostkowego w węgły stara, dach słomiany, długości łokci dziewięć, szerokości łokci pięć i pół, wysokości łokci trzy.

23. Chałupa w której Walenty Kazimierczak, stara, z drzewa kostkowego w węgły, długości łokci ośmnaście, szerokości łokci dziewięć, wysokości łokci trzy i pół, dach słomą kryty, stary, izba iedna, komora iedna, okno iedno, drzwi czworo na biegunach z drewnianemi klamkami, komin, piec i kominek lepione.
Stodoła łącznie z oborą, długości łokci dwadzieścia trzy [i] pół, szerokości łokci dziesięć i pół, wysokości łokci cztery z tarcic w słupy, a obora z okrąglaków, dach słomiany, wrot dwoie na biegunach.

Kolejno opisano zasiewy, posadę włościan.

sobota, 16 października 2021

Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej

Podczas edycji publikacji pt: "Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej : opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 2, Województwo łódzkie", który został wydany w 1925 roku, podałem datę wydania książkowego spisu, a nie datę dokonania spisu. Zatem zamiast "Spis 1925" powinno być "Spis 1921". Przykładem błędu jest następujący wpis:

Spis 1925 (powinno być 1921):
Adamki, wś i folw., pow. kaliski, gm. Błaszki. Budynki z przeznaczeniem mieszkalne wś 8, folw. 2. Ludność ogółem: wś 69, folw. 90. Mężczyzn wś 33, folw. 41, kobiet wś 36, folw. 49. Ludność wyznania rzymsko-katolickiego wś 69, folw. 90. Podało narodowość: polską wś 69, folw. 90.
 
Dziękuję Panu Ryszardowi Kołodziejczakowi za zwrócenie uwagi na popełniony błąd.

Inwentarz Słomków Mokry (1841)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Słomków Mokry. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/2013. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się na gruncie dóbr ziemskich Słomkowa mokrego w Powiecie Wartskim Obwodzie i Gubernii Kaliskiey położonych dnia 1/13 września 1841 roku."

Na żądanie Ignacego Siemiątkowskiego dziedzica dóbr Wojsławice zajęte zostały na przymuszone wywłaszczenie dobra ziemskie Słomków Mokry z pustkowiem Budy, położone w Powiecie Wartskim, Obwodzie i Gubernii Kaliskiej, Gminie Słomków Mokry. Dobra te należały do sukcesorów Jana Zbijewskiego czyli: Władysława i Boliwary nieletnich hrabiów Gurowskich, dzieci po Teressie z Zbijewskich hr. Gurowskiej pozostałych, których opiekunem był Mikołaj hr. Gurowski zamieszkały w Wyszynie, Wiktora Zbijewskiego zamieszkałego w Łosieńcu, Norberta Zbijewskiego zamieszkałego w Inczewie, Anieli Zbijewskiej panny doletniej zamieszkałej w Inczewie, Konstancji Zbijewskiej panny usamowolnionionej zamieszkałej w Łosieńcu, której kuratorem był zamieszkały w Biskupicach Józef Siemiątkowski, Wiktorii z Gołębowskich Ignacego Ostrowskiego małżonki zamieszkałej z mężem w Piaszczycach i Klementyny Gołębowskiej nieletniej, której opiekunem był Ignacy Ostrowski. Teraźniejszym dzierzawcą dóbr był Walerjan Zbijewski, który płacił rocznej dzierżawy 530 złp. Dzierżawa kończyła się w roku 1844.

Na początku aktu opisano położenie dóbr, odległość od najbliższych miast, powinności włościan (wzmiankowano młynarza Mikołaja Piechockiego, który gospodarzył w wiatraku i posiadał grunt karczemny).


Zabudowania folwarczne

1. Dwór o 3ch pokojach, garderobie, kuchni z spiżarnią, na górze dwóch pokojkach bez piecy i kominów, stawiany w ryglówkę zewnątrz i wewnątrz obrzucany, dach kryty gątami, długości łokci warszawskich 35, szerokości 17, wysokości 4.

Studnia drzewem cembrowana, z kołowrotem i szopka. Studnia takaż z żurawiem, zwojem i wiadrem kutem.

2. Spichrz nowy na podmurowaniu pod którym są piwnice, stawiany z bali rzniętych, dach kryty gątami, długości łokci warszawskich 22, szerokości 22, wysokości 8.

3. Czworaki nowe o 4ch izbach i tyluż komorach, stawiane z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 27, szerokości 16, wysokości 4.

4. Obora z starego różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 14, szerokości 11, wysokości 3 1/2.

5. Karmnik nowy, stawiany z bali, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 7, szerokości 3 1/2, wysokości 4.

6. Staynie i obory, stawiane z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 52, szerokości 16, wysokości 4.

Przytychże chlewik, stawiany z dyli, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 4, szerokości 4, wysokości 3.

7. Owczarnia, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 80, szerokości 16, wysokości 4. Frontowa przycieś zgniła, podparta.

8. Stodoła o 2ch klepiskach, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 72, szerokości 16, wysokości 5 1/2. Frontowa przycieś zgniła, podparta.

9. Stodoła o 2ch klepiskach, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 100, szerokości 18, wysokości 6. Frontowa przycieś zgniła, podparta.

10. Stodoła o 2ch klepiskach, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 87, szerokości 20, wysokości 5.

11. Karczma o 2ch izbach, alkierzu i komorze, stawiana w ryglówkę, dach gątami słomą, długości łokci warszawskich 31, szerokości 15, wysokości 4. Ściany i dach reperacyi [potrzebuie].

12. Staynia wiezdna, stawiana z cegły paloney, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 35, szerokości 22, wysokości 6.

13. Studnia drzewem cembrowana z żurawiem, zwojem i wiadrem okutem.

14. Wiatrak zwyczayny w którym wszelkie porządki są gruntowe oprócz kamienia wierzchniego, który iest własnością dzierżawcy, stawiany z drzewa, tarcicami obity, dach kryty gątami, długości łokci warszawskich 10, szerokości 10, wysokości 15.

Około zabudowań folwarcznych iest ogród owocowy około 400 sztuk drzew rodzaynych obeymuiący. Płoty z żerdzi przy tychże w dobrym stanie znaleziono. Nadmienia się, że w mieysce spalonych dzisieyszy Dzierżawca buduie staynie i wozownie, do czego założone iuż są przyciesi długości łokci 72, szerokości 16.

Zabudowania wieyskie wsi Słomkowa mokrego

1. Chałupa o 1 izbie, alkierzu i komorze i sieni, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 22, szerokości 11, wysokości 4 1/2. Przyciesi zgniłe.

Obora, stawiana z różnego drzewa starego, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 19, szerokości 10, wysokości 9.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 25, szerokości 16 1/2, wysokości 3 1/2.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 28, szerokości 15, wysokości 3. Podpierana.

2. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 23, szerokości 11, wysokości 3 1/2. Przyciesi zgniłe.

Oborka, stawiana z desek i łupanków, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 11, szerokości 6, wysokości 3.

Ogródek owocowy około 20 sztuk drzewek obeymuiący.

3. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 12, szerokości 11 1/2, wysokości 4.

Chlewik, stawiany z łupanków, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 6, szerokości 4, wysokości 2.

Oborka, stawiana z balików, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 13, szerokości 10, wysokości 2 1/2. Podparta.

Stodoła, stawiana z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 22, szerokości 11, wysokości 3.

4. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 24, szerokości 11, wysokości 4.

Stodoła i obora, stawiana z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 33, szerokości 12, wysokości 3?.

Ogród owocowy około 19 sztuk drzewek mający.

5. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 25, szerokości 11, wysokości 4. Przyciesi zgniłe.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 22, szerokości 11, wysokości 3.

Studnia ocembrowana z żurawiem i zwojem.

6. Chałupa o 4ch izbach i 4ch komorach, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 30, szerokości 9? 1/2, wysokości 4.

Ogródek owocowy około 20 sztuk drzew mający.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 20, szerokości 11, wysokości 3.

7. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 22, szerokości 15, wysokości 3 1/2.

Oborka, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 10, szerokości 8, wysokości 3.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 22, szerokości 12, wysokości 3. Podparta.

8. Chałupa takaż, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 28, szerokości 16, wysokości 3 1/2.

Stodoła, stawiana z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 30, szerokości 16, wysokości 3.

Oborka, stawiana z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 16, szerokości 10, wysokości 2 1/2.

Oborka, stawiana z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 12, szerokości 9, wysokości 2 1/2.

Studnia z żurawiem i zwoiem.

9. Chałupa o 4ch izbach i 2ch komorach, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 20, szerokości 11, wysokości 3 1/2.

Chlewik, stawiany z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 5, szerokości 4, wysokości 2.

Stodoła i obora, stawiane z różnego drzewa, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 31, szerokości 11, wysokości 3.

Pustkowie Budy

10. Trzy chałupy, każda o 1 izbie, alkierzu i komorze, stawiane z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 26, szerokości 11, wysokości 3 1/2. Potrzebuią przestawienia z podaniem materyału.

Stodoła, stawiana z bali rzniętych, dach kryty słomą, długości łokci warszawskich 27, szerokości 11, wysokości 3.

Potem opisano wysiewy, rozległość i granice dóbr (wzmiankowany kontrowers od strony Słomkowa Suchego w pastwisku około sześciu morg), podatki.


środa, 13 października 2021

Inwentarz Wróblew (1869)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Wróblew. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/1978. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się w dobrach Wróblew Okręgu i Powiecie Sieradzkim Gubernii Kaliskiej dnia 11/23 listopada 1869 r."

Dobra ziemskie Wróblew należące do Ksawery z Kobierzyckich Rudnickiej, żony Zygmunta Rudnickiego zostały zajęte przez Komornika Wiktora Lipskiego na sprzedaż w drodze sądowego przymusowego wywłaszczenia w poszukiwaniu sumy 900 rsr. z procentem.


Opis zabudowań dworskich.

1. Dwór z drzewa budowany, długości arszynów 34, szerokości 17, wysokości 5, dach szkudłami kryty, na podmurowaniu z cegły o jednym kominie nad dach murowanym z przystawką od tyłu o dwóch sieniach, czterech pokojach, jednej kuchni i schowanku i góry, okien w tym dworze dziesięć. Zamieszkuje Maxymilian Szczucki rządca Dzierżawcy Karola Dehnel. Pod dworem znajdują się piwnice.
Przy tem ogród warzywny i owocowy, w którym drzew owocowych jako to śliwek, jabłoni itp. sztuk 20, drzew dzikich sztuk sześć.

2. Kloaka o jednym przedziale, z drzewa budowana, dach szkudłami kryty, długości arszynów 3, szerokości 3, wysokości 3.

3. Obory i wolarnia, z drzewa budowane, dach szkudłami i słomą kryty, długości arszynów 44, szerokości 14, wysokości 5.

4. Owczarnia, z cegły palonej budowana, dach słomą kryty, długości arszynów 85, szerokości 21, wysokości 6.

5. Stodoła na podmurowaniu z cegły o dwóch klepiskach, z drzewa budowana, dach słoma kryty, długości arszynów 80, szerokości 20, wysokości 8. Około stodoły drzew dzikich sztuk 14.

6. Dom [o] jednym kominie, trzech sieniach, 4ch izbach z przystawką, z drzewa na podmurowaniu budowany, dach szkudłami i słomą kryty, długości arszynów 26, szerokości 14, wysokości 5. Zamieszkują ludzie dworscy.

7. Chałupa o jednym kominie, jednej sieni, trzech izbach, z drzewa budowana, dach słomą kryty, długości arszynów 27, szerokości 14, wysokości 4. Zamieszkują ludzie dworscy i ogrodowy Marcin Filiciński, który dzierżawi ogród owocowy i warzywny (którego opis poniżej nastąpi) za kontraktem ustnym przez Dzierżawcę Karola Dehnel onemu na lat dwa wydzierżawiony poczynając od So Michała 1868 r. do tegoż dnia 1870 r. za cenę roczną rsr. 105, którą Dehnel do terminu dzierżawy odebrał w całości.

8. Chlewik, z drzewa budowany, dach słomą kryty, długości arszynów 4, szerokości 13, wysokości 3.

Ogród owocowy i warzywny w którym drzew rodzajnych śliwek, gruszek, jabłoni itp. około sztuk 120, drzew dzikich sztuk 15cie, krzewów agrestu około sztuk 50. Ogród częścią z żerdzi, łat a reszta rowem. Przy tym studnia balami ocembrowana, z zasiewem bez wiadra.

9. Dom czyli karczma przy szosie, długości arszynów 32, szerokości 18, wysokości 6, z cegły palonej na glinę budowana, dach szkudłami kryty, z kominem murowanym nad dach, sień jedna, trzy izby, okien siedm. Od frontu wystawa na słupach. Zamieszkuje Ignacy Piestrzyński jako propinator za kontraktem prywatnym przez Dzierżawcę Karola Dehnel pod d. 19 września 1868 r. na lat dwa poczynając a dnia 24 kwietnia 1869 r. do dnia tegoż roku 1871 za cenę dzierżawną rsr. 360 rocznie dzierżawa ta z góry po dzień kończącego się kontraktu z góry zapłaconą została. Wszelkie zaś trunki mocen propinator sprowadzać skąd mu się podoba, do tego ma gruntu 6 mórg.

Przy karczmie od tyłu przybudowana przystawka z drzewa budowana, dach szkudłami kryty, długości arszynów 5, szerokości 4, wysokości 3, która stosownie do oświadczenia Propinatora stanowi jego własność, jako przez niego z pozwolenia dzierżawcy wybudowana, ta więc z pod zajęcia wyłącza się.

10. Do karczmy przybudowana stajnia wjezdna z wrotniami, z cegły palonej budowana, dach szkudłami kryty, długości arszynów 27, szerokości 24, wysokości ?. W tej 4 żłoby i trzy drabiny. Nadto w karczmie znajduje się szynkwas, szafa i pień do gruntu przywiązane.

11. Dom o jednym kominie przy szosie o trzech izbach, sieni, z drzewa budowany, dach szkudłami kryty, długości arszynów 14, szerokości 13, wysokości ?. Zamieszkują ludzie dworscy.

12. Studnia balami ocembrowana z żurawiem i wiadrem okutym.

W dobrach zajmowanych znajdują się dwa stawki w części zarybione, nadto kościół parafialny z zabudowaniami proboszczowskiemi i gruntem czyli ogrodem, tudzież kancellarja gminna i obórka do tejże należąca.
Cmentarz rowem ogrodzony, drogi wysadzone w części drzewem dzikiem.

13. Chałupa o jednym kominie murowanym z sienią i izbą, zamięszkuje Ferdynand Angelm młynarz, budowana z drzewa pod słomą, długa arszynów 12, szerokości 10, wysokości 3.

14. Obórka przy tej chałupie własna młynarza.

15. Stodoła o jednym klepisku zdezelowana, z drzewa słomą kryta, długa arszynów 18, szerokości 14, wysokości 4.

Studnia balami ocembrowana.

Wiatrak z drzewa pod szkudłami o jednym ganku, dwóch szmigach, dyszlu z kołowrotem, długi arszynów 8, szerokości 8, wysokości 15. Porządki do gruntu przywiązane następujące: cywia dwa, kosz do zboża, bloty, wrzeciono, łańcuch, lina, drąg żelazny, socha, mącznica, dwa kamienie z okuciami.
Wiatrak wyż wspomniony dzierzawi Ferdynand Angelm za kontraktem prywatnym od dzierżawcy pod dniem 13 października 1867 r. na lat dwa poczynając od dnia 24 kwietnia 1868 r. za cenę rocznej dzierżawy po rsr. 90 i mlewo do dworu uskuteczniać, do tego ma gruntu mórg 7 1/2.

Kolejno opisano granice i rozległość dóbr, wysiew, podatki.





niedziela, 10 października 2021

Inwentarz Głaniszew (1836)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Głaniszew. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/1997. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.


"Działo się na gruncie wsi Głaniszewa w Powiecie Wartskim Obwodzie i Województwie Kaliskim w zamieszkaniu dworskim dnia piętnastego / dwudziestego siódmego kwietnia tysiąc ośmset trzydziestego szóstego roku."

Dobra Głaniszew położone w Powiecie Wartskim, Obwodzie i Województwie Kaliskim, gminie Głaniszew i parafii Góra należące do Antoniego Łęskiego zostały zajęte na sprzedaż publiczną w drodzę przymuszonego wywłaszczenia przez Komornika Trybunału Cywilnego Województwa Kaliskiego Józefa Waliszewskiego.


I. Zabudowania dworskie

1. Dwór stary w średnim stanie, stawiany w ryglówkę na podmurowaniu, dach gontami pokryty, wewnątrz składa się z 4ch pokoi i 4ch alkierzy i jedna sala, długość na łokci miary warszawskiey 63, szerokość 19, wysokość 6. Mieszka w nim Chonorata Pławińska dzierżawczyni.

2. Officyna przy dworze, zruinowana potrzebuie przestawienia, stawiana w ryglówkę, dach gontami pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 17, szerokość 9, wysokość 5.

3. Staynia i wozownia pod jednym dachem, zruinowane potrzebuią przestawienia, stawiane w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 31, szerokość 12, wysokość 4.

4. Chlewy trzodne i kurniki pod jednym dachem, stawiane w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 34, szerokość 7, wysokość 4.

5. Chlewy trzodne i kurniki pod jednym dachem, stare, zruinowane, stawiane z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 7 1/2, wysokość 4.

6. Stara gorzelnia na mieszkanie obrócona, przestawienia potrzebuie, stawiana w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 52 1/2, szerokość 12, wysokość 4. Mieszka w niey Ignacy Kubacki, owczarz.

7. Owczarnia w trójkąt stawiana, stara, przestawienia potrzebuie, stawiana w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 94, szerokość 14, wysokość 4.

8. Chałupa, potrzebuie nowego dachu, stawiana w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 18, szerokość 18, wysokość 5. Mieszka w niey ekonom Franciszek Witowski.

9. Sklep przy dworze, potrzebuie nowego dachu, masyw budowany, dach gontami pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 10, wysokość 4.

10. Stodoła o jednym klepisku w dobrym stanie, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 52, szerokość 19, wysokość 6.

11. Stodoła o dwóch klepiskach w średnim stanie, stawiana w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 92, szerokość 19, wysokość 6.

12. Stodoła o jednym klepisku, stara, przestawienia potrzebuie, stawiana w ryglówkę, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 52, szerokość 22 1/2, wysokość 5.

13. Studnia ocembrowana z poddaszkiem, potrzebuie dachu nowego, stawiana na słupach, dach gontami pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 7, szerokość 7, wysokość 4.

14. Gościniec z stainią zajezdną w dobrym stanie, wewnątrz po jedney stronie izby i komory, po drugiey stronie z izby i komory, stawiana w ryglówkę, komin murowany, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 35, szerokość 13, wysokość 4. Mieszka w niey Wawrzyniec Pługoski gościnny i zarazem kowal.

15. Stajnia wjezdna przy karczmie, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę w strychulce, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 45, szerokość 12, wysokość 5.

16. Kuźnia wraz z mieszkaniem, potrzebuie dachu nowego, stawiana w ryglówkę w strychulce, komin murowany, dach dranicami pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 23, szerokość 15, wysokość 3. Mieszka w niey Mateusz Doławski.

II. Zabudowania wieyskie.

17. Chałupa o dwóch izbach i dwóch komorach, potrzebuie dachu nowego, stawiana w ryglówkę w strychulce, komin murowany, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 24, szerokość 12, wysokość 4. Mieszkają w niey Mateusz Walendzki i Bartłomiey Karpik, rataje.

18. Chałupa o dwóch izbach, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę strychulcami, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 10, wysokość 4. Mieszkają w niey Józef Mucha ratai i Kazimierz Michalak komornik.

Stodoła, potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 10, wysokość 4.

Chlew, stary, potrzebuie przestawienia, stawiany z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 10, szerokość 6, wysokość 2.

19. Chałupa o jedney izbie, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę z strychulcami, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 18, szerokość 18, wysokość 4. Mieszka w niey Mateusz Przybysz, zagrodnik.

Stodoła, potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 20, szerokość 12, wysokość 4.

Obora, potrzebuie przyciesi nowych, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 16, szerokość 8, wysokość 4.

20. Chałupa o dwóch izbach, potrzebuie nowego dachu, stawiana z drzewa w słupy, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 23, szerokość 10, wysokość 4. Mieszkaią w niey Andrzey Solarek fornal i Józef Jarzemcki?

21. Chałupa o dwóch izbach i dwóch komorach, potrzebuie nowych ścian, stawiana z drzewa w słupy, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 23, szerokość 10, wysokość 3. Mieszkają w niey Jan Tedder zagrodnik. Bartłomiey Wiesiołowski? parobek.

Stodoła o dwóch klepiskach, potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 30, szerokość 12, wysokość 4.

Chlew, potrzebuie przestawienia, stawiany z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 15, szerokość 8, wysokość 3.

22. Chałupa o jedney izbie z komorą, potrzebuie przyciesi nowych, stawiana w ryglówkę w strychulce, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 8, wysokość 4. Mieszka w niey Maciey Mrogalski? parobek.

Stodoła, w średnim stanie, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 20, szerokość 10, wysokość 4.

Obora, zruinowana na przestawienie, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 14, szerokość 8, wysokość 4.

23. Chałupa o dwóch izbach, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 22, szerokość 16, wysokość 4. Mieszkają w niey Andrzey Stempiński zagrodnik i Felix Rędziak parobek.

24. Chałupa o dwóch izbach, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 20, szerokość 10, wysokość 4. Mieszkają w niey Paweł Walczak zagrodnik i Piotr Woliński fornal.

Stodoła, potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 20, szerokość 12, wysokość 3.

Chlew, w średnim stanie, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 12, szerokość 8, wysokość 4.

25. Chałupa o dwóch izbach, w średnim stanie, stawiana w ryglówkę w strychulce, komin z gliny, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 19, szerokość 10, wysokość 4. Mieszkają w niey Kazmierz Gralak zagrodnik i Tomasz Rynkiewicz szewc.

Stodoła, potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 20, szerokość 12, wysokość 3.

Chlew przy chałupie, stawiany z drzewa w słupy, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 14, szerokość 10, wysokość 3.

26. Chałupa o jedney izbie, zruinowana potrzebuie przestawienia, stawiana z drzewa w węgły, dach słomą pokryty, długość na łokci miary warszawskiey 21, szerokość 10, wysokość 4. Mieszka w niey Tomasz Lis komornik.

Więcey nad powyższą ilość budynków folwarcznych ani wieyskich nie masz. Jest ogród owocowy dworski za dworem na okół oparkaniony, lecz parkan ten przez starość znacznie napruchniały.

Następnie opisano zakłady i fabryki (nie ma żadnych), inwentarz gruntowy, włościanie (5 zagrodników: Kazmierz Gralak, Andrzey Stępień, Mateusz Przybysz, Paweł Walczak, Jan Tedder, 2 komorników: Kazmierz Michalak, Tomasz Lis), wysiew, ciężary gruntowe, rozległość dóbr (wzmiankowane pole Lipka, staw Lipka u granicy), granice.


piątek, 8 października 2021

Inwentarz Rybnik (1867)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Rybnik. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/2012. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

"Działo się w dobrach Rybniku Okręgu i Powiecie Sieradzkim Gubernii Kaliskiej w mieszkaniu Antoniego Marszewskiego dnia dwudziestego pierwszego marca / drugiego kwietnia tysiącznego ośmsetnego sześćdziesiątego siódmego roku."

Dobra ziemskie Rybnik z wsią Gozdy zajęte zostały przez Komornika Franciszka Roweckiego na sprzedaż w drodze przymuszonego wywłaszczenia na skutek żądania Stanisława Karasińskiego w poszukiwaniu sumy 3000 rubli srebrem z procentem od właścicieli dóbr Rybnik. Dobra te graniczyły od wschodu z dobrami Brzeźnio i Nowa Wieś, na południe z dobrami Złoczew, na zachód z dobrami Starce i Łagiewniki i od północy z dobrami Ostrów. Rozległość dóbr wynosiła w przybliżeniu włók 33, mórg 5, prętów 200. Dobra należały do Antoniego Marszewskiego i jego dzieci pozostałych po zmarłej żonie Marii z Domaniewskich Marszewskiej, czyli synów Mieczysława, Stanisława i Józefa oraz córek Kazimiery i Józefy.


1. Dwór zbudowany z drzewa, dach szkudłami kryty, o czterech pokojach, jednej sieni przechodniej, jednego komina, o sześciu oknach, długości arszynów 26, szerokości 14, wysokości 3. W tym mieszka Antoni Marszewski ojciec i opiekun nieletnich Marszewskich, przed dworem jest facjata na słupach drewnianych, przed dworem są trzy klomby w których są różne krzewy i róże, przed dworem jest drzew dzikich kasztanów sztuk ośmnaście.
W ogrodzie przy dworze drzew rodzajnych młodocianych jako to: gruszek, jabłoni, śliwek i wisien około sztuk stu dwudziestu, dzikich drzew sztuk dziesięć, różnych krzewów malin, angrestu i święto janek około sztuk czterdzieści. W ogrodzie jest kopiec usypany, w około niego woda płynie.

2. W ogrodzie altana zbudowana z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 4, szerokości 4, wysokości 3.

3. Stajnie i obory pod jednym dachem, zbudowane z drzewa, dach szkudłami i słomą kryty, długości arszynów 56, szerokości 15, wysokości 4.

4. Stodoła o dwóch klepiskach, w końcu tej jest spichrz pod jednym dachem zbudowane z drzewa, dach szkudłami i słomą kryty, długości arszynów 75, szerokości 16, wysokości 5.

5. Szopa przy stodole zbudowana z drzewa, dach deskami kryty, długości arszynów 14, szerokości 7, wysokości 3.

6. Chlewik przy stodole, zbudowany z drzewa, dach deskami kryty, długości arszynów 7, szerokości 2, wysokości 2.

7. Studnia balami ocembrowana przy której jest żuraw.

8. Studnia druga takaż balami ocembrowana, z żurawiem.

9. Słup na którym jest dzwonek mosiężny.

10. W stodole jest kompletna młockarnia.

11. Kloak o dwóch przedziałach, zbudowany z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 4, szerokości 3, wysokości 3.

12. Szopa na dwunastu słupach, zbudowana z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 31, szerokości 11, wysokości 6.

13. Owczarnia zbudowana z cegły palonej, dach szkudłami kryty, długości arszynów 38, szerokości 14, wysokości 5.

14. Dom officyna w której jest urządzona kuchnia, zbudowana z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 21, szerokości 11, wysokości 5. W tej mieszkają ludzie dworscy.

15. Przy officynie przystawka, zbudowana z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 11, szerokości 8, wysokości 3.

Doły trzy na kartofle, zbudowane z drzewa, dach ziemią kryty, długości arszynów 9, szerokości 5, wysokości 3.

15. Dom o jednym kominie, w którym mieszkają ludzie dworscy, zbudowany z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 25, szerokości 12, wysokości 4.

16. Chlewik przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 4, szerokości 1 1/2, wysokości 3.

17. Chlewik drugi przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 5, szerokości 3, wysokości 3.

18. Dom drugi o jednym kominie w którym mieszkają ludzie dworscy, zbudowany z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 25, szerokości 12, wysokości 4.

19. Chlewik przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 4, szerokości 2, wysokości 3.

20. Chlewik drugi przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 3, szerokości 1 1/2, wysokości 2.

21. Chlewik trzeci przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 4, szerokości 2, wysokości 3.

22. Chlewik czwarty przy tym domu, zbudowany z drzewa, dach słomą kryty, długości arszynów 4, szerokości 2, wysokości 3.

Studnia balami ocembrowana.

23. Dom o jednym kominie w którym jest kuźnia, zbudowany z drzewa, dach szkudłami kryty, długości arszynów 18, szerokości 9, wysokości 3. W kuźni tej mieszka Łukasz Matuszkiewicz kowal, który jest obowiązany dla dworu wszelką robotę uskuteczniać, za to pobiera od dworu rubli srebrem cztery, kopiejek pięćdziesiąt jak również pomieszkanie i gruntu morgę jednę i wszelkie porządki w kuźni będące są własnością kowala, lecz tylko miech czyli dymacz jest własnością dworu. W kuźni tej była szynkowana wódka dworska lecz z powodu nie wykupionego patentu, szynk przez Rząd zamknięty został.

Około zabudowań dworskich są znaczne ogrodzenia z żerdzi łupanych w parniki kołkami zwiercane. W polu przy boru jest cegielnia w którey jest kopalnia gliny, lecz pieca do palenia nie masz. Szopa przy cegielni jaka na teraz jescze exystuje zupełnie zrujnowana.

W wsi Gozdy jest dom, któy był karczmą, lecz z powodu że karczma ta przez Kommissarza włościańskiego dwóm gospodarzom na własność oddaną została, dla tego na teraz karczma i szynk nie exystuje.

Potem opisano wysiew zboża, inwentarz żywy i martwy, rozległość i granice dóbr, podatki i zaległości.


środa, 6 października 2021

Janów

Janów, dawniej folwark znajdujący się przy wsi Sycanów w gminie Sędziejowice. 

(źródło: mapa Teodora Sarnowskiego z 1871 roku, Plan DOBR SYCANÓW LIT. ABC [dziedzicznych Jana Nepomucena Głuchowskiego - przekreślone] w województwie Łódzkiem [w Gubernii Petrokowskiej - przekreślone] Powiecie Łaskim położonych)

 

Folwark Janów naniesiony na współczesną mapę

Fol. Janów 1871 r.


poniedziałek, 4 października 2021

Inwentarz młyn Ruda (1873)

Źródło inwentarza:
Dowody majątku Jeżew. Księgi i akta hipoteczne Sądów w Sieradzu 839/2001. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.


"Działo się na gruncie młyna Ruda zwanym dnia 27 listopada / 9 grudnia 1873 roku."

Komornik Trybunału Romuald Pinowski na żądanie Wiktorii Mianowskiej zamieszkałej w Szczytnikach zajął młyn wodny Ruda na sprzedaż w drodze przymuszonego wywłaszczenia. Właścicielem młyna był Józef Wilhelm Schultz, który nie był w stanie spłacić zadłużenia w kwocie 900 rubli srebrem wraz z procentem.

Młyn wodny Ruda

Zwany w raz z olearnią i jagielnikiem, tudzież do takowego należącym gruntem i łąką w dobrach Jeżów, parafii Małyń, gminie Krokocice, powiecie Sieradzkim, Gubernii Kaliskiej pod jurysdykcją Kassy Powiatowej w Sieradzu, Sądu Pokoju w Szadku, Trybunału Cywilnego w Kaliszu i oddziału Dyrekcyi Szczegółowej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Kaliszu położony, a odległy od miast najbliższych: miasta Zduńskiej Woli mil trzy, miasta powiatowego Łodzi mil cztery i pół, miasta powiatowego Sieradza mil cztery i pół, miasta gubernialnego Kalisza mil dziewięć, a dawnych miast obecnie osad: osady Poddębice wiorst dziesięć, osady Szadek wiorst dziesięć i osady Lutomiersk mil dwie.
Do zajmującego się młyna Ruda zwanego należy:
a. Gruntu ornego obok tegoż młyna położonego włóka jedna miary nowopolskiej, który to grunt graniczy z trzech stron z gruntami folwarku Ruda, do dóbr Jeżowa należącym a z 4ci z sąsiedniemi dobrami Puczniew.
b. staw przy rzeczonym młynie i rzeka Ner w territoryum gruntów zajmującego się młyna, czego przestrzeń wody nie liczy się w przestrzeń powyższego gruntu.
c. klin gruntu pomiędzy młynem i upustem położony, obejmujący przestrzeni prętów 230.
d. łąka nad rzeką Ner od upustu młyna aż do komorniczych, czyli włościańskich ogrodów ciągnąca się mórg siedm miary nowopolskiej obejmująca z rzeką Ner upustem młyna i ogrodami włościan granicząca.

Zabudowania

Zajmujący się młyn Ruda składające się takie:
1. Dom mieszkalny w raz z młynem wodnym pod jednym dachem to jest: część budynku tego stanowiąca dom mieszkalny na podmurowaniu, zaś dalsza część budynku stanowiąca młyn przy korycie rzeki Ner na palach z drzewa na przyciesiach w słupy z bali zbudowany, gontami kryty. Z budynku tego to jest części domu mieszkalnego stanowiący wyprowadzony jest ponad dach, komin murowany. Młyn zaś ten wodny jest o dwóch gankach i dwóch wodnych, na zewnątrz upustu wychodzących w ruch młyn ten wprowadzających kołach.

2o. Budynek na przeciw powyższego po drugiej stronie koryta rzeki Ner na palach z drzewa na przyciesiach w słupy z bali zbudowany gontami kryty, w którym urządzona jest olearnia i jagielnik o jednym koszu. Olearnia ta i jagielnik wprowadza w ruch jedno wodne koło na zewnątrz przy upuście pomiędzy tym budynkiem, a budynkiem młyna ad 1o opisanym, urządzonym, gdzie znajdują się także pogródki. Z budynku tego ponad dach wyprowadzony jest także komin murowany.

3o. Sklep w ziemi z drzewa urządzony z wierzchu ziemią kryty po za budynek młyna powyżej pod pozycją 1 opisany położonego.

4o. Stajnie i obory pod jednym dachem z drzewa w słupy z bali zbudowane słomą kryte. Z boku tego budynku do takowego dobudowane są także z drzewa słomą kryte chlewy.

5. Stodoła na podmurowaniu z cegły z drzewa w ryglówkę obrobionego zbudowana tarcicami obita, gontami kryta o dwóch klepiskach, w której znajduje się maszyna młocarnia i sieczkarnia z kieratem konnym leżącym. Z frontu tej stodoły pod ścianą takowej jest dobudowaną z drzewa na słupach szopa na narzędzia gospodarcze, gontami kryta.

6. Chlewy stare z drzewa w słupy z bali zbudowane słomą kryte.

7. Budynki te powyżej pod pozycją 1-4-5-6 opisane oraz poprzeprowadzane pomiędzy takowemi płaty ogradzają podwórze. Po za budynkami pod pozycjami 1-4 opisanemi uważając, zaprowadzony jest ogród owocowy, w którym znajduje się młodocianych drzew rodzajnych sztuk kilkadziesiąt.

W tem miejscu nadmienia się, iż budynek dawniejszy stanowiący tartak olearnią i jagielnią przed paru laty uległ zniszczeniu i że w miejsce takowego pobudowany został budynek powyżej pod pozycją 2 opisany, obejmujący olearnię i jagielnik. Wskutek czego obecnie tartaku nie masz.


piątek, 1 października 2021

Inwentarz Prażmów (1832)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Antoniego Pstrokońskiego w Sieradzu z roku 1832 cz. b. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu) Inwentarz przepisał Piotr Tameczka.


"Działo się na gruncie wsi Prażmowa Powiatu Sieradzkiego dnia jedenastego lipca roku tysiąc osmset trzydziestego drugiego."

Rejent Powiatu Sieradzkiego na żądanie Michała Ciesielskiego, byłego Dzierżawcy dóbr Prażmowa przystąpił do opisania stanu dóbr. Po wygaśnięciu czasu dzierżawy dobra zostały oddane dziedzicowi dóbr Prażmowa i Wólki Będkowskiej Wincentemu Zarembie Tyminieckiemu, zamieszkałemu w Wólce Będkowskiej. Inwentarz dóbr jest w tym akcie porównany z inwentarzem z roku 1828.


1. Dwór ten sam z oknami dobremi. Dach na nim świeżo reperowany, do drzwi średnich klucz przybył. Tynku z przodu dworu w niektórych mieyscach brakuie iak wprzód? były. Do drzwi przybyły trzy haczyki ze szkoblami. Sklep iak był, iest pod dworem, do drzwi przybył wrzecądz z szkoblami.

2. Folwark taki iak był. Przybyło w oknie szyb cztery?, dach posporządzany. Studnia w tyle, u którey socha nowa, wiadro teraz dobre.
Karmnik przy studni czyli przy folwarku dawniey zdezelowany, teraz z drugiego przerobiony. Chlewy, w nich podłoga teraz wszędzie dobra. Dach zły, lecz w niektórych mieyscach naprawiony. Na boku chlewów gdzie był karmnik legowisko dla swini. Na tranzecie dach naprawiony. Płoty w podwórku na południe stare, u wrot brakuie kuny. Na północ płot nowy w słupy, w wrotach frontowych niektóre goździe poukręcały się, przy słupinie frontowey chlewik na .... przystawiony. Parkan ku chałupie Galochy z tarcic stary. Także od wrot aż do wolarni podobny. Sad w drzewa bardzo gęste w tym stanie iak był i z tyłu podobnież ogrodzony. Na rogu sadu przy wolarni szkółka w którey iest drzewek przeszło 106 a w drugim mieyscu za domkiem ogrodzonego sztuk 30. W ogrodzie domek dla ogrodowego iak był, iest.

3. Dom za sadem na boku drogi z dachem szkudlanym z tyłu reperowanym w iednym oknie brakuie szybek czterech, w drugim więcey szybek iak było o trzy a zatem brakuie iedney szyby.

4. Gorzalnia murowana wszystkie drzwi na zawiasach i okute, oprócz dwoyga które są zabite, w suszarni lasy. W izbie gorzelnianey komorki wyrzucone dla rozprzestrzenienia, bo było szczupłe mieysce.

Statki Gorzelniane.

a. Garniec miedziany z pokrywą, wężem, kurkiem i szrubą.
b. Maszyna miedziana z alombikiem dwiema wężami, rurą, ogrzewaczem, szrubami trzema, przykryciami trzema, świdrem żelaznym w ogrzewaczu i kluczem do szrub.
c. Maszyna drewniana do gotowania kartofli o trzech żelaznych obręczach z pokrywą, rurą, drzwiczkami do niey zawiasach, haczykiem i dwiema szkoblami.
d. Dwie rurnice każda o trzech obręczach żelaznych, w nich cztery trąby drewniane do wypuszczania wody.
e. Wanien sosnowych do zacieru siedm, każda po dwie obręcze żelazne maiąca, osma zaś z obręczami drewnianemi.
f. Przykrywadeł do tych wanien cztery.
g. Pompy sosnowe dwie z stęplami, uchami i obręczami czterma żelaznemi i koszturami okutemi
h. Pompa trzecia z okuciem należąca do rozerwatora.
i. Rynien sosnowych siedm z drzewa possessora dowody i roboty.
k. Kufa dębowa trzymaiąca garcy 108.
l. Barka o czterdziestu garcach.
ł. Baryłek sześć do wódki o 10 i 11 garcach.
m. Lyi sosnowy.
n. Rynny sosnowe dwie do rezerwatora.
o. Zasowki żelazne dwie małe do czeluści.

Statki Browarne.

p. Kocioł miedziany o trzydziestu garcach ulepiony.
q. Pułbeczki dębowe do piwa trzy.

Przed gorzelnią studnia do wywaru przy którey dwa koryta przez Dzierżawcę sprawione.

5. Wolarnia dawno zaczęta przed dzierżawą, lecz nieskończona. Na boku wolarni studnia z cembrzyną spruchniałą, koryto przy studni do poienia bydła, studnia blisko gorzelni założona balami dla ciasnego wiazdu.
Płot między drogą do Strzałek idącą po obu stronach stary w niektórych mieyscach sporządzony, przy końcu brakuie przęseł trzech, a na szosciu niektórych żerdzi. Przy braniu possessyi było przęseł ośmdziesiąt ośm, a teraz ich się znayduie dziewięcdziesiąt dwa były Dzierżawca brakuiące postawił, ale drzewa niemógł dostać.
Parkan od owczarni aż do dwojaków stary iak był iest.

6. Owczarnia murowana, dach poprawiony, mur iak przedtem tak i teraz z tynku poopadał .....Okna iak były złe tak są. Płotek z przodu owczarni od roli i drogi przez Possessora dany. Płot między owczarnią a stodołą dobry.

7. Stodoła o dwóch klepiskach, dach stary reperowany. Płot między stodołą a drugą starą dobry. Stodoła druga stara iak była, iest. Dach stary naprawiany. Między stodołą a spichrzem są wrota i płotek mały sporządzony. Spichrz iak był iest. Szopka obok tego spichrza iak była iest. Obok tey szopki ogródek ogrodzony, w którym kartofle, groch i bober opelane. W tyle spichrza iest ogród znaczny ciągnący się aż do dwoyaków w nim są chmielnik drzewka różne, kartofle, kapusta, ięczmień i trawa między sliwkami. Ogrodowiny opelone, ten ogród dobrze ogrodzony.
Przy drodze dwojaki szkudłami pobite, tak iak były są. W tym domu mieszkaią bednarz Możerkoski i ekonom Woyciechoski.
Gdzie był pszczelnik płotu niemasz, ten płot przeniesiony na grodki? dla trzody w podwórze dworowe, lecz tam znayduią się różne drzewka. Obora z trzema stayniami i wozownią. W dwóch stayniach dał Dzierżawca podłogę.
Szopa w okólniku stara iak była zła, iest.
Gołębnik iest.
Spichlerzyk stary iak był, iest. Przy nim ogródek nowo zrobiony i zasiewy.

Następnie Rejent opisał stan zasiewów, które pomijam.

Budynki Wieyskie.

1. Chałupa iak była iest, w dachu poprawiona, mieszka w niey Ludwik Rutkoski zagrodnik w mieysce Galochy. Stodoła stara w sadzie drzewka, obora dość dobra. Około tego wszystkiego płoty ogrodzone.

2. Chałupa w którey mieszka Bartłomiey komornik, dach w kalonce reperowany, oborka iak była, iest zdezelowana. Chałupka druga w tyle w niey mieszka komornica Woytkowa. Przy tey chałupie iest ogrodzenie.

3. Chałupa w którey dawniey mieszkał Tomasz Małgorzaciak? teraz pusto stoi. Drzwi i okna ............. porozbierane są iednak płoty wrota i sadek. Z tey chałupy dlatego się Małgorzaciak wyprowadził, że drzewo będąc spróchniałe waliło się, i komin też się zawalił.

4. Chałupa dwoiaki dobra, w niey mieszka Paweł Grodka? zagrodnik, a w izdebce Woyciech mayster szewc. Obory są dwie iak były. Szopa bez frontowey ściany. Na przeciw tey chałupy stodoła na drugiey stronie drogi. Płoty wszędzie są, w tyle dwoiaków sadek i gruszka wielka, w tym sadku obora pusta bez dachu iak była.

5. Chałupa stara przy niey podobna oborka, płoty są. W chałupie mieszka Józef Buczlaszczak? komornik. Dach na niey naprawiony. Przed tą chałupką stodołka stara.

6. Chałupa w tyle stara w niey mieszka Piotr Włodarczyk zagrodnik. Oborka w tyle chałupy stara spruchniała bez dachu. Sadek ogrodzony.

7. Chałupa dobra, mieszka w niey Jakob Włodarczyk komornik. Oborka zdezelowana, do czego się przyczynili woyskowi. To zabudowanie i sadek na przeciwko ogrodzone.

8. Chałupa dobra dwojaki przez Dzierżawcę cała poszyta. Mieszka w niey Tomasz Małgorzaciak komorniki i drugi komornik Tomasz Krzymianowski. Obora stara, na przeciwko stodoła z dachem dość dobra, płoty ogrodzone.

9. Chałupa dobra w niey mieszka Bernard Barczyński czynszownik i Krystyan Rymarz. Dach na chałupie poprawiony, płoty są.

10. Chałupa dobra w którey mieszkaią Woyciech Zawieracz? zagrodnik i Józef komornik. Sadki dwa ogrodzone, oborka o troygu drzwiach. Na przeciwko na drugiey stronie drogi stodoła stara.

11. Chałupa dobra, mieszkaią w niey Maciey Buczkoski zagrodnik i Franciszek Białczak komornik. Obora o dwoygu drzwiach, dach naprawiony, na przeciwko stodoła z dachem naprawionym, płoty wedle sadku i zabudowania są.

12. Chałupa ta spaliła się za Tomasza Krzymianoskiego w samo południe Wielkiego Czwartku z oborą, został komin murowany z dwiema kominkami i sabatnikiem oraz podmurowanie. Żelastwo z tey chałupy znayduie się u sołtysa Piotra. Na przeciwko chałupy na drugiey stronie drogi stodoła, płoty i niektóre drzewka w sadzie ........

13.Chałupa dobra podmurowana, w którey mieszka żyd Gądoski płacący czynsz z zagrody i Franciszek Cichuta. Stodoła na przeciwko z dachem starym, płoty są, sadek ogrodzony.

14. Chałupa dobra z kuźnią w którey mieszka kowal Bogumił Wolny. Sadek i ogródek ogrodzone. Obora przez kowala postawiona na którą dał Dzierżawca słomy

15. Chałupa mieszka w niey Marcin Król młynarz, dach i okna iak były są złe. Stodoła i oborka oraz chlewik przez kowala spustoszone. Sadek i ogrodek ogrodzone. Wiatrak na górce nie daleko stoiący, do którego wiatraka zaciągnął Dzierżawca wał i smigi kosztem swoim na które Dziedzic dał drzewa.

16. Karczma murowana, dach szkudlany naprawiony. W tyle ogrodzenie, lecz brakuie wrót i iednego przęsła płotu. Staynia murowana przy wrotach są zamki teraz i z kluczami. W tyle karczmy stodoła dość dobra, wrot na drodze Ligockiey brakuie, które z częścią płota Rossyanie spalili.

Na drugiey połaci

17. Chałupa w którey mieszka Szymon Włodarczyk pułrolnik. Stodoła o dwóch klepiskach, stajenka, oborki, spichlerzyk i szopka dość dobre. Całe to zabudowanie obniżone, sadki i ogrodki ogrodzone.

18. Chałupa bardzo stara z dachem, z którey uciekł Antoni Wroński zagrodnik, a teraz mieszka Błaży Szcześniak komornik, oborka stara, chlewik przy chałupie, stodoła dość dobra, ogrodek ogrodzony.

Niedochodząc do dziewiętnastey chałupy znayduie się zrąb niecały od starey chałupy w dawnym inwentarzu niewspomniany. Na przeciwko na drugiey stronie stodoła była też rozwalona przed possessyą.

19. Chałupa z dachem naprawianym, w niey mieszka Antoni Zawieracz zagrodnik. W tey chałupie są teraz dwa okna, oborka przy chałupie stara i opodal stodoła takaż, ogród, sadek i podworze ogrodzone.