Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-173, karty 602-609 .
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.
Działo się na gruncie dobr Krolewskich Szadkowice zwanych w Woiewodztwie Sieradzkim a Powiecie Szadkowskim leżących dnia siedemnastego miesiąca maia roku tysiąc siedemset osmdziesiąt piątego.
Ja Lustrator niżey podpisany przez Rezolucyą Komissyi Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego dnia trzeciego miesiąca maia roku teraz bieżącego w Warszawie w Pałacu Rzeczypospolitey Krasińskich zwanym podczas Kadencyi Sądowey podług prawa przypadającey zapadła do odebrania wsi Szadkowic Krolewskiey na Skarb Koronny intraty za czas wakowania iakowa od daty śmierci ostatniego uprzywilejowanego posessora, aż do dnia licytacyi z prowentu rocznego ostatnią lustracyą wyprowadzonego po potrąceniu pułtory kwarty wypadać będzie wyciągnienia wyciągnioney intraty dla Skarbu Koronnego do rąk swoich przez kogo należeć będzie zapłacić nakazania z wypłaconey y odebraney zakwitowania, a dopiero teyże wsi w ludziach, budynkach, osiadłości, rozległości i wszelkim stanie przy iak nayporządnieyszym inwentarza opisaniu Wielmożnemu Ignacemu Cieleckiemu Szambelanowi Jego Królewski Mości Prawo Emphiteutyczne nadane maiącemu lub iego Plenipotentowi ze wszystkiemi przyległościami, folwarkami, budynkami, młynami, karczmami, poddanemi oboiey płci, ich robociznami, czynszami, daninami, dochodami, pożytkami, polami, rolami, łąkami, lasami, stawami, sadzawkami y wszelkiemi należytościami w istotną y spokoyną posessyą podania poddanym posłuszeństwa dla nowego posessora nakazania inwentarza we dwóch exemplarzach iednakowych uformowania, uformowanych rękami lustratora y nowego posessora podpisania iednego in proprio districtu oblatowanego na gruncie zostawienia, a drugiego ad Archivum Skarbu Koronnego podania odebranej wakancyi do Kassy Generalney odesłania baczności, aby korzec Warszawski, tudziesz garce, kwarty, y kwaterki do tronków tak w tey wsi, iako y w pobliszych miasteczkach były używane dania, y o tym Komissyi doniesienia /:iako Rezolucya ninieysza o tym obszerni w sobie opiewa:/ wyznaczony stosuiąc się do pomienioney rezolucyi w osnowie swoiey wyrażoney na grunt pomienioney wsi Szadkowic ziechałem też wieś na dyspozycją Skarbu Koronnego od urodzonego Stanisława Szadkowskiego pomienioną wieś Szadkowice posiadaiącego odebrałem, po którym odebraniu do wyciągnienia intraty za czas wakowania iakowa od daty śmierci ostatniego uprzywilejowanego posessora, aż do dnia licytacyi z prowentu rocznego ostatnią lustracyą wyprowadzonego wypadać by mogła przystąpiełem do którey wyciągnienia intraty urodzonemu Stanisławowi Szadkowskiemu dobra też w dyspozycyi trzymaiącemu tak kontrakt arendowny ieżeliby onegoż miał iako y regestra prowentów mieć mogą złożył nakazałem, lecz że urodzony Stanisław Szadkowski dobra też Szadkowice, iż nie za żadnym kontraktem, ale za samym słownym wypuszczeniem od urodzonego Woyciecha Szadkowskiego syna swoiego iako od urodzonego Łempickiego dobra też za kontraktem od niegdy JWo Woiewody Sieradzkiego trzymaiącego posiada regestrow dla nie umieiętności pisania, iż nie ma oświadcza się, y złożenia onych nie możność zatwierdzeniem samey nawet przysięgi offiaruie, przeto chcąc doyść prowentów iakowe by być mogły do indagacyi o wielości[?] prowentów gromadzie stanąć roskazałem, a że ani z indagacyi gromady wielości prowentów doyść żadnym sposobem nie mogłem, przeto biorąc przed się wyciągnioney intraty dzieło w roku przeszłym na gruncie dobr pomienionych Szadkowic pod dniem siedemnastym miesiąca grudnia przez urodzonego Ignacego Chrzanowskiego uskutecznione na rok prowentu rocznego z pomnioney wsi do summy sześciuset trzydziestu czterech złotych polskich ustanawiące w summie teyże prowent y na rok teraźnieyszy ustanowiłem, którego prowentu, że tylko za czas wakancyi prawie od daty śmierci niegdy JWo Woiewody Sieradzkiego do daty licytacyi za puł roka wynosi, y tylko onegoż połowa dla Skarbu Koronnego należy się. Przeto połowe tegoż prowentu przezemnie ustanowionego, to iest trzysta siedemnaście złotych polskich od urodzonego Stanisława Szadkowskiego dobra też w czasie wakancyi posiadaiącego y prowenta odbieraiącego dla Skarbu Koronnego umiarkowałem. A że tenże urodzony Stanisław Szadkowski położywszy kwit z pułtorey kwarty pułroczniey na rathe marcową w kwocie sześćdziesiąt osmiu złotych groszy siedemnastu polskich wynosząca zapłaconey pułtory kwarty pułroczniey okazuie, przeto też kwotę sześćdziesiąt osm złotych groszy siedemnaście polskich z summy ustanowioney prowetowey wytrącaiąc zostaie resztującey summy od tegoż urodzonego Stanisława Szadkowskiego dla Skarbu Koronnego należącey złotych dwieście czterdzieści osm groszy trzynaście polskich, którey resztuiącey summy zapłacenie natychmiast temuż urodzonemu Szadkowskiemu nakazałem, która resztuiąca summa dwieście czterdzieści osm złotych groszy trzynaście polskich, ponieważ przez tegoż urodzonego Stanisława Szadkowskiego iest do rąk moich wypłacona, przeto z tey wypłaconey tegoż ręcznym kwitem przezemnie podpisanym pokwitowałem. Tym sposobem załatwiwszy wyciągnienie intraty do spisania inwentarza w ludziach, budynkach, osadłości, rozległości y wszelkiego stanu przystąpiłem, którego osnowa takowa.
Opis pobudynków dworskich.
A nayprzód wiezdzaiąc ze wsi na podwórze są wrota z desek, bez fortki i bez żelastwa, przy których słupy ponagniwane, prągłem drewnianym zamykane. Naprzeciw wrot tych w podwórzu iest dworek snopkami pokryty z iednym wywiedzionym na dach kuminem, do którego wchodząc do sieni są drzwi z tarcic stare na zawiasach żelaznych, z klamką wrzecądzem y skoblami żelaznemi. W tey sieni obracaiąc się na prawą rękę są drzwi starcic dobre do izby pierwszey z zawiasami, klamką, wrzecądzem y chaczykiem żelaznemi. W tey pierszey izbie iest kumin z kapturem murowanym, stary piec dwie izby grzeiący z kafli zielonych, z gruntu zły. Okien dwa w tafelki małe między któremi tafelek stuczonych trzy, podłoga z tarcic dobra. Z tey izby pierwszey są drzwi do drugiey izby z tarcic dobre na zawiasach z zamkiem, kluczem y chaczykiem żelaznemi. W tey izbie drugiey iest kuminek u którego kaptur murowany, okno iedno w tafelki, między któremi stuczonych dwie, podłoga z tarcic mieyscami zła. Na tych obydwóch izbach posowa z tarcic dobra, te dwie izby są przed lat trzydziestu przystawione z bali rzniętych, te bale iuż mieyscami popruchniały. Z tych dwóch izbów do sieni na powrót wrociwszy się, a obracaiąc się na lewą rękę są drzwi do izby czeladney z tarcic stare na zawiasach, z klamką żelazną. W tey izbie iest kumin prosty z gliny lepiony, zły, piec z kamieni prosty, dobry. Okno iedno w szyby między którym szyb wybitych jedenaście. Podłogi w tey izbie nie masz, posowa z desek stara, zła. Ściany w tey izbie z gruntu zpruchniałe y w ziemie wlazły, ta połowa prawie do mieszkania nie zdatna. Z tey izby są drzwi do komory przystawioney do tey izby na biegunach drewnianych z tarcic starych, z wrzecądzem y skoblami żelaznemi. W tey komorze nic nie masz tylko koyce poprzegradzane na plewy. Z tey komory są drzwi w tył na pasternik na biegunach zaporą drewnianą zamykane. Ta komora przystawiona iest z drzewa kostkowego, pod którą przyciesi pognieły, posowa nad sienią z tarcic starych, na górę w obydwie izby iest wchod po drabce. Ten dworek przez połowę do mieszkania zdatny, przez połowę zaś nie. Dach mieyscami dobry, mieyscami zły. Wychodząc z tego dworku iest naprzeciw drzwi siennych mostek z delików dobry dla błotnistego mieysca, z którego mostku zchodząc a udaiąc się na prawą rękę iest chlewik mały z drzewa kostkowego, do którego drzwi iedne. Ten chlewik tak w ścianach, iako y dachu z gruntu zły. Wedle tego chlewika staienka z wystawą z drzewa kostkowego postawiona dobra. Dach na tey staience snopkami poszyty, mieyscami popsuty. Obok tey staienki karmik w słupy od lat kilku postawiony, nieskończony ani poszyty. Na przeciw dworku w podwórzu obora z drzewa kostkowego stara, pochylona, z dwoygiem wrot y drzwiami iednemi z desek, dach stary, popsuty. Przy tey oborze oborka mała z drzewa także kostkowego. Drzwi do niey z desek, z wrzecądzem y skoblami żelaznemi, tak w ścianach, iako y poszyciu dobra. Obok obory y oborki spiklerzyk do którego drzwi na zawiasach, hakach, z wrzecądzem y skoblami żelaznemi z tarcic. W tym spichlerzu podłoga z tarcie, koycow czyli przegrod sześć, posowa z delikow łupanych, na gorę schody, na gornym sypaniu żadney przegrody niemasz, w ścianach dobry, w poszyciu mieyscami zły. Przytym spikrzuku stodoła o dwoch boiowiskach, o trzech samsiekach stara, zła, podporami po podpierana. Wrot do tey stodoły czworo, dwoie przednich, dwoie tylnych. W tylnych żadnego żelastwa niemasz, u przednich kuny żelazne znayduią się. Murłat na tey stodole poprzegniwany, dach stary mieyscami zły. Podworze całe płatem z płat łupanych ogrodzone mieyscami dobre, mieyscami poprawienia potrzebuią w ogrodzeniu, ktorych płotow są sadzaweczki dwie małe, iedna bliżey stodoły a druga przy dworku, upusty u tych sadzaweczek z gruntu popsute. W tymże samym ogrodzeniu podworza są ogrodki, ieden pomiędzy stodołą a dworkiem obok sadzaweczek płatami ogrodzony, drugi miedzy spikrzem y oborą po części płatami, po części żerdziami ogrodzony, trzeci przy karmiku żerdziami ogrodzony. Za ogrodzeniem podworzowym na prawey ręce iest browar stary z bali postawiony w ścianach dosyć niezły. Przyciesi pod nim zgruntu pognieły, do ktorego wchodząc do sieni są drzwi na biegunach z wrzecądzem y skoblami żelaznemi. W sieni kotlina od kociołka y od garca zruynowane, mur od kumina z gruntu obalony. Z sieni drzwi na zawiasach do izby z wrzecądzem, rękowieścią y skoblami żelaznemi. W izbie kumin, piec obalony, okno iedno po części z tafelek, po części z szyb między ktoremi wybitych sześć, posowa z desek stara, koryto do zalewu. Z tey izby drzwi do komory nowo postawioney z desek na biegunach z wrzecądzem y skoblami żelaznemi. Z tey komory drzwi na dwor na biegunach drewnianych, przy tey komorze iest staienka razem przystawiona z komorą do ktorey drzwi na biegunach z desek. Ta komora y staienka iest postawiona z drzewa kostkowego przed lat kilku. Poszycie dobre na tey komorze y staience, na mielcuchu zaś dach zły, kumin nad dachem z gliny pooblatał y poczęści obalił się. Na lewey ręce tegoż browaru są chlewiki dwa z drzewa kostkowego stare, poszycie mieyscami złe. Na prawey ręce browaru a na przeciw wrot na podworze idących ozd mały do suszenia słodu z drzewa kostkowego. Dach dranicami pobity mieyscami zły. Do tego ozdu drzwi z desek na biegunach. W tym ozdzie piec z kamieni y gliny ulepiony.
Opis pobudynkow wieyskich osiadłości poddanych i ich powinności.
Franciszek Rzeznik gospodarz z żoną, dzieci dwoie, chałupe ma starą wyreperowaną, przy chałupie oborą nową dobrą, stodołę starą dobrą, rolą ma zagrodniczą y ogrod przy chałupie. Robi dni trzy, dwa bydłem a trzeci ręczno.
Jan Rzezniczek gospodarz z żoną, dziecko iedne, chałupę ma nową, oborę nową, chlewik przy oborze, stodołę starą dobrą, ogrod przy chałupie, rolą zagrodniczą, robi dni dwa bydłem a trzeci ręczno.
Jozef pilarz gospodarz z żoną, chałupę ma małą starą, niedobrą, oborkę złą, chlewik zły, stodołę starą podreperowaną, rolą zagrodniczą, robi dni trzy ręczno.
Antoni Skora młynarz gospodarz z żoną dzieci troie, chałupę ma dobrą, oborki dwie nowe, stodołę starą dobrą, chlewiki dwa dobre, z sieni w chałupie młyn z małym kołem, do tego chałupa należący, zdawna od antecessorow jego okupiony młyn y staw swoim kosztem utrzymuie. Staw dosyć duży ale nie zarybiony, rolą ma zagrodniczą, robi z niey dni trzy, dwa bydłem a trzeci ręczno, ze młyna daie co rocznie czynszu złt. trzydzieści dwa do dworu.
Jędrzey Kawczyński gospodarz z żoną dziecko iedne, ma chałupę dobrą, oborkę y stodołę dobrą, chlewik przy oborze dobry rolę komorniczą, robi dni dwa ręczno.
Jozef Rzeznik gospodarz z żoną dzieci czworo, chałupę ma dobrą, oborkę starą, chlewik przy oborce, stodołę dobrą, role zagrodniczą, ogrod przy chałupie, robi dni dwa bydłem a ieden ręczno.
Wawrzyniec Ładziak gospodarz z żoną, chałupę ma dobrą, oborę nową, chlewik zły, stodołę złą, ogrod przy chałupie, zagrodniczą rolę, robi dni dwa bydłem a trzeci ręczno.
Woyciech Cieślak gospodarz z żoną dzieci dwoie, chałupę ma nową, oborkę dobrą, chlewik nowy, stodołę starą, ogrod przy chałupie, role zagrodniczą, robi dni dwa bydłem a ieden ręczno.
Thomasz Cieślak gospodarz z żoną dzieci troie, chałupę ma starą, oborki dwie, iedna stara drugą nowa, chlewiki dwa małe, stodołe, starą y szopę, przy stodole ogrod, przy chałupie role zagrodnicze, robi dni dwa bydłem, ieden ręczno.
Mikołay Stępien gospodarz z żoną dziecko iedno, chałupy niema tylko w stodole izbę, ogrod, rolę zagrodniczą, robi dni dwa bydłem, ieden reczno.
Marcin Zdunek gospodarz z żoną dzieci dwoie, chałupę ma starą, oborkę y stodołę starą, rolę zagrodniczą, ogrod, robi dni dwa bydłem a ieden ręczno.
Przy trakcie do Szadku idącym iest karczma nowa z izbą i komorą, staynia wiezna z drzewa kostkowego od gromady postawione.
Procz robocizny, ktora już iest wyżey wypisana gromada ninieyszey wsi w roku dwie tłuki iednę do oziminy, drugą do jarzyny robiąc zwykła, tudziesz inne powinności iakoto pasienia trzody, stroży nocny koleyno odprawiania, w drogę o trzy mile na usługę pańską bez dnia chodzenia, tudziesz skrobania węcki[?], sadzenia kapusty, okopywania y iey siekania za powinność bez dnia /:iak sama gromada przede mną wyznała:/ odbywać iest w tey wsi zwyczaiem.
Opis rol dworskich obsiewu ozymego y jarego.
[pomijam opis w którym wzmiankowano nazwy pól: Gorzenie vel Gorzeniec pólko, rola i łąka Krupińska, działek Występy, staw Krupiński (spustoszały), łąka Głęboka, młyn Laskowiec, łąka Dembnik, dział Za Opłotkami, dział [B?]rólewie]
Skonczywszy opis budynkow osiadłości, rozległości, y wszelkiego stanu dobra pomienione Szadkowice ze wszystkiemi przyległościami, folwarkami, budynkami, młynem, karczmą, poddanemi oboiey płci ich robociznami, czynszami, daninami, dochodami, pożytkami, polami, rolami, łąkami, lasami, stawami, sadzawkami i wszelkiemi należytosciami w istotną y spokoyną possesyą wielmożnemu Ignacemu Cieleckiemu Szambelanowi Jego Krolewski Mci prawo emphiteutyczne na też wieś nadane maiącemu oddałem, posłuszenstwo dla tegoż Wo Cieleckiego poddanym nakazałem, korzec Warszawski do miary sborz niemniey garce kwarty y kwaterki do tronkow ustanowiełem w pobliższym zas miasteczku Szadku do miary zboz nie tylko korzec nowy Warszawski lecz y dawny iest używane, garce zas kwarty y kwaterki do tronkow nowe uzywane iak mam z doniesienia gromady wsi Szadkowic z dzieła nienieyszego dwa exemplarze iednakowe spisałem, z tych ieden do Grodu Sieradzkiego p oblatam podałem podany na groncie Wu posessorowi zostawiłem, drugi zas ad archiwum Skarbu Koronnego wraz z odebranąm z wakancyi przezemnie ustanowioną do Kassy Generalney odsyłam.
Felician Jadamczewski Exaktor Woiewodztwa Sieradzkiego, wyznaczony Lustrator
Ignacy Cielecki
