-->

środa, 15 maja 2013

Kowale

Zajączkowski:
Kowale-pow. sieradzki
1) 1406 C. Sir. I, II f. 11, 33, por. Koz. I, 197: Cowali, Cowale -Wiszco de C., Johannes de C.
2) XVI w. Ł. I, 433, 436-437: Cowale - villa, par. Charłupia Mała, dek. warcki, arch. uniejowski. 3) 1496 P. 172: Cowalye - par. jw., pow. i woj. sieradzkie. 1511- 1518 P. 181: Cowale - jw. 1553-1576 P. 221: Kowalie - jw. 4) XIX w. SG IV, 504: Kowale - wś i folw. nad rz. Wartą, par. i gm. Charłupia Mała, pow. jw.
Uwagi: nie wiadomo, czy Koz. słusznie odnosi zapisy z 1406 r. do omawianych Kowali. 

Taryfa Podymnego 1775 r. 
Kowale, wieś, woj. sieradzkie, powiat szadkowski, własność szlachecka, 19 dymów.

Czajkowski 1783-84 r.
Kowale, parafia charłupia mała, dekanat warcki, diecezja gnieźnieńska, województwo sieradzkie, powiat sieradzki, własność: Cielecki, kasztelanic. (syn Jana Cieleckiego, kasztelana spycimierskiego)

Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego 1827 r.
Kowale, województwo Kaliskie, obwód Sieradzki, powiat Sieradzki, parafia Charłupia Mała, własność prywatna. Ilość domów 12, ludność 105, odległość od miasta obwodowego 1.

Słownik Geograficzny:
Kowale, wś i folw. nad rz. Wartą, pow. sieradzki, gm. i par. Charłupia Mała (Łaski, Lib. ben. I, 433), odl. od Sieradza w. 9. Wś ma dm. 11, mk. 123; folw. dom 1. W 1827 r. było tu 12 dm. i 105 mk. Folw. Kowale rozległy mr. 416, grunta orne i ogrody mr. 166, łąk mr. 72, pastwisk mr. 18, lasu mr. 1, nieużytki i place mr. 158; bud. mur. 1, z drzewa 3; płodozmian 10-polowy. Wś K. osad 22, z gruntem mr. 90. Dobra K., Biskupice, Żerosławice i Zagórki, własność ssrów Siemiątkowskiego, mają 1350 mr. rozległości. Kowale Słownik Geograficzny: wś, pow. sieradzki. W r. 1286 ks. Przemysław potwierdza sprzedaż wsi K., przez komesa Stoygniewa, kościołowi gnieźn.

Spis 1925 r.
Kowale, wś, pow. sieradzki, gm. Charłupia Mała. Budynki z przeznaczeniem mieszkalne 22. Ludność ogółem: 139. Mężczyzn 73, kobiet 66. Ludność wyznania rzymsko-katolickiego 139. Podało narodowość: polską 139.

Wikipedia:
Kowale – wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Sieradz. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Elżbieta Halina Nejman Majątki (Szlachta Sieradzka XIX wieku Herbarz)
KOWALE par. Charłupia Mała, p. sieradzki, wieś i folwark nad Wartą. W 1783 roku Cieleckich spadkobierców Jana, kasztelana spycimierskiego. Folwark Kowale ma 416 mg gruntu, a wieś Kowale osad 22 z gruntem 90 mg. Wchodzą w skład, razem z Biskupicami, Żerosławicami i Zagórkami dóbr Siemiątkowskich o ogólnej powierzchni 1350 mg. W 1912 r. wieś ma 90 mg, folwark 416 mg, właścicielami są uwłaszczeni włościanie i Siemiątkowscy.(SGKP t.4, s.504, PGkal.)

1992 r.

Lustracja 1789 r.

[Skarga właściciela dóbr Kowala Ignacego Cieleckiego na posesora wsi Baszków i Jakubice]

JWWPP i Dobrodzieje

WJP Ignacy Zaremba Cielecki, szambelan JKM dóbr Kowali ziemskich w parafii Charłupia Mała będących nad rzeką Wartą, czyli łęgiem tej rzeki wprzyległości dóbr królewskich Baszkowa leżących. Dziedzicy odpowiadając przez swego specialiter zapisanego plenipotenta ur. Kazimierza Zarembę Tyminieckiego na wniesioną skargę do aktu niniejszego od W dóbr królewskich Baszkowa i Jakubie posesora, tak o zniesienie młyna na stromieniu Warty w groncie Baszkowa Mącym, jakoli też o zepsucie granic, niemniej o niewinne jakoby narzucanie prawne w ten sposób rzeczywistość niewinności swej przełożył. A najprzód co się tyczy młyna na dziedzinie baszkowskiej, tego jako od wieku nigdy nie bywało i żadna lustracyja dawniejsza najmniejszej o nim nie czyni mencyji, tak dopjero przez nowych Baszkowa wymyślony posesorów w ostatniej lustracyji o nim doczytać się możno. Aże młyn ten z przesądem dziedzinie Kowale był erygowany i przez wysokie trzymanie wody nie tylko młyn kowalski od lat 300 na tym samym stromieniu Warta stojący zatapiał, ale wszystkie łąki i pastwiska Kowali zalewał, więc dziedzicy dawniejsi dóbr Kowali o to w księgach sieradzkich skarżyli się kilkakrotnie razy, a teraźniejszy dziedzic konczywszy o to proces W posesora do ostatniego przekonawszy prawem, dekretem ostatnim z wyroku ziemstwa sieradzkiego na groncie dóbr Kowali, die 14 Maii, a. 1787 z położonych dowodów i wywiedzionych świadectw zapadłym, a do ksiąg ziemskich sieradzkich, die 10 Iulii a. eodem wniesionym officiose, młyn ten zdemoliorował.
Co się odnosi do granic, tych Kowale nigdy nie psuły, bo o to ani dawny ani teraźniejszy przez kogokolwiek nigdzie nie masz skargi. Owszem, używanie teraźniejsze zostało krzywdą dziedzinie Kowali to najpewniejsza, a W posesor gdyby miał być wniosek jego prawdą, co nie jest, za nietroskliwość około gruntu królewskiego i niedoniesienie krzywdy do ksiąg się ab usu odpowiedzieć winien.
Co się dotyczy barczenie procesem równe prawo służy posesorowi Baszkowa, co i dziedzicowi Kowali, a sąd te okoliczności rozpoznawał, jeżeli za dopuszczony na sobie proces i nieprzystąpienie rychłe do rozsądzenia się, niemniej za przyczynienie kosztów W posesor został ukarany, wszak zasądzenie prawne działo się sprawiedliwie. Więc to odpowied[nio] zabezpieczają a nie tam gdzie będzie należało w sposobie rozpierania się W dziedzicowi Kowali zostawia. Datum w Baszkowie w czasie lustracyji, die 18 Augusti 1789. Kazimirz Zaremba Tyminiecki, specjalny plenipotent, mp.

Zażalenie

jako na obywatela, zaskarżenie jako na sąmsiada zanoszą pokrzywdzony WJMP Cieleckiego, szabelana JKM a dziedzica Kowali, o niesłuszne zrojnowanie grobli, a potym w odległości o 2 staja, mostów, pogródek osnowy i młyna etc. na prawdziwym i nie zakwestyjonowanym zbudowanego gruncie baszkowskim Nąjjaśn. Stany zaleciły i zachęcając obywatelów do jak najlepszego rozrządzenia i przyczenienia intrat na wojsko
Jam wystawiłem w r. 1765 młyn na rzece rzeczonej Kowalski, 2 tysiące czyniełem sobie ekspensy przez 23 lat, meląc nie przeszkodzieł ani łąkąm w czasie się przyzwoitym zbioru nie zatapiał. Tenże WJMP Cielecki nie zważając na obostrzenie praw królewskich i na uciemiężenie obywatelskie porwał się nieprzyzwoicie, bo o zadawnienie przez lat 23 wystawienie młyna, mostów etc. nie do Referendaryji, nie do Asesoryji, ale do sądów ziemskich sieradzkich udał się, przez co sprzeciwieł się prawu koronnemu, a przez to wiela uczynieł uszkodzenie, kiedy i w tym roku ubliżeł podania intraty do lustracyji już weszłej to przez opłatę podatków kuminowego, to przez półtory kwarty już później postanowionej.
Drugie wyrażam zażalenie o zepsucie granic dość dobrze postanowionych, bo jescze w r. 1640 przez JWW komisarzów opisanych, a przez WJMP Cieleckiego, szambelana JKM nadwerężanych i mocno popsutych. Co się daje poznać, kiedy od trzech kopców narożnych do miedzy granicznej nad drogą idącą do Warty [i] Kościerzyna, kopców 6 znisczeł, rozorać pozwoleł nie pamiętając na opis praw koronnych ani o uszkodzenia tak wielkie sąmsieckie w dukcie ...szym kilka kopców rozorali poddani kowalscy. O czym świadczy w r. 1783, a w r. 1784 manifest stusujący się do dawniejszych.
A[ntoni] Biernacki mp.



Gazeta Warszawska 1823 nr 183

Sąd Policyi Prostey Powiatu Sieradzkiego — Podaie do wiadomości publiczney, że dnia 10 Października r. b. w odnodze rzeki Warty na gruncie wsi Kowale w Powiecie Sieradzkim leżącey, znaleziony został człowiek utopiony, którego rysopis i ubiór następuiący: wzrostu średniego, twarzy okręgłey, blond włosów, około 24 lat wieku liczyć mogący, miał na sobie ubior: spancer z bai ciemno-zieloney, z guzikami stalowemi na dwa rzędy zapinanemi, westkę sukienną ciemno-granatową, spodnie pantalony płócienne długie niebiesko farbowane inaczey mówiąc drukowane, koszulę lnianą, szelkę iednę parcianną kawałkami rzemienia na końcach sztukowaną, bez bótów i żadnego okrycia na głowie; po wyciągnięciu z wody znaleziono przy nim w kieszonce spencera woreczek mały z nici niebieskich zrobiony, i w nim miedzią 24 grosze pieniędzmi. A ponieważ wspomniony człowiek, na którego zwłokach sekcyia prawna w dniu 14 Października r. b. uskutecznioną została, podług relacyi znawców okazuie się bydź zabitym przez zadanie mu gwałtownych i śmiertelnych ran w głowę, i iedynie dla pokrycia śladów zbrodni iak się domniemywać wypada wrzuconym w rzekę Wartę. Nadto gdy tenże człowiek mimo śledztwa Sądowego na gruncie wsi Kowale w dniu 13 Października r. b. czynionego, nikomu z mieyscowych mieszkańców z osoby swey nie iest znany, i ktoby był ten zabity żadney wiadomości Sąd powziąść nie mógł. Zatem Sąd stosując się do 132 i l56 § Ordynacyi Kryminalney, wzywa w szczególności tych, którym zabity z osoby podług podanego rysopisu i ubioru mógł bydź znany, ażeby iak nayśpiesznieyszą wiadomość względem imienia, nazwiska, urodzenia, professyi i ostatniego mieszkania lub pobytu tego nieszczęśliwego Sądowi udzielili, i w przedmiocie dokonaney na nim zbrodni zabóystwa ieśli z okoliczności jakowych ślady do odkrycia sprawcy powziąść zdołaią, nayrychleysze doniesienie uczynili; w ogólności zaś wzywa Sąd wszelkie Władze kraiowe, do których z prawa neleżeć może, aby troskliwem śledztwem pomienioney zbrodni pilnie zaiąć się raczyły. — Sieradz dnia 5 Listopada 1823 roku.
Gaiewski Podsędek.
Boiemski Pisarz.
Kurjer Warszawski 1823 nr 283

We wsi Kowale w Obwodzie Sieradzkim, Kot wściekły pokaleczył trzech Włościan, i czworo Dzieci.

Gazeta Warszawska 1827 nr 95

Przez śmierć Antoniego Siemiątkowskiego beztestamentowo dnia 15 Grudnia 1826 roku nastąpioną otworzył się spadek; co podaiąc pierwszy raz do wiadomości, oznacza się termin przed podpisanym na dzień 30 Kwietnia 1828 roku o godzinie trzeciey po południu w Kancellaryi Ziemiańskiey Woiewództwa Kaliskiego, a to celem przeniesienia tytułu własności dóbr spadkowych: 1) Woysławic z wsiami Wola Woysławska, Rembieskie, Pratów, Zamłynie i Stradzów. 2) Stęszyc Tymieńskich czyli Grzymalnych zwykle Tymienice zwanych. 3. Woli Męckiey z przyległościami Zborowskie i Trzelizna. 4) Lipin części B., Rozdziałowizna zwanych, w Powiecie Szadkowskim. 5) Kowali w Powiecie Sieradzkim. 6) Zerosławic z przyłegłościami połowy Miedzna B, połowy Grądów B, połowy Młyna Kolas i części Miedźna. 7) Grądów części A z przyległościami, części Miedzna A i Młyna Kolas, w Powiecie Wartskim, iako też do przeniesienia własności summy 100,000 złotych z procentem na dobrach Kociszewie w Powiecie Piotrkowskim, w Dziale IV pod Nrem 7 zahypotekowaney; wszystkie dobra w Woiewództwie Kaliskiem położone. — Kalisz dnia 31 Marca 1827 roku.
Ignacy Główczewski Rejent K. Z. W. K.

Kurjer Warszawski 1884 nr 192

Kiedyż wreszcie nastąpi stan normalny?
— Wylew Warty.
Kal. donosi, iż wylew Warty zrządził strat w sianie, zbożu i ziemniakach w powiecie sieradzkim na sumę 15,380 rs.
W Biskupicach, Żerosławicach i Kowalach straty wynoszą .2,000 rs., w Glinnem 3,000 rs., w Dzierżąznie 1,880 rs., w Włyniu 7,000 rs.; w Kamionach 1,000 rs.

W powiecie tureckim woda zalała łąki w gminach Grzybki, Ostrów wartski i Bartochów przyczyniając szkodę w sumie 10,000 rs.  

Gazeta Kaliska 1895 nr. 97

W dniu 9 t. m. we wsi Kowale, pow. sieradzkiego zmarła Konstancja Siwa wieku lat 63, w skutek nadużywania napoi spirytusowych.

Obwieszczenia Publiczne 1918 nr 57

Sąd pokoju w Warcie, pow. Sieradzkiego, na mocy art. 846 i 847 U. P. K., poszukuje: Anny Pawlak lat 18, ostatnio zamieszkałej we wsi Stefanów, pow. Tureckiego i Antoniego Barczynskiego lat 19, ostatnio zamieszkałego we wsi Kowale, gm. Charłupia Mała, — oskarżonych o kradzież.
Rysopisy i znaki szczególne poszukiwanych nieznane.

Osoby, którym znane jest miejsce pobytu Pawlaka i Barczyńskiego, winny niezwłocznie zawiadomić o niem sąd, do akt NrNr K. 226 i 248 (18 r.) lub najbliższą władzę.

Gazeta Świąteczna 1918 nr 1936

Z parafji Charłupi-Małej pod Sieradzem piszą do nas: W dużej wsi Jakubicach, należącej do naszej parafji, odbyło się dnia 12-go grudnia roku ubiegłego poświęcenie nowozałożonej szkoły. Wieś ta, w której mieszka kilkudziesięciu gospodarzy, dotychczas nie miała własnej szkoły i zmuszona była posyłać dzieci na naukę do Bartochowa, leżącego już w innej parafji. W dniu poświęcenia szkoły odbyła się najpierw w kościele w Charłupi-Małej msza św. na tę intencję, a przed południem proboszcz, ksiądz W. Gajzler, przybył do Jakubic, aby dopełnić obrzędu. Przed domem szkolnym czekali już rodzice, a w samej szkole liczna, gromadka dzieci. Obszerna izba szkolna o trzech oknach pięknie była przystrojona różnobarwnemi ozdobami, nauczyciel zaś i dzieci odświętnie ubrani. Ksiądz proboszcz po poświęceniu szkoły przemówił do rodziców i dzieci o potrzebie oświaty i pożytkach z niej płynących. Mówił, że tylko przez oświatę prowadzi droga do wolności i dostatku ogólnego, a za przykład, jak nienależy żałować wydatku na naukę dzieci, postawił świętego Stanisława Kostkę, którego wraz z bratem Pawłem wysłali rodzice z pod Płocka aż do Wiednia, aby tam zaczerpnęli nauki. Potem przemówił jeszcze nauczyciel Jachowicz o potrzebie oświaty szczególniej w nadchodzącym czasie, kiedy po wojnie kraj nasz, opuszczony przez urzędy i wojska cudzoziemskie, a wyniszczony przez wojnę, będzie potrzebował nietylko rąk do pracy na roli, ale i głów trzeźwych i serc gorących do budowania własnych rządów, do podźwignięcia Ojczyzny. Oba te przemówienia, wypowiedziane od serca, trafiły też do serc słuchaczów. Dnia 4 lutego odbyło się również poświęcenie nowej szkoły we wsi Kowalach, w tejże parafji; tam nauczycielem został F. Czechowski. Nadto w ostatnich czasach zostały też otwarte dla mniejszych dzieci dwie ochronki: we wsi Kościeszynie, utrzymywana kosztem p. Prądzyńskich, właścicieli Kościeszyna, i we wsi Dzigorzewie; tę ksiądz proboszcz wziął pod swoją opiekę, a prowadzi ją J. Tęsiorowska. Oby cała sieć szkół i ochronek ogarnęła kraj cały, abyśmy mogli w nauce i oświacie dogonić inne narody i przez oświatę poczuli się prawymi synami Boga i Polski, Ojczyzny naszej. X
 Echo Sieradzkie 1931 maj

Nr. E 850/31. OBWIESZCZENIE 

Komornik Sądu Grodzkiego w Sieradzu I-go rew. zamieszkały w mieście Sieradzu przy ul. Szosa Kaliska 5 na zasadzie art. 1030 post. cyw. niniejszem obwieszcza, że w dniu 15 czerwca 1931 r. od godziny 10 z rana w Kowalach sprzedawany będzie w drodze publicznej licytacji, majątek ruchomy należący do Franciszka Osetka składający się z pszenicy na polu na 4 morgach, buraków cukrowych na polu na 4 morgach, 4 mórg żyta na polu, siana na łące na przestrzeni 7 mórg, 2 mórg owsa, 2 mórg kartofli w ziemi 1 1/4 morgi cebuli na zaspokojenie pretensji Marjana Janczewskiego. Podlegający sprzedaży majątek oszacowany został na złotych 8.710 i takowy można obejrzeć na miejscu w dniu licytacji. Sieradz, dnia 18 maja 1931 r. Komornik sądowy: J. Zieliński

Echo Sieradzkie 1931 5 październik

Nr. E. 1576/31
OBWIESZCZENIE.
Komornik Sądu Grodzkiego w Sieradzu I-go rew. zamieszkały w mieście Sieradzu przy ul. Szosa Kaliska 5, na zasadzie art. 1030 ust. post. cyw. niniejszem obwieszcza, że w dniu 19 października 1931 r. od godziny 10-ej z rana w Kowalach sprzedawany będzie w drodze publicznej licytacji, majątek ruchomy należący do Franciszka Osetka, składający się z kieratu z drągami i mufami, młocarni na targaną słomę, 10 korcy żyta w ziarnie i 15 korcy pszenicy w słomie, na zaspokojenie pretensji Tomasza Klinkawskiego.
Podlegający sprzedaży majątek oszacowany został na zł. 1190 i takowy można obejrzeć na miejscu w dniu licytacji.
Sieradz, dnia 26 września 1931 r.
Komornik Sądowy.
J. Zieliński

Echo Sieradzkie 1931 14 listopad

Zagadkowy pożar.
We wsi Kowale gm. Charłupia Mała wybuchł pożar. Spaliła się stodoła, należąca do Szczepana Szumickiego. Przybyła straż z Charłupi Małej oraz z Biskupic, jednakże stodoły uratować nie zdołano. Stodoła była prawie pusta jednak zboże było ubezpieczone. W swoim czasie było ono zajęte przez komornika, jednakże Szumicki wymłócił je i sprzedał. Gdy nadszedł dzień licytacji zboża nie było, komornik więc sporządził protokół kierując sprawę na drogę sądową.
Obecnie posterunek w Wróblewie prowadzi dochodzenie które niewątpliwie ustali sprawcę zbrodniczego podpalenia.

Łódzki Dziennik Urzędowy 1933 nr 21

ROZPORZĄDZENIE WOJEWODY ŁÓDZKIEGO
z dn. 19 październ. 1933 r. L. SA. II. 12/14/33
o podziale obszaru gmin wiejskich powiatu sieradzkiego na gromady.
Po wysłuchaniu opinji rad gminnych i wydziału powiatowego, zgodnie z uchwałą Wydziału Wojewódzkiego z dnia 18 października 1933 r. na podstawie art. 107 ustawy z dnia 23. III. 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego (Dz. U. R. P. Nr. 35, poz. 294) postanawiam co następuje:
§ 1.
V. Obszar gminy wiejskiej Charłupia-Mała dzieli się na gromady:
6. Kowale, obejmującą: wieś Kowale, osadę Osetków, kolonję Zgoda, wieś Żerosławice, folwark Żerosławice.
§ 2.
Wykonanie niniejszego rozporządzenia powierza się Staroście Powiatowemu Sieradzkiemu.
§ 3.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Łódzkim Dzienniku Wojewódzkim.
Wojewoda:
wz. (—) A. Potocki
Wicewojewoda

Dziennik Łódzki 1965 nr 249

W Kowalach, pow. Sieradz wybuchł pożar w zabudowaniach naczelnika OSP Biskupiec, Józefa Szumickiego. Spłonęła stodoła ze zbiorami i narzędziami wartości 100 tys. zł.

(kl.)


Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza