Inwentarz Poprężniki (1710)

Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-6-68, karta 369-370.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

 

[Nobilis Stanislaus Brudnowski Alberti Lempicki Bonorum Villae Poprężniki (...) obtulit officio praesenti Castrensi (...) ad acticandum et Actis eiusdem ingrossandum. Inwentarium praefatorum Bonorum Poprężniki desolatorum in fundo et emendam Bonorum fideliter (...) sentia Actis et Nobilium conscriptum, manuque eorum subscriptum infrascriptum talis (Inservatur) originale eiusdem Inwentarii una Acta praesentia per eundem offerentem est derelictum.

[Nagłówek łaciński] Szlachetny Stanisław Brudnowski, [działając w imieniu] Alberta Lempickiego, przedłożył w niniejszym urzędzie grodzkim do oblatowania i wpisania do ksiąg inwentarz wspomnianych dóbr Poprężniki, zrujnowanych w swych fundamentach, sporządzony wiernie w obecności urzędu i szlachty, oraz własnoręcznie przez nich podpisany. Oryginał tegoż inwentarza został przez składającego pozostawiony w aktach.]

Inwentarz Wsi Poprężnik nazwaney rzetelnie y realnie po Jm Pani Eufrozynie z Sulmirskich Kowalski pierwszego niegdy małżeństwa Jm P. Rafała Łempickiego powtórniego zaś Jm P. Samuela Wierusza Kowalskiego pozostałą małżonką z pisany. 
Naprzód dwór. Wielka izba pusta, piec y okna złe, zawarcia żadnego dobrego w niey nie masz: także drugie izby dwie bez posowy, bez okien, z gruntu spustoszone. Cały dwór pod dachem złym poprawy wszytek potrzebuje. 

Piekarnia w podworzu ta z gruntu tak ze spodu iako zwierzchu bez zawarcia żadnego zruynowana iest. 
Item w podworzu mielcuch wszytek spalony iest tylko rudera iego zostały także i statki mielcuchowe wszytkie potracone y nieoddane. 
Zpichlerz także w podworzu wszystek zły tylko iedne ściany w nim dobre zostały. 
Chlewów trzy także w podworzu do żadnego używania się nie godzą. 
Pszczół ulów dwanaście zostało. 
Stodoły trzy wszystkie poszycia nowego i wrót potrzebują. 
Owczarnia i ta funditus zruynowana tylko ieden wzrąb u niey dobry. W tey owczarni owiec półtorasta oddano. Obory żadney nie masz, krów tylko dwie, stadnik ieden, kos pięć, wołów para, dworskich kaczek dwie, kur pięcoro, świń troie, koni żadnych nie zostało. 
W polu oziminy siedmdziesiąt składów żyta, owsa składów pięćdziesiąt, jęczmienia składów dwadzieścia, pszenice iary zagonów sześć, grochu składów osiemnaście, prosa zagonów czternaście, tatarki składów dziesięć. 
Budynki chłopskie na wsi z gruntu poruynowane. Kmieć Paweł tylko ieden, który ma parę koni, cztery woły. Florek półrolnik, który ma wołów trzy, konia iednego. Zagrodników sześci, kaczmarz, młynarz. Wiatrak ieden ze wszystkiem zruynowany. Drugi także porządku potrzebuie. Komornic trzy Kubina, Pastuszyna, i Chylina. Chałup na wsi dwie spalonych. Stawy i sadzawki pozarastałe i niezastawione. Ogrody w większey części niepozasiewane. Lnu dziesięć zagonów wszystkiego, w polu łąka co naylepsza Pasieka nazwana, bardzo wypasiona. Role, ugor nic nie zorany, mierzwa niewywieziona. Porządków w domu dworskich żadnych procz skrzyni dwuch, szafa iedna, kłód kapusnych złych pięć, męgla zła pozostawało. 
Który to dóbr tych inwentarz tak ruchomych iako i nieruchomych rzeczy po pomienioney Jm Pani Eufrozynie Kowalski sub fide honore et conscientia nostra przy przytomności opatrznego Stanisława Jagienczaka ze wsi Słaboszewa Woźnego fideliter et realiter widzieliśmy i spisaliśmy. 
Działo się w Poprężnikach w poniedziałek po Swięcie Świętych Piotra w Okowach najbliższy w roku tysiącznym siedmsetnym dziesiątym.
Zygmunt Wężyk mpp. 
Stanisław Brudnowski mpp. 
Jakub Zakrzewski ręką trzymaną mpp.

Inwentarz Młyn Tenentka (1787)

Agad, Księgi ziemskie i grodzkie sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-175, karta 278.Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

Do Urzędu i Xiąg Grodzkich Starościńskich Sieradzkich osobiście przyszedłszy uczciwy Wojciech Chlebicz niegdyś uczciwych Adama i Ewy małżonków Chlebiczów prawdziwego łoża pozostały syn chcąc ocalić na siebie jako prawdziwego sukcessora spadający majątek to na przeciw pracowitemu Pawłowi Tenentce młyn pod Manicami w Łęgu już więcej jak 25 lat posiadającemu zanosi przed temiż aktami Grodzkimi Sieradzkimi swe zażalenie w tym niżej wyrażonym opisaniu. Mając niegdyś Adam i Ewa małżonkowie Chlebicze goły grunt pod Manicami w Łęgu dla siebie puszczony zaraz groblą założyli, pogrodku dali, wodę utamowali, rowy alias śluzy powyczyszczali, po tym kupiwszy chałupe w Manicach od Grzegorza Siary ztam tąd przewiozłszy drzewo postawił młyn z izbą, komorą, młynicą z drzewa kostkowego pod jednym poszyciem zostające i stodołe z drzewa dobrego także snopkami poszytą, w izbie okien dwa z tafelek, kominek, piec, poszowa dobra, drzwi u izby na zawiasach żelaznych, komin duży lepiony, komora na palach dębowych z poszową i podłogą z drzwiami na biegunach drewnianych z dwiema skoblami i z wrzecądzem. W młynicy kamieni dwa, jeden wierzchni, drugi spodni, paprzyca, wrzeciono z rychwami, ponewka, oskardów dwa, wał z czopami, rychwami, kół dwa paleczne i wodne, skrzynia, pułskrzynek, puł stęp dwie i pytle, bez żadnego długu na tym to gruncie z niemałym kosztem zostawili dając tylko roczny czynsz do dworu, siebie manifestanta w mało letnim czasie obumarli i dotychczas sobie manifestantowi nic a nic bynajmniej nadawszy, a nadgrodziwszy. Ucieka się do Swiętej Sprawiedliwości z doproszaniem się jaknajpokorniejszym pod Sąd Komissarski tutaj na gruncie Starostwa Sieradzkiego odprawiać się mający, aby mógł to miejsce na siebie w odebraniu lub nadgrodę pozyskać mocą tego manifestu. 
Wojciech Chlebicz ręką trzymaną 

Inwentarz Wielgie (1716)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-67, karta 385-87.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

Inwentarz dóbr Wielgiego, budynków dworskich, i wiejskich, bydeł, koni, owiec, Jaśnie Wielmożnemu JmPanu Franciszkowi Siemianowskiemu Kasztelanowi Wieluńskiemu, tych dóbr dziedzicowi przy wprowadzeniu Urzędowym Grodzkim [...] oddany, i spisany:

Naprzód pałac w którym JWmc Kstlan dziedzic tej majątności, i za possessji JchmcPanów Kołudzkich mieszkał, gdyż per traditionem sobie Jchm P.P. Kołudzcy nie mieli podanego possessją. 
Folwark, ten JchmPanowie Kołudzcy trzymali, w którym [...]bie dwie jedna Pana Podstarościego, druga czeladna. Przy tymże folwarku komórek dwie dla schowania, wszystkie z zamknięciem należytym, [...] było za possessji JW JmPana dziedzica. Tamże obora kolista, i owczarnia z zamknięciem należytym dobre, stodoły cztery, dwie o jednym, a jedna o dwóch klepiskach wielka. 
Spichlerz nowy o dwóch piętrach, ze wszystkim żelaznym zawarciem. 
Browar i ozd z zamknięciem należytym, [w?] browarze kocieł piwny, i garniec gorzałczany, i wszystkie statki do piwa [i?] gorzałki robienia znajdują się. Te budynki wszystkie są dobre, przez JmPana dziedzica budowane. 
Bydła się zostało różnego rodzaju jako to wołów, [...], jałowic i cieląt własnych JWJm Pana dziedzica, sztuk trzydzieści, owiec różnych zostało się pięćdziesiąt sześć, ostatek przez zimę za possessji JchmPanów Kołudzkich, dla spasienia pastwy, i sian, swoimi końmi i wywozu sian do Konopnicy, tudzież dla niedozoru poodchodziły, sw[iń?] dworskich numero wszystkich dziesięć, stadnik jeden, kury, gęsi, indyki, kaczki, tych ostatek zostało potrosze na chowanie, czego JchmPanowie Kołudzcy nie wypotrzebowali na kuchnią swoje, jako osobny jest spisany regestr różnych szkód. Ogrody staraniem JWJmPana dziedzica sprawione i gotowe do zasiewania, od których płoty przez JchPanów Kołudzkich popalane jako gromada zeznała. 

Poddani. 
Pierwszy Sebastian Kowalczyk kmieć ma wołów cztery, i koni pare, i krowę założne. W chałupie siedzi, drugi Kolanek kmieć, trzeci Maciej Majda kmieć, czwarty kowal stary kmieć, piąty kmieć Dudak, szósty kmieć Jan Kowalczyk, siódmy kmieć Wojciech Kowalczyk.
Ci wszyscy taką mają załogę, jako i pierwszy, i w chałupach siedzą. Z tych trzema jako to Majdzie koni para, drugiemu Janowi Kowalczykowi koń jeden, trzeciemu Wojciechowi Kowalczykowi koń przez JWJm dziedzica założne, z okazji JchmPanów Kołudzkich przez posyłanie w [...] w potrzebach Jchmciów zdechły. 
Pułrolnicy. Pierwszy Wojciech Partacz, ten ma pare wołów, i konia, krowe, założne, drugi Jan Napieraj, trzeci Wawrzyniec, czwarty Błażek, piąty Janek, ci wszyscy taką jako pierwszy mają załogę z tych dwiema jednemu Janowi Napierajowi klacz, a drugiemu Jankowi także klacza, także przez częste posyłanie w drogi w kni[?] [...] po potrzebie Jchm Panów Kołudzkich pozdychały. 
Zagrodnicy. Pierwszy [Mar?]celi ma pare wołów założnych, drugi Wojtek, trzeci Kowal Błażej, ci załogi nie mają, którzy to wzwyż wyrażeni poddani potrzebują zaratowania w zasiewkach jarych, bo sami zeznali że przez JchmPanów Kołudzkich popadli, którzy Jchmość wszystkie zboża jare, jedne posprzedawali drugie do Konopnice powywozili, trzecie końmi spasli, nic a nic do siewu nie zostawili, ani [...] siewu inszego dali, a nawet i ozimie zasiewki za staraniem i supplementem JWJmPana dziedzica zasiane mają. Robocizna ta do JWJm Pana dziedzica regulatur jako powinni, jakoż wszelkie czynią posłuszeństwo. 
Gościeniec wiezdny dobry, gontami pobity, mieszka w nim gościnny i piwo [...].

Inwentarz Wiktorów (1694)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-49b, karty 410-413.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

Naprzód dwór z wierzchu guntami pobity, zły. W tym dworze izba wielka ze cztermią okien złemi, deskami pozabijane, w których oknach gdzie nie gdzie kwatery z szybami. Piec modro polewany z kuminem murowanym. Z tej izby komora zła, podpierana słupami. Na tej izbie i komorze połoga zła, zgnieła, do tej izby wielkie drzwi na zawiasach, i z izby do komory drzwi takowesz, ale z tej komory drzwi do sadu zrujnowane, nie masz ich. Druga izba przeciwko wielkiej pomniejsza z kominem i piecem złym, z oknami dwiema dobremi, do niej drzwi na zawiasach. Z tej izby pomniejszej izbetka poboczna mała, z oknami dwiema deskami pozabijanemi, z kominem i piecem złym. Z tej izby komora przefforsztowana na tej izbetce i komorze od sadu pokład zgnieły. W tych pomniejszych budynkach drzwi sześcioro napsowanych. Między tymi izbami sień na której pokład niedobry. Z tej sieni kuchnia z kominem prosto lepionym. Przed tym dworem wystawka z gankiem poprawy potrzebująca. 

Pobok tego dworu w końcu sadu mielcuch miejscem guntami, miejscem deskami pobity, a miejscem dziury świerczyną pozatykane. Izba stara w ziemię wlazła, z piecem prostym, i drzwi proste, okna złe proste. W tej izbie piwa beczek cztery, a w piątej dolewka. Zboże w przycierku na piwo zalane dziewięć wirteli. Sień bez pokładu z kominem prostym, i z kotliną, i z kotłem naprawionym. W izbie dworskiej pomniejszej szafa z służbą do szkła z kradkami. 

Piekarnia z sienią, i izbą, z kominem prostym, i piecem niedobrym. Przy tej piekarni wozownia z delików dranicami pobita. Ta piekarnia osobliwie, i izba zgnieła, i z wierzcha szkudły złe. 
Obory z gruntu złe i zrujnowane. 
Owczarnia, i ta zrujnowana, poszycie niedobre, siano na niej gnije, w której owiec sto dwadzieścia, maciorek do kocenia siedmdziesiąt i cztery, owieczek latosich dwadzieścia i dwie, szkopków latosich dziewięć, szkopków dziewięć, baranów siedmi. Siano na owczarni dla owiec. 
Stodoły trzy złe, podpieranie, jedna o dwóch bożowiskach, w jednej ćwierci żyto w snopie kostrzewne, którego kop kładą ze dwadzieścia poddani. Przykłoty z najlepszego żyta na spotku jest kop piętnaście albo lepiej jako gromada zeznała, które żyto Jegomc Pan Wolski poprzykłaczał za possessji swojej. W drugiej ćwierci grochu ze dwa wozki[?] wiki samej, w trzecim samsieku pszenice przykłacanej ćwiercią jedną równie z samsiekiem kostrzewnej, i śmieci tej, w drugi ćwierci słomy różnej równie z samsiekiem. W drugi stodole jęczmienia jako poddani powiadają kop z dziesięć, i tatarki tesz z wozów sześć. W drugim samsieku żyta ze sześć kop. W trzeci stodole siano słomy różne, owsa nie masz nad kop trzy, żyto co piękniejsze było wymłócono i do Wrocławia Jegomc Pan Kowalski wywiósł, częścią tesz niewiele siana, a jarzyny prawie mało co role poorane pusto leżeć musiały na latosi zaś przyszły rok da Bóg zasiano żyta na folwarku ku Łagiewnikom za Laskiem półtora staja, w drugim polu ku Świątkowicom folwarczek czterdzieścią zagonów zasiano staj siedmioro na pustej roli sześcioro staj zasiano na odwrót, insze zaś  role co należały na siew ozimy prawie na pół ich odłogiem leżą niezasiane to wszystko poddani w gromadzie zeznali. 
Spichlerzyk w podwórzu z samsieczkami trzema w którym kostrzewy zostało korcy cztery, jęczmienia gołego ze trzy miały[?], plew różnych ze dwadzieścia korcy. 
Gołębieniec w podwórzu szkudłami pobity, krów osm. Inszego inwentarza i drobiazgów nie masz cale. 

Poddaństwo 

Kmieci piąciu to jest Frącek Swierk, drugi Grzegorz Nowak, trzeci Kazmierz Mielcarek, czwarty Adam Miś, piąty Józeff Kupski. Ci wszyscy kmiecie robią cały tydzień po trojgu, mają po cztery woły, i po parce koni, i czynszu dają po pół grzywny, po parze kapłonów, i po dwadzieścia jajec, żyta po ćwiertni, które jusz wydali, owsa po ćwierci. 
Zagrodników osadzonych sześć, siódmy jeszcze nie osadzony.
Karczma na końcu wsi pusto stoi. 

Inwentarz Olewin (1694)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-49b, karta 234-235.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

[Inwentarz Olewina przy intromisji małżonków Szymona Grabińskiego i Anny Wolskiej]

Naprzód dwór zpustoszały na którym dach zły i prawie na podporach leży, którego połowica szkudłami a połowica snopkami jest poszyta. W tym dworze dwie balce[?] w sieni zgniłe na podporach stoją, także górka z wielkiej izby zpustoszała, która potrzebuje znacznej poprawy. 
Przy tym dworze wystawa z izbetką nic a nic nie pobita ani poszyta snopkami pusta, w której okien nie masz. Także za dworem tymże w tyle budynek przystawiony do którego okien, drzwi, pokładów nie masz, na którym dach zły. 
Piekarnia w której ściana wywalona. W tejże nie masz ani okien, ani pokładu, i pieca wierzch nieprzykryty na sieni, która także z gruntu potrzebuje poprawy. 
Stajnia z gruntu obalona w której się nic nie stawia. 
Chlewów dwa przy tejże stajni spustoszałe, nieprzykryte, drzwi do nich nie masz. 
Spichlerz z gruntu zgnił i ze szkudeł opadł. 
Stodoły poszycia potrzebują z gruntu wrota tylne złe deskami pozakładane. 
W browarze u izby czopy drewniane. Statki piwne jako to kadzie i beczki złe z których pożytku żadnego nie masz. 
Żyta piętnaście kop było, między któremi dwie kopie przykłoty. Jęczmienia wszystkiego wymłóconego korce cztery, owsa wierteli osm, pszenice półtory kopy, tatarki korcy cztery, grochu jeszcze niemłóconego dwa wozy, lnu ani konopi, prosa, ogrodowych rzeczy nic a nic nie masz. 
Bydła wszystkiego ośmioro, gęsi pięcioro, jęndyków troje.  

Inwentarz Krzyworzeka (1698)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-51, karty 261-62.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

 

1mo. Dwór, sam budynek zły i nadpustoszały, zierdziami prostemi ogrodzony, z dachem bardzo złym i kominem zwierzchu obalonym. 
2do. Spichlerz szkudłami pobity.
3tio. Mielcuszek bardzo zły dranicami pobity bez statków i kotłów. 
4to. Stajenka guntami pobita. 
5to. Owczarnia snopkami poszyta. Owiec nie masz. 
6to. Stodoła o dwóch bojowiskach snopkami poszyta po części na niej snopki złe. W tej stodole jest żyta kostrzewnego mędeli sześć, owsa mędeli sześć, grochu circiter wozów dwa, tatarki sam tylko chwast jest jej circiter ze trzy wozy.
7mo. Inwentarz bydła, krów starych pięć, wołów dwa do roboty, jałowicz dwuletnich trzy, kobyły trzy, świni starych czworo, młodych pięcioro, gęsi dziesięcioro, wóz jeden kowany, pług, radło i brony dwie. 
8vo. Poddani. Krężel kmieć ma parę wołów, i parę koni, drugi parę wołów Jmc Pan Zdański od tegosz kmiecia na opas wziąwszy przedał. Zagrodnicy. Jan Nyxa, Anna Pisarkowa wdowa, Wojtal Pisarczyk kaczmarz, zagrodnik, młynarz na zagrodniczej roli, Kazimierz chałupnik, która to gromada przy oddawaniu onej skarżyła się na Jmci Pana Zdańskiego, iż wydawszy mu podymne wszystko, on tylko z niego dał złotych szesnaście, a ostatek sobie wziął.