-->

poniedziałek, 22 kwietnia 2013

Ostrówek

Rosin:
OSTRÓWEK-pierwotnie Ostrów (1446 Ostrow, 1608 Ostrowek) 14 km na N od Wielunia. 1446 Jan z O., żonaty z wdową po Piotrze z Osjakowa (GS ins. 9, 50); 1458 Paweł Ostrowski z O. pożyczył 5 grz. Wikt. z Mierzyc (GW 1, 13), 1459 pisał się z Osjakowa (K 6, 320), nabył młyn w Nowej Wsi (GW 1, 30); 1459-61 Mik. Ostrowski (BJ 5012, 555; GW 1, 79, ? Osjaków); 1520 par. Uników, dek. wartcki, dzies. snop. z ról folw. i kmiec. plebanowi (Ł 1, 422-423); 1608 divisio Ostrowskich in Ostrowek11 AGAD, Sumariusz nr 197, s. 35 (zob. Ros. 184).

Czajkowski 1783-84 r.
Ostruwek, parafia rudlice, dekanat rudzki, diecezja gnieźnieńska, województwo sieradzkie, ziemia wieluńska, własność: Rychłowski.

Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego 1827 r.
Ostrówek, województwo Kaliskie, obwód Wieluński, powiat Wieluński, parafia Rudlice, własność prywatna. Ilość domów 5, ludność 31, odległość od miasta obwodowego 2.

Słownik Geograficzny: 
Ostrówek al. Rudlice, fol., pow. wieluński, gm. Skrzynno, par. Rudlice, odl. od Wielunia 16 w., ma 6 dm., 39 mk. 

Słownik Geograficzny:  
Ostrówek,  wś, pow. wieluński, gm. Skrzynno, par. Rudlice, odl. od Wielunia 13 w., ma 25 dm., 140 mk.

Spis 1925:
Ostrówek, wś i leśn., pow. wieluń, gm. Skrzynno. Budynki z przeznaczeniem mieszkalne wś 32, leśn. 1. Ludność ogółem: wś 204, leśn. 12. Mężczyzn wś 101, leśn. 8, kobiet wś 103, leśn. 4. Ludność wyznania rzymsko-katolickiego wś 194, leśn. 12, ewangelickiego wś 10. Podało narodowość: polską wś 204, leśn. 12. 

Wikipedia:
Ostrówek-wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Ostrówek. Przez obrzeża wsi przebiega droga krajowa nr 45 łącząca Sieradz z Wieluniem. Do 1953 roku miejscowość była siedzibą gminy Skrzynno. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa sieradzkiego.

________________________________________________________________________________

Ostrówek (Fol. Ostr. Rudlice) 1916 r.


1992 r.


Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1746

Ostrówek
Roku Pańskiego 1746, dnia 12 września. Ja Józef Krzywdziński zarządca rudlicki ochrzciłem dziecko imieniem Ksawery August Józef [syna] Znakomitych i Wielmożnych Karola z Rudy Masłowskiego podstolego ziemi wieluńskiej i Gertrudy z Karśnickich Masłowskiej prawowitego małżeństwa. Rodzicami chrzestnymi byli Znakomity i Wielmożny Pan Paweł Karśnicki chorąży ostrzeszowski i Teresa z Wielogłowskich Błeszyńska.

Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1757

Ostrówek
Ja Maciej Musiałowicz prepozyt rudnicki, dnia 30 maja ochrzciłem córkę imieniem Petronela Joanna Paulina prawowitych małżonków Znakomitego Wielmożnego Andrzeja Jaxa Bykowskiego i Znakomitej Wielmożnej Jadwigi jego żony. Rodzicami chrzestnymi byli Znakomity Wielmożny Pan Józef Sławenta Stawski podczaszy wieluński i Znakomita Wielmożna Pani Marianna Pągowska.

Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1758

Ostrówek
Ja Maciej Musiałowicz prepozyt rudnicki, dnia 31 sierpnia ochrzciłem córkę imieniem Marianna prawowitych małżonków Antoniego Adama i Katarzyny jego żony. Rodzicami chrzestnymi byli Znakomity Wielmożny Andrzej Bykowski i Znakomita Wielmożna Pani Jadwiga z Pągowskich Bykowska.

Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1760

Ostrówek, 28 wrzesień
Ja, Idzi od św. Jana Obertson, prefekt Szkoły Pijarów w Wieluniu, poprzedziwszy tym, czym trzeba było poprzedzić, za zgodą i w obecności Przewielebnego Jana Kryszkowskiego aktualnego proboszcza tego kościoła w Rudlicach, błogosławiłem małżeństwo między uczciwymi Janem Hoffmanem krawcem przywiedzionym z powrotem z luteranizmu do Rzymskiego Kościoła Katolickiego przez wyznanie wiary a Magdaleną ochrzczoną z judaizmu nawróconą na wiarę katolicką, jak okazało się z dokumentów przedłożonych oraz świadków od ludzi bez wyjątku wiarygodnych w tej sprawie złożonych. Asystującymi byli Wielmożny Pan Piotr Fundament Karśnicki podczaszyc wieluński, także Urodzony Jan Wierzbicki, Antoni Górski, Andrzej kowal i wielu innych uczciwych.  

Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1761

Ostrówek
15 listopad
Ja ten sam jak wyżej, ochrzciłem dziecko imionami Marcin Stanisław Kostka pracowitych Franciszka i Ewy Majewskich woźniców dworskich z Ostrówka prawowitych małżonków. Rodzicami chrzestnymi byli Wielmożny Piotr Fundament Karśnicki ze swoją żoną Anielą z Rychłowskich Karśnicką podczaszostwo wieluńskie.

Akta metrykalne (Parafia Rudlice) 1766

Ostrówek
Roku Pańskiego 1766, dnia 12 stycznia. Ja Jan Kryszkowski proboszcz rudlicki ochrzciłem dziecko urodzone 9 miesiąca i roku jak wyżej o godzinie 6 rano córkę Znakomitego Piotra Fundamenta i Antoniny z Radolińskich prawowitego małżeństwa Karśnickich dziedziców dóbr w Rudlicach, której nadano imię Tekla. Rodzicami chrzestnymi byli Wielmożny Zygmunt Jaxa Dobek z Wielmożną Katarzyną lub drugiego nazwiska Myszkowską dziedziczką dóbr Kraszkowskich.


Gazeta Warszawska 1828 nr 306

Sąd Policyi Poprawczey Wydziału Piotrkowskiego.
Wzywa wszelkie Władze tak cywilne iako i woyskowe, iak niemniey osoby prywatne, aby na Józefa Niewczasiaka inaczey Skorczyńskim zowiącego się, o skaleczenie obwinionego, z roboty publiczney zbiegłego, wedle poniżey załączonego opisu baczne dawały oko, a w razie wyśledzenia go pod mocną strażą Sądowi naszemu dostawiły. Opis fizognomii tegoż zbiega iest następuiący: Józef Niewczasiak vel Skorczyński, Katolik, rodem z wsi Ostrówka Powiatu Wieluńskiego Woiewództwa Kaliskiego, lat 18 liczący sobie; ostatnie iego zamieszkanie było przed aresztowaniem we wsi Pstrykoniach Obwodzie Sieradzkim Woiewództwie Kaliskiem, wzrostu miernego, twarzy szczupłey, nosa miernego, oczów czarnych, włosów ciemnych; w czasie ucieczki miał na sobie kapotę szarą, spodnie płócienne, koszulę skarbową z wyciskiem na brzuchu i dole ( Więzienie Piotrków), czapkę z siwym baranem, bóty chłopskie. — W Piotrkowie dnia 11 Września 1828 r.
J. Siedlecki.



Powszechny Dziennik Krajowy 1831 nr 31

W dniu 29 stycznia r. b. wieczorem wyjechawszy Strażnik skarbowy Relewicz na patrol ku miastu Złoczewu i stanąwszy na trakcie pod wsią Ostrówkiem wraz ze strażnikiem Leśnym Manickim spostrzegli o podal w boru 5ciu chłopów na sankach parą końmi iadących, do których gdy się przybliżać zaczęli, i gdy widzieli, że z sankami i końmi nie uciekną, sami zeskoczywszy z sań w bór ratowali się ucieczką. Na sankach więc wraz z końmi zabranych następuiące towary znaydowały się, iako to 1. Cukru głów 3 brutto funtów 45, 2. Kawy w trzech torbach funtów 102 3. Araku sądek ieden bez naruszenia pieczęci garncy 12 4. Flinta potłuczona nabita, 5. Parę koni chłopskich z sankami i szlami staremi. Wzywa więc Komora Konsumową w Kaliszu niewiadomych właścicieli, ażeby w przeciągu 4 tygodni od daty dzisieyszey z dowodami własność i pochodzenie towarów tych usprawiedliwiaiącemi do komory tuteyszey zgłosili się, gdyż w przeciwnym razie zaocznie z niemi postąpioną będzie. Niemniey wzywa wszystkich, którzyby jakiekolwiek o właścicielach lub wspólnikach towarów tych, posiadali wiadomości, iżby o tych w wyznaczonym czasie z wymienieniem świadków Komorę konsumowę uwiadomili. Kalisz dnia 3 lutego 1831 r. Skórski. Szafrański

Dziennik Powszechny 1833 nr 302

Sąd Policyi Prostey Ptu Wieluńskiego. Podaie do powszechney wiadomości, iż w wsi Ostrówku, w Powiecie Wieluńskim przez Wóyta gminy teyże odebraną została Janowi Rybczyńskiemu para koni: ieden kary bez żadney odmiany, lat około 12 maiący, drugi gniado-kasztanowaty, lat 6 maiący; wzywa więc każdego, ktoby mienił się bydź właścicielem pomienionych koni, aby w przeciągu miesiąca iednego, od dnia ogłoszenia,zaopatrzony w dowody, do Sądu tuteyszego zgłosił się; po upłynieniu bowiem miesiąca, takowe przez publiczną licytacyą na rzecz Skarbu sprzedanemi będą. Wieluń d. 26 Października 1833 r. N. D. 4542 Sławiński, z.

Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1845 nr 256

(N. D. 5230) Sąd Policyi Prostéj Okręgu Wieluńskiego.
Wzywa wszelkie władze tak cywilne jako i wojskowe aby na poszukiwanego Franciszka Malinowskiego o kradzież obwinionego baczne oko zwracały i wrazie dostrzeżenia go wprost Sądowi Policyi Poprawczej Wydziału Piotrkowskiego pod najściślejszą strażą i mocném zabespieczeniu od ucieczki dostawić raczyły, rysopis Franciszek Malinowski lat ma 18, katolik, z wsi Ostrówka, trudniący się krawiectwem, bezżenny, czytać, pisać i mówić umie tylko po polsku, wzrostu jest średniego, budowy ciała szczupłej, twarzy ściągłéj, nosa średniego, oczu czarnych, czoła niskiego, włosów blond, znaków szczególnych niema, ubrany jest w surducie sukiennym granatowym, w takiejże kamizelce, spodniach letnich szarych, kaszkiecie sukiennym z rydelkiem w butach na nogach.
Wieluń d. 5 (17) Września 1845 r.
Тurchetti Podsędek.

Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1846 nr 273

(N. D. 6306) Urząd Skarbowy Lututów.
Podpisany sprawujący Urząd Skarbowy Lututowa, łącznie z Wnym Nowickiem Rewizorem Skarbowym Okręgu Wieluńskiego Wydziału Igo. patrollując nocy dzisiejszej w boru za wsią Ostrówkiem, nadedniem dostrzegli kilkunastu defraudantów, na których uderzywszy zdołali dwóm odebrać brzemienia, defraudanci zaś ile w boru ucieczką się ratowali, po dostawieniu więc takowych brzemień do Urzędu tutejszego, przy rewizyi okazał się następujący towar bez żadnych cech a mianowicie:
Perkalu drukowanego sztuk 2 fun. 5; obrusów białych 2 fun. 2 1/2; materyi bawełniano-wełnianej sztuka l fun. 1 1/2; tybetu gładkiego czyli merynusu sztuka 1 fun. 1 1/2; tybetu wełnianego w desenia sztuk 2 fun. 7; cukru w głowie fun. 17; Zdarzenie więc to, Urząd Skarbowy podając do wiadomości, wzywa niewiadomych defraudantów, iżby od daty dzisiejszej w przeciągu tygodni 4ch do usprawiedliwienia zabranych im powyższych towarów, stawili się w Urzędzie tutejszym, wzywa niemniej każdego, ktoby o nich lub nie odstawieniu w całości towarów posiadać mógł jaką wiadomość, by takową ustnie lub na piśmie bez użycia stempla Rządowi Gubernialnemu Warszawskiemu, alboli też Urzędowi Skarbowemu udzielił, gdyż wrazie przeciwnym, po bez skutecznym upływie oznaczonego terminu, sprawa ta pod zaoczne zawyrokowanie Władzy wyższej przedstawionę będzie.
w Lutotowie dnia 16 (28) Listopada 1846 r.
p o. Kontrollera Skarbowego
Antoni Szremski.

Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1847 nr 251

(Ν. D. 5892) Rejent Kancellaryi Ziemiańskiej Gubernii Warszawskiej w Kaliszu.
Ogłasza po osobach zmarłych toczące się postępowania spadkowe:
3) Alexandrze Urbanowskim jak o współwłaścicielu dóbr Ostrówka część lit. A. B. z Okręgu Wieluńskiego; 
(...) Do ukończenia tych postępowań spadkowych, termin w Kancellaryi Ziemiańskiéj w Kaliszu na d. 12 (24) Maja 1848 r. się wyznacza.  
Kalisz d. 25 Paźdz. (6 Listop)1847 r.
Nepomucen Wojciechowski.

Gazeta Codzienna 1849 nr 2

W następujących miejscach w Królestwie były pożary, w skutku których spaliły się: We wsi Ostrówek pow. Wieluńskim, młyn drewniany, na rub. 180 ubezpieczony.

Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1857 nr 102

(N. D. 1704) Sąd Policyi Poprawczej Wydziału Piotrkowskiego.
Wzywa wszelkie Władze tak cywilne jako też i wojskowe, nad porządkiem i bezpieczeństwem w kraju czuwające, aby Jakóba Majewskiego, katolika, lat 33 mającego, wzrostu dobrego, twarzy ściągłej, oczu piwnych, włosów blond, nosa i ust miernych, znaków szczególnych żadnych niemającego, o oszustwo obwinionego, dawniej we wsi Ostrówku tejże gminie Ogu Wieluńskim zamieszkałego, obecnie przed wymiarem sprawiedliwości ukrywającego się, ściśle śledziły, a w razie ujęcia Sądowi tutejszemu lub najbliższemu pod strażą dostawić zechciały.
Piotrków d. 21 Marca (2 Kwiet.) 1857 r.
Sędzia Prezydujący,
Assessor Kollegialny, Chmieleński.

Dziennik Powszechny 1862 nr 12

(N D. 330) Rejent Kancelarji Ziemiańskiej Gubernii Warszawskiej w Kaliszu. Po śmierci:  
3. Józefa Goy co do współwłasności prawa wieczystej dzierżawy młyna Molnik w dziale III pod Nr. 7 w księdze wieczystej dóbr Ostrówek A. B. z Okręgu Wieluńskiego sposobem zastrzeżenia dla aktu zapisanego;  
Otworzyły się spadki, do regulacji których wyznacza się termin na dzień 7 (19) Lipca 1862 r. o godzinie 10 z rana w Kancelarji hypotecznej w Kaliszu. Kalisz d. 23 Grudnia (4 Stycznia) 1861/62 r. Jan Niwiński.

Dziennik Warszawski 1873 nr 14

WIADOMOŚCI KRAJOWE.
W ostatnich czasach zostały otwarte szkoły elementarne w dyrekcjach:
b) kaliszskiej: katolickie: we wsi Ostrówku, w powiecie wieluńskim, z przeznaczeniem na jej utrzymanie, oprócz domu i 3 morgów 140 prętów gruntu, po 160 rub. 79 kop., i we wsi Krzyworzece, w tymże powiecie, z przeznaczeniem na jej utrzymanie, oprócz 5 morgów 73 prętów gruntu, po 150 rub.;

Kurjer Warszawski 1873 nr 25


W ostatnich czasach zostały otwarte szkoły elementarne w dyrekcjach: (…) b) kaliszskiej: katolickie: we wsi Rychnowie, w powiecie kaliszskim, z przeznaczeniem na jej utrzymanie po 188 rub. 70 k.; we wsi Ostrówku, w powiecie wieluńskim, z przeznaczeniem na jej utrzymanie, oprócz domu i 3 morgów 140 prętów gruntu, po 160 rub. 79 kop., i we wsi Krzyworzece, w tymże powiecie, z przeznaczeniem na jej utrzymanie, oprócz 5 morgów 73 prętów gruntu, po 150 rub.

Kaliszanin 1873 nr 73

Rozporządzenia Władz miejscowych.

(...) proboszcz parafii Rudlice w pow. Wieluńskim Konstanty Puchalski, nauczycielem religji w Ostrówku tymże powiecie; (...).

Dziennik Warszawski 1875 nr 169

N. D. 5360. Pisarz Trybunału Cywilnego w Kaliszu.
Wiadomo czyni, iż na żądanie Mośka Czernik, kupca i właściciela nieruchomości w osadzie Lututów, okręgu Wieluńskim zamieszkałego, a zamieszkanie prawne u Seweryna Tymienieckiego Patrona Trybunału Cywilnego w Kaliszu, w temże mieście zamieszkałego, obrane mającego, w poszukiwaniu sumy rs. 10,650 procentem od dnia 9 (21) Maja 1871 r. na dobrach Rudlice zahipotekowanej, od Wirginji Sadowskiej właścicielki dóbr Rudlice, głównej dłużniczki, oraz od nabywców kolonji Janów Dąbroszyny poniżej wymienionych, protokół Romualda Pinowskiego Komornika z dnia 15 (27), 16 (28), 18 (30) Kwietnia, 19 (1), 20 (2) Maja 1874 roku oraz na żądanie Karola Wehr właściciela dóbr Stypuły, w tychże dobrach okręgu Szadkowskim zamieszkałego, a zamieszkanie prawne do tego interesu i całego postępowania subhastacyjnego dóbr Rudlice ze wszystkiemi przyległościami u Antoniego Zgleczewskiego Patrona Trybunału Cywilnego w Kaliszu obrane mającego, w poszukiwaniu dwóch sum rubli sr. 1300 i rubli sr. 1063 kop. 72 1/2 z procentem zaległym, na dobrach Rudlice z przyległościami ubezpieczonej, oraz kosztów procesu rs. 20, wyrokiem zasądzonym i kosztów egzekucyjnych od Wirginji Sadowskiej Antoniego Sadowskiego żony, w asystencji tegoż czynić winnej, i od nabywców części dóbr Rudlice nomenklatur wyżej wymienionych oraz Mośka Czernik, nabywcy młyna Jackowskie i Ignacego Kowalskiego, nabywcy młyna Kuźnica, a w reszcie od Karola Brükner, Mojżesza Sziffer i Zeliga Gołąb nabywców części Rudlice lit. A. Milejów zwanej, protokółem Franciszku Roweckiego Komornika z dnia 18 (30) Kwietnia, 19 (1), 20 Kwietnia (2 Maja) 1874 r. zajęte i zaaresztowane zostały, protokółem Romualda Pinowskiego dobra Rudlice z opuszczeniem młynów Jackowskie i Kuźnica z należnymi do nich gruntami oraz części dóbr Rudlice A. Milejów zwanej, zaś protokółem Roweckiego Komornika całe dobra Rudlice z przyległościami, bez żadnego wyłączenia, a więc i części powyższym protokółem opuszczone, zajęte zostały, które to zajęcie po dopełnieniu ich zarejestrowań, na skutek art. 720 i 721 K. P. S. połączone zostają i Seweryn Tymieniecki Patron w Kaliszu zamieszkały, subhastację całych dóbr popiera i prawne kroki czyni, na podstawie zatem powyższych zajęć wystawiają się na sprzedaż w drodze przymuszonego wywłaszczenia ze wszystkiemi przyległościami i inwentarzami, z wyjątkiem gruntów uwłaszczonych włościan,
Dobra Ziemskie Rudlice,
składające się z wsi Woli Rudlickiej, Ostrówka, Kuźnicy, do których należą folwarki Jeżowkie i Dąbroszyny, z których obecnie utworzone zostały kolonje Janów i Dąbroszyny, należą także młyn z osadą Jackowski i Dąbrówka, dobra zatem te obecnie składają się z folwarku dominialnego Rudlice czyli Ostrówek, do folwarku tego należą trzy karczmy w Ostrówku wsi Rudlice i Woli Rudlickiej, w których propinację w biórze powiatu w Wieluniu za rubli sr. 460 kopiejek 10 rocznie wydzierżawił Franciszek Gertner w Ostrówku mieszkający na lat trzy, z młyna wodnego Kuźnia, do którego należy przestrzeń gruntu Bzdzionek zwana z młyna Jackowskie, części Rudlica lit. A. tudzież kolonji Janów i Dąbroszyny. Całe dobra graniczą na wschód z dobrami Skrzynno, na południe z dobrami Bolkowem, na zachód z dobrami Złoczew i Dymki, a na północ z dobrami Brzoski, Stolcem i Wielgiem. Położone są w okręgu i powiecie Wieluńskim gubernji Kaliskiej, należą do parafji Rudlice a gminy Skrzynno. Odległe od miasta Wielunia mil 2, Sieradza mil 4, Kalisza mil 8, od osad Złoczewa mila 1, Lututowa wiorst 10.
Folwark Rudlice czyli Ostrówek z wsią Rudlice i Wolą Rudlicką należy do własności Wirginji Sadowskiej, w dobrach Giżyce okręgu Kaliskim zamieszkałej i zamieszkanie prawne obrane mającej, a zostają w posiadaniu jej syna Mieczysława Sadowskiego.
W folwarku tym dwór parterowy, z pawilonem jedno piętrowym, na podmurowaniu z kamieni i cegły palonej, z bali w słupy zbudowany, gontami pokryty o 4 kominach, z dobudowaniem w tyle, którego ściana tylna z cegły palonej. Pawilon o piętrze zajmuje Mieczysław Sadowski, resztę zaś dworu Juljan i Józefa z Murzynowskich małżonkowie Falkowsсу, którzy na warunkach aktu dnia 17 (29) Czerwca 1869 r. przed Grabowskim Rejentem w Kaliszu wypożyczywszy Sadowskiej rsr. 4500 mają dane mieszkanie i ogród. Dwór ten otacza ogród owocowy i warzywny, dwie kuchnie dworska i czeladnia z drzewa, stodoła o dwóch klepiskach i spichrz pod jednym dachem z drzewa, a w części w strychulec zbudowana, szopa z drzewa, przy tej dobudowany chlew dla trzody chlewnej, z drugiej strony szopy jest chlewik i sklep w ziemi z drzewa i ziemią pokryty. Budynek murowany, dawna oranżerja z kominem, przed frontem jego są krzewy winogron i cały jest ogrodzony płotem w słupy z desek w kształcie sztachet, studnia balami ocembrowana, dom dla ludzi dworskich, druga studnia balami cembrowana, piwnice w ziemi z cegły palonej, które otacza kanał balami ocembrowany, po którym do piwnic prowadzą dwa mostki, kanał ten łączy się ze stawami w ogrodzie w ilości trzech, z których jeden zarybiony, dom dla rządcy, wozownia, dwie stodoły, owczarnia, kuźnia, gorzelnia z drzewa z piwnicami murowanemi stoi bezczynnie, wolarnia, dwa domy, dwa sześcioraki i jeden czworak dla ludzi dworskich.
W Ostrówku jest dom karczemny z zajazdem, stodoła, studnia i dom dawna kuźnia. We wsi Rudlice jest dom karczemny i chlew przy nim w Woli Rudlickiej dom karczemny przy trakcie do Sieradza. Przy kolonji Dąbroszyny jest osada leśna którą składają dom, obórka, stodoła i chlewy.
Podług rejestru pomiarowego Antoniego Grabowskiego jeometry, grunta folwarku Rudlice wynoszą mórg 2125 prętów 96. Z folwarku tego 5 włók gruntu należeć mają do Józefy Cieleckiej, Pelagiusza Cieleckiego żony we wsi Świątkowicach zamieszkałej i zamieszkanie prawne mającej, położone są za gruntami Proboszczowskiemi, ciągną się do kolonji Ostrówek, poczynają się od stodół włościańskich w Rudlicach, aż do boru i w tymże boru. Gruntu tego Cielecka dotąd w posiadanie nie objęła.
II. Część Rudlic lit A. Milejów zwana, przestrzeń ich włók 17 mórg 9 prętów 153, oddzielnie założoną księgę hipoteczną mające ale hipotecznie dotąd nie odłączone, należą do własności Karola Brükner, Mojżesza Sziffer i Zeliga Gołąb, w tychże dobrach zamieszkanie prawne mających w mieście Turku zamieszkałych, graniczy z jednej strony duktem lasu Dymkowskiego z drugiej lasem Złoczewskim, z trzeciej gruntami włościańskiemi Woli Rudlickiej, z czwartej lasem Bolkowa. Zabudowania: trzy domy po 1 kominie mające, wozownia, stodoła, kloaka, stajnia i obora z drzewa. Z przestrzeni tej za prywatnymi kontraktami nabyli: Andrzej Pierogowski* mórg 45*, Franciszek Frejch mórg 5, Bartłomiej Jarczyński mórg 15, Wawrzyniec Trąbczyński mórg 30 i Gotlib Sztange mórg 20, na tych przestrzeniach mają domy, studnie i stodółki i tamże mieszkają.
III. Młyn Kuźnica wraz z 203 morgami gruntu i 144 prętów, dom o jednym kominie, młyn wodny pod jednym dachem, młyn ten o dwóch kołach wodnych, do melenia zboża z porządkami i jagielnikiem, most z drzewa, stodoła, obora, wozownia, chlewy, należy do własności Ignacego Kowalskiego tamże zamieszkałego i w jego posiadaniu zostaje.
IV. Młyn Jackowskie własność Mośka Czernik w osadzie Lututów zamieszkałego, gruntu mórg 140 prętów 235, młyn o dwóch kołach ze wszystkimi porządkami, dom, stajnia, obora oraz stodoła i studnia. Całą tę osadę dzierżawi Antoni Wolny do 23 Kwietnia 1879 r. za rs. 300 rocznie i osada ta w jego posiadaniu zostaje.
V. Z kolonji Janów i Dąbroszyny należy do Antoniego Albin mórg 15. Wawrzyńca Kulik mórg 2. Jana Zięba mórg 15. Kazimierza Wasilowskiego mórg 15. Marcina Szewczyk mórg 30 z tych mórg 20 nabył Stanisław Krzyżański, a mórg 10 Franciszek Pawlak. Antoniego Jeziorny mórg 15. Wawrzeńca Wituła mórg 15 od którego nabyli Andrzej Śliwka i Karol Kuglik. Mateusza Nikiel mórg 15. Jana Wojtaszewskiego mórg 15. obecnie Jana Zagozdy. Karola Jahn mórg 15. Kazimierza Łapińskiego mórg 15. Franciszka Wojciechowskiego i Wawrzyńca Pasterczaka po 3 morgi 225 prętów. Jadwigi Suchorzyny mórg 7 pr. 150. Andrzeja Grodzickiego mórg 15. Józefa Król mórg 15. od pięciu ostatnich i Andrzeja Grodzickiego grunta nabył Wilchelm Morytz. Józefy Kwiatuszyńskiej a właściwie teraz Anny Kwiatuszyńskiej Bogumiła Kwiatuszyńskiego żony mórg 15. Józefa Tiec mórg 15 prętów 150. Simona Kola mórg 17. Łukasza Gruchot mórg 17 prętów 150. Wicentego Gruchot mórg 5, które obecnie nabył Wincenty Gothard. Wawrzyńca Łochno mórg 7 prętów 150, od tego nabył Michał Figlas mórg 3. Kazimierza Kapica mórg 32 prętów 150. Kaspra Nowak mórg 7 prętów 150 obecnie je posiada August Sztajer. Jana Bocheńskiego mórg 20, Karola В..ensz*, a właściwie Ferdynanda Sielskiego mórg 10. Karola Nowak mórg 45. Samuela Keln* mórg 15. Szymona Turalskiego mórg 30, z tego nabył Michał Szmidt mórg 4 pr. 150, a obecnie przeszło na Franciszka Macłowskiego. Wilchelma Bocheńskiego mórg 45, z tego należy do Ferdynanda Bocheńskiego mórg 15. Piotra Gonderskiego, właściwie teraz Ferdynanda Somerfeld mórg 15. Wincentego Gorthardt mórg 15. Wawrzyńca Sobczak mórg 7 pr. 150. Wincentego Grodzickiego mórg 3 pr. 225. Józefa Mituty mórg 22 pr. 150. Tomasza Mituty mórg 7 pr. 150, a właściwie do Juljusza Sztejnborn nabywcy od Mitutow Gotlieba Sachej mórg 15. Michała Utych mórg 7 pr. 150. Marcina Recław mórg 15. Marcina Frejlich, a raczej jego nabywcy Marcina Grenda i Marcina Dudzińskiego mórg 15. Godfrida Stroze* mórg 15. Szczepana Kędzierskiego mórg 15, na którym wystawiony wiatrak i zabudowania. Antoniego Obiegło mórg 7 pr. 150. Antoniego Obalskiego, Wojciecha Cieślak czyli nabywcy ostatniego Leopolda Boblewskiego, Franciszki Pacek, Ignacego Niepiekło po mórg 7 pr. 150. Dominika Skrzypek i Pawła Ojda* po mórg 6 pr. 150. Jana Klem mórg 51 pr. 102. Piotra Dreszer* mórg 10. Ludwika Falkenbelg czyli jego nabywcy Michała Mac v. Walczak mórg 22 pr. 150. Gotliba Ludwik i Tomasza Parzonki po mórg 7 pr. 150. Jana Trypki mórg 5 pr. 150, Marjanny Lenard od której nabył Gotlib Matschke mórg 8. Augusta Podgórskiego mórg 17, z których Ambroży Ciesielski nabył mórg 4. Karola Vegiel mórg 22 pr. 150. Bartłomieja Kurzawskiego czyli jego nabywcy Jana Musiałowicz mórg 7 pr. 150. Filipa Matusiak mórg 4. Kazimierza Kapica mórg 48, z których odkupił Nepomucen Zajączkowski mórg 3. Józefa Tiec i Antoniego Albin po mórg 3. Franciszka Tiec mórg 4 pr. 150. Walentego Gruchot, a dziś jego nabywców Gotfryda i Doroty z Giertow mał. Frantz. Wawrzyńca Sobczak mórg 3 pr. 150. Piotra Gondarskiego mórg 2 pr. 163. Bogusława Spałek mórg 22 pr. 150. Adama Długosz Cieśli mórg 7 pr. 150. Jakóba Osmala i Bogumiła Nikiel po mórg 30. Jana Rzeźniczak mórg 22 pr. 150. Marjanny Czyż wdowy mórg 15. Szymona Tomaszewskiego mórg 2 na kolonjach tych znajdują się zabudowania gospodarskie mieszkalne szczegółowo w aktach zajęcia opisane, a wymienieni właściciele w tychże kolonjach zamieszkali i zamieszkanie prawne mający.
Podług rejestru pomiarowego jeometry Grabowskiego, rozległość kolonji Janów i Dąbroszyny wynosić winna mórg 1016 pr. 227, a że posiadają mórg 1067 pr. 40, zatem przewyżka mórg 50 pr. 113 zapewne od folwarku Rudlice odjęta. Kontrowers 710* mórg 281 pr. lasu odstąpiony sąsiednim dobrom Stolec. Cała rozległość zajętych dóbr wynosi włók 113 mórg 16 pr. 250, czyli dziesiatyn 2010. Grunta przeważnie żytnie, należą do klasy II, III, IV i V. Podatków z całych dóbr opłaca się rocznie rs. 898 k. 61, a zaległości wynoszą rs. 3192 k. 8.
Obszerniejszy opis zajętych dóbr znajduje się w protokółach zajęcia u Tymienieckiego Patrona i w biórze Pisarza Trybunału w Kaliszu, gdzie również zbiór objaśnień i warunków przedaży przejrzany być może.
Akt zajęcia przez Pinowskiego Komornika sporządzony, doręczony Pisarzowi Sądu Pokoju w Wieluniu Walerjanowi Kossowskiemu Wójtowi gminy Skrzynno Wawrzyńcowi Tyc oba do rąk własnych, dnia 22 Kwietnia (4 Maja) 1874 r.
Wniesiony do księgi wieczystej dóbr Rudlice dnia 25 Kwietnia (7 Maja) 1874 r., a do księgi zaaresztowań w biórze Pisarza Trybunału w Kaliszu dnia 8 (20) Maja t. r.
Zaś akt zajęcia przez Roweckiego Komornika sporządzony, doręczony Pisarzowi Sądu Pokoju w Wieluniu Walerjanowi Kossowskiemu i Wójtowi gminy Skrzynno Wawrzyńcowi Tyc, obu do rąk własnych dnia 3 (15) Maja 1874 r., wniesiony do ksiąg wieczystych dóbr Rudlice i Rudlice część A w d. 8 (20) Maja 1874 roku, a wpisany do księgi zaaresztowań w biórze Pisarza Trybunału w Kaliszu dnia 9 (21) Maja t. r.
Pierwsze ogłoszenie warunków i zbioru objaśnień tej sprzedaży odbędzie się na audjencji Trybunału Cywilnego w Kaliszu d. 25 Czerwca (7 Lipca) 1874 r. o godzinie 10 z rana.
Kalisz d. 10 (22) Maja 1874 r.
Po odbyciu trzech publikacji zbioru objaśnień i warunków sprzedaży oraz temczasowego w d. 20 Sierpnia (1 Września) 1874 r. przysądzenia dobra te temczasowo Sewerynowi Tymienieckiemu za rs. 33,000 przysądzone zostały. Termin do stanowczej sprzedaży na dzień 2 (14) Października 1874 r. został oznaczony, lecz ten z powodu sporów o taksę nie odbył się, obecnie wskutek wyroków Trybunału z dnia 19 Września (1 Października) 1874 r. i Rządzącego Senatu z dnia 18 (30) Kwietnia 1875 r. i po przejściu sumy rs. 10,650, na Czesława Węgierskiego obywatela w mieście Kaliszu zamieszkałego, zamieszkanie prawne u Tymienieckiego Patrona obrane mającego, taksa staraniem popierających przez Alexandra Umińskiego Jeometrę, Kazimierza Dymeskiego technika, Ludwika Łapacińskiego obywatela poczynając od dnia 7 (19) Lipca do 18 (30) Lipca 1875 r. na rs. 98,840 kop. 95 sporządzoną została, poczem wyrokiem Trybunału z dnia 5 (17) Sierpnia 1875 r. termin do stanowczej sprzedaży na dzień 9 (21) Września 1875 r. godzinę 10 z rana został oznaczony. Licytacja rozpocznie się od sumy rs. 65,893 kop. 97 jako 2/30 części szacunku taksą biegłych wynalezionego. Vadium rs. 5,000.
Kalisz dnia 5 (17) Sierpnia 1875 r.
Skoczyński.

* nieczytelne

Kurjer Warszawski 1879 nr 177


— Podług wieści, projektowana kolej kalisko-łódzka będzie miała następujące stacje: Łódź, Pabianice, Łask, Zduńska-wola, Sieradz, Błaszki, Opatówek, Szczypiorno (komora celna), prócz tego od Sieradza iść ma linja na Starce, Ostrówek i Wieruszów. Po zbudowaniu kolei kaliskiej projektowana jest droga żelazna z Łodzi do Ozorkowa i Łęczycy przez Konin. W Kaliszu zawiązuje się już komitet złożony z obywateli i kupców, dla przedwstępnych spraw kolejowych i ulokowania akcyj.  

Kaliszanin 1887 nr. 27

= Zabójstwa. We wsi Ostrówku, powiecie wieluńskim, włościanie Aleksander i Józef Piaseccy, pobili tak silnie stróża lasów węglewickich Józefa Grzelę, iż ten wkrótce zmarł.

Gazeta Kaliska 1896 nr. 49

Dobra, sprzedane w drodze licytacji przez tutejszą Dyrekcję Szczegółową w maju 1896 r.:
3. Ostrówek AB, p-tu wieluńs., przestrzeni około włók 18. Nabywczyni pani Kazimiera Rymarkiewicz za rs. 15695.

Kurjer Warszawski 1896 nr 178

Sprzedaż dóbr. Za raty zaległe Towarzystwu kredytowemu ziemskiemu w okręgu dyrekcji kaliskiej w maju r. b. sprzedane zostały majątki:
Ostrówek A B, w pow. wieluńskim, 18 włók, nabyła pani Kazimiera Rymarkiewiczowa za 15,695 rs.

Gazeta Świąteczna 1905 nr 1302

Ciemnota. Z Ostrówka, w Wieluńskiem, na południu guberńji kaliskiej. Sumienie nakazuje mi oznajmić, jak u nas się dzieje. Oto prawda, że ogłoszony został manifest konstytucyjny o wolności sumienia, słowa i osobistej, ale Boże broń, żeby człowiek miał co powiedzieć o przeszłości kraju naszego, bo zaraz strażnicy biorą do kozy. Śledzą ciągle, żeby pochwycić kogo mówiącego o Polsce, lub śpiewającego jaką pieśń polską narodową. Posłyszawszy zatrzymują, piszą protokół i do kozy sadzają. W dniu 19-ym listopada ksiądz proboszcz czytał nam w kościele manifest, ale cóż z tego, kiedy niewolno nawet na drodze stanąć i pomówić o niewinnych rzeczaćh. Szczególniej gorliwą w szpiegowaniu jest pewna kobieta. Ma ona duszę zaprzedaną szatanowi. Gdyby była prawdziwą Polką i katoliczką, nie zaparłaby się Ojczyzny swojej. A ona ludziom opowiada, że „Polski niema i nie było, tylko Prywiślański kraj", że Litwy niema, że najlepsza religja jest tylko prawosławna, a katolicka nic niewarta. aż przyszła do jednego domu i mówi:— Ludzie głupcy, że nie biorą rozprzedawanych gruntów na wypłatę. Cesarz naumyślnie banki otworzył dla ludzi ubogich, „żeby to parszywe plemię, tę szlachtę wymarnować". — Może nawet nie należy takich słów pisać, ale co mi się ciśnie do serca, to i wypowiem, bo to nie jest kłamstwo, a przed kimże się użalę? chyba przed Bogiem i przed wami, mili spółczytelnicy. Mieliśmy zaśpiewać „Boże, coś Polskę" i robiliśmy już starania z organistą, żeby ludzie umieli, zwłaszcza młodzież, bo starzy u nas są przeważnie ciemni (chociaż znajdą się i rozumniejsi) Aleśmy zaprzestali dlatego, że ogłoszony został stan wojenny, i zapowiedziano, że nas za owe pieśni zabiorą do więzienia. Mówią, że to są pieśni rewolucyjno-socjalistyczne, więc upraszam o wyjaśnienie w Gazecie *). I o tem muszę jeszcze wspomnieć, że teraz straszne ciągną opłaty od gruntów i dobytku. I muszę się poskarżyć na ciemnotę naszego ludu. Powiedz komu:—Gdybyśmy mieli w kraju samorząd i sejm w Warszawie, to byłyby lepsze porządki, — to odpowiada jeden i drugi: — Ha! jakby był taki rząd, to byśmy musieli robić pańszczyznę i biliby nas batami. — Ach, cóż to za ciemnota, że są jeszcze ludzie, co takim głupim i podłym łgarstwom wierzą i powtarzają je drugim! O Boże, ojców naszych Panie! dajże temu ludowi oświatę, natchnij tych ciemnych i błądzących Duchem Świętym, nie daj zaginąć naszej kochanej Ojczyźnie, Polsce! Czytelnik. *) Pieśń „Boże coś Polskę" i inne pieśni narodowe, śpiewane nieraz po kościołach, nie są ani rewolucyjne, ani socjalistyczne. W pieśni „Boże coś Polskę" są nawet słowa: „Boże najświętszy! przez Twe wielkie cudy oddalaj od nas klęski, mordy boju, połącz wolności węzłem Twoje ludy pod jednem berłem anioła pokoju." Układający tę pieśń przed 90-ciu laty Aloizy Feliński, pisząc te słowa miał na myśli panowanie ówczesnego króla polskiego, cesarza Rossji Aleksandra Pierwszego.

Zaranie 1910 nr 33

Listy do „Zarania". Z Ostrówka, w pow. wieluńskim, gub. kaliskiej. W niedzielę, 7-go sierpnia, odbyły się u nas wybory w Kółku rolniczem, które u nas zostało założone w roku 1906-ym w obecności wybranego na przewodniczącego zebrania, A. Koźmińskiego i członków, których się zaledwie zebrało 24, a jest zapisanych 50. Reszta, zamiast na zebranie, wolała iść do tajnych karczem pić i w karty grać. Nasza arystokracja wcale się nie pokazała na onem Kółku, bo u nich, choć kieszeń pełna, ale dusza marna. Więc przez grono zebranych dokonano nowych wyborów do zarządu Kółka, bo czas dawnego zarządu wyszedł, więc zostali wybrani: na prezesa gospodarz Michał Kubacki, na wice prezesa Szczepan Teodorczyk; skarbnikiem obwołano miejscowego księdza, Wacława Chrzanowskiego. Ksiądz ten jest dla parafjan dobrym pasterzem, tylko w ostatnim czasie z namowy swoich kolegów „gorliwym" został prześladowcą „Zarania". Do Komisji rewizyjnej zostali wybrani gospodarze: Antoni Koźmiński, Andrzej Tyc, Jan Ulas i Michał Mysiorek. Również odbył się odczyt i pogadanki rolniczo-naukowe; ksiądz W. Chrzanowski mówił o uprawie żyta, A. Koźmiński wypowiedział w jaki sposób wykonywać orkę pod żyto i jakie ziarno siać, żeby wybierać jak najlepsze, najgrubsze ziarno, na nasze grunta okazało się najodpowiedniejsze żyto „Petkuskie". P. Koźmiński opowiedział, jak to się nasi bracia Czesi gospodarzą i jak sobie sami pomagają w spólnej pracy; tam u nich—mówił—niema panów ani bogaczy co się biedniejszego wstydzą, tylko jest lud-naród, który wspólnie pracuje, a u nas przeciwnie: choć kieszeń pełna ale dusza marna. Żniwa rozpoczęły się u nas 2-go lipca, sprzęt był z początku trochę niedobry, bo deszcze przeszkadzały, ale później pogoda służyła. Żyta są ładne, tylko trochę przysuszyło na szczerkach; owsy, jęczmiona i inne zboża piękne; kartofle zapowiadają obfity plon, zwłaszcza „Arlerosy" i „Gawronki". Potrawy siana i koniczyny są lepsze, niż pierwsza trawa. Mamy w Ostrówku szkołę i urząd gminny, ale w gminie pan pisarz tak rządzi, jak szara gęś; wójta mamy malowanego, a szkoła bardzo marnie idzie, a to z braku odpowiednich nauczycieli. W gminie mamy trzy szkoły, a teraz 27-go lipca uchwalono budować czwartą szkołę we wsi Wielgie. Członek Kółka W. K.


Gazeta Świąteczna 1910 1542

Listy do Gazety Świątecznej. Z Ostrówka pod Wieluniem, w guberńji kaliskiej. W niedzielę 7 sierpnia odbyło się zgromadzenie naszego kółka rolniczego, założonego w r. 1906-tym, o czem w swoim czasie było w Gazecie Świątecznej. Przybyło 24-ech członków, a jest ich w kółku zgórą 50-ciu, ale znać zaspali, lub też wcale nie odczuwają potrzeby spólnej pracy. Na przewodniczącego zgromadzenia powołano A. Koźmińskiego. Przedewszystkiem dokonano nowych wyborów zarządu, bo czas działania dawnego zarządu upłynął. Zostali wybrani: na przewodniczącego M. Kubacki, gospodarz z Janowa; na jego zastępcę S. Teodorczyk z Okalewa; na skarbnika ksiądz proboszcz W. Chrzanowski; do rady sprawdzającej gospodarze: A. Koźmiński, A. Tyc, J. Ulas i M. Mysiorek. Potem uchwalono jednomyślnie, żeby w pierwszą niedzielę każdego miesiąca odbywało się zgromadzenie kółka, abyśmy mogli wzajemnie się pouczać. Trzeba tylko, żeby członkowie zgromadzali się sumienniej niż dotychczas, żeby po nabożeństwie szli na naradę, a nie umykali mówiąc: „A co mi tam da to kółko!” Po tej jednomyślnej uchwale ksiądz proboszcz wypowiedział pogadankę o uprawie ziemi pod żyto. Radził w ten sposób: Na wiosnę pod łubin dać żużle Tomasa i kainit. — Łubin przytłoczyć wałkiem i zaorać; niech ziemia odleży się przynajmniej 5 do 6 tygodni, i dopiero siać. — Żyto można siać choćby przez kilkanaście lat po sobie, tylko trzeba dać odpowiednią ilość nawozów. — W rosnące żyto na wiosnę siać ptaszyniec (seradelę). Gdy odrośnie, przyorać, zasilić rolę stucznemi nawozami, i siać. Żyto do siewu zmieniać co 3 lata; najodpowiedniejsze na nasze ziemie szczerkowe jest Petkuskie. Siać tylko ziarnem dorodnem. Na kartofliskach nie opłaci się siać, chyba tylko po wczesnych kartoflach. Na lekkich, piasczystych ziemiach kartofliska nigdy nie orać, tylko po wykopaniu kartofli zwałować i posiać sztucznym nawozem, aby zaś woda nie stała, porobić przegony. Zagonową uprawę powinniśmy zarzucić; niejeden błędnie myśli, że zagonami ziemię osuszy, a to nieprawda, bo gdy woda jest w bróździe, to będzie i w zagonie; na środku zagona jest jakie-takie zboże, a nad brózdą niema nic. — Uchwalono nawozy sztuczne sprowadzać ze składu rolniczego w Wieluniu, ale nie brać na rachunek, tylko za pieniądze; dotychczas braliśmy na rachunek, ale jak przyszedł czas płacić, to aż o sąd się oparło; tak oto za 2 —3 członków niesumiennych muszą wszyscy cierpieć. Kilku gospodarzy uradziło sprowadzić sobie brony sprężynowe. Mamy też w kółku młocarnię i wialnię, ale już były po 3 razy u majstra, bo je sami członkowie przez nieuwagę popsuli. — Okolica nasza to jakby kąt zabity deskami; wielka tu jeszcze ciemnota. Zamiast pójść na spólną naradę czy to na wiecu gminnym, czy w kółku, wielu gospodarzy woli wylegiwać się w cieniu, albo zabawiać się w karczmie. Gospodynie też, zamiast posyłać córki do szkoły, pozwalają im chodzić „na saksy”. Ale, Bogu dzięki, pomału i do nas zaczyna zaglądać promień oświaty. Już w tym roku było od nas na nauce gospodarstwa dwóch chłopaków i jedna dziewczyna, i z sąsiedniej wsi Wydrzyna była też jedna, a da Bóg, na przyszły rok będzie więcej chętnych do nauki. Członek kółka W. Koźm.

Gazeta Świąteczna 1910 1555

 Z kółka rolniczego w Rudlicach-Ostrówku. W Ostrówku pod Wieruszowem, w guberńji kaliskiej, odbyło się w czwartą niedzielę października zgromadzenie kółka rolniczego. Obradowano na plebańji. Przybyło tylko 17-tu członków, bo wielu jest takich, którzy zapisali się wprawdzie do kółka, ale nie rozumieją, jak ważną i potrzebną jest spólna praca i pomoc wzajemna. Najprzód ksiądz Chrzanowski odczytał sprawozdanie za rok 1910-ty, i uchwalono przedstawić je głównemu Zarządowi kółek rolniczym. Potem była pogadanka o korzyściach ze szczepienia świniom leku ochronnego przeciw czerwonce i pomorowi. Po wysłuchaniu tej pogadanki uchwalono sprowadzić weterynarza z Wielunia, aby dokonał tego szczepienia. Potem ksiądz proboszcz miał pogadankę o jesiennej uprawie ziemi pod buraki i kartofle. Pod buraki zalecał nawozić rolę na zimę obornikiem i orać do sześciu cali głęboko, a za pługiem puszczać pogłębiacz; kto ma dobre radło (obsypnik), może odjąć skrzydła i tem narzędziem mocno pogłębiać. Na wiosnę spulchnić rolę tylko sprężynówką (broną sprężynową) i sadzić buraki w redliny, ale sadzić nie rozsadę, lecz ziarno. Na to dać saletry za 10 złotych na mórg, ale nie rozsypywać wszystkiej odrazu, jeno rozdzielić na pół — i połowę dać zaraz po wzejściu rośliny, a drugą w jakie 2 lub 3 tygodnie później. Przedewszystkiem zaś baczyć, aby ziemia zawsze była pulchna i wypielona z chwastów. Przez lato powinna być taka rola co najmniej 2 lub 3 razy motykowana dziabką. Na paszę uprawa buraków zawsze lepiej się opłaca, niż uprawa kartofli, bo przy dobrej obróbce mórg ziemi może dać do 300 korcy buraków, a ziemniaków da najwyżej do 200 korcy, przytem ziemniaki czasem się psują, a burak zawsze jest trwały. Dalej były pogadanki o umiejętnem przechowywaniu obornika i gnojówki, która jest bogactwem rolnika; następnie o znaczeniu kas pożyczkowo-oszczędnościowych, które są już w naszej okolicy w Złoczewie i Siemkowicach. Kasa w Złoczewie dobrze się rozwija, bo w przeszłym roku miała 37 tysięcy rubli obrotu. Kapitału zakładowego ma 11 tysięcy rubli. W tym roku działalność Kasy rozciągnęła się już na trzy gminy: Złoczew, Skrzynno i Majaczewice. W Siemkowicach kasa również bardzo dobrze się rozwija i dopomaga drobnym rolnikom. Nadto jest tam kółko rolnicze, sklep spółkowy i własna kapela. A u nas, niestety, tak trudno coś założyć. Sz. Teodorczyk, zastępca przewodniczącego w kółku naszem, zachęcał, żebyśmy zawiązali kółko wzajemnego zabezpieczenia od upadku bydła; każdy członek płaciłby po 40 groszy kwartalnie od krowy, a po 20 od jałówki i cielęcia; z tego tworzyłby się zasób pieniężny, a jakby komu z zabezpieczonych bydlę padło lub zachorowało, toby można go było poratować z tego zasobu pieniędzy. Czy taka kasa dojdzie u nas do skutku, zobaczymy na następnem zgromadzeniu, które się wkrótce odbędzie. O żeby to już nareszcie wszyscy drobni gospodarze zrozumieli własny pożytek, żebyśmy mogli dorównać naszym braciom w Poznańskiem, albo innym narodom oświeconym, jak naprzykład Czechom i Duńczykom! Daj to Boże! Członek kółka W. Kal.

Zaranie 1911 nr 50

(...) 2. Z Rudlic w Wieluńskiem. Parafja nasza składa się z 18-u wiosek mniejszych i większych, a tylko są trzy szkoły: w Ostrówku, Skrzynnie i Janowie, do których uczęszcza zaledwie 260 dzieci, i to z przerwami, a mogłoby chodzić 1,300, bo tyle ich jest, a tylko marnują czas, latem za bydłem, a zimą bąki zbijają po lodzie; mogłoby być 5 szkół, tylko że jakoś gospodarze nie mogą się zdobyć na uchwałę odpowiednią. W Ostrówku jest urząd gminny i kasa po życzkowo-oszczędnościowa, która daje pożyczki na 6 procent; w kasie owej jest koło 13 tysięcy rubli „karnych" pieniędzy, któreby też mogły być użyte na cele ogólne, byleby tego chcieli gospodarze. Kościół był u nas drewniany, modrzewiowy, budowany w 1807-ym roku, dziś do gruntu odnowiony, obecny kościół stoi w Ostrówku. Cmentarz stary jest zadrzewiony, drzewka sadził sokołowiak W. K. Parafja nasza podobno została założona przy końcu 14-go wieku. Ludności jest 5,300. Jest w parafji Kółko rolnicze, które pośredniczy w sprowadzaniu narzędzi rolniczych, nawozów sztucznych, również są pogadanki, tylko że członkowie mało na nie uczęszczają. Czytelnictwo się tu pomału rozwija, bo już przychodzi 5 egzemplarzy „Zarania", 2 „Zorzy", 2 „Przewodnika Kółek", 1 egz. „Ziemianki", 19 „Gazety Świątecznej", 3 „Kurjera Polskiego" i 1 „Gońca". Przed Nowym Rokiem przychodziło 20 egz. „Posiewu" i jeden „Polak-Katolik", ale teraz niema ani jednego, bo się parafjanie przekonali, że z niego nie było pożytku, a przedewszystkiem o „Gawędach Matusowych" to mówili czytelnicy, że są ni w pięć ni w dziewięć, to też da Pan Bóg, że zamiast tego warcholskiego świstka będzie „Zaranie" i „Zorza", bo ludzie poznają, że pismo dawać powinno zdrowe ziarno wiedzy. Było także z naszej parafji dwuch młodych na kursach w Sokołówku i jedna dziewczyna w Mirosławicach; jedna się teraz wybiera do Kruszynka. W parafji naszej, we wsi Okalewie, staraniem zaraniarza Teodorczyka zakłada się straż ogniowa, a jeden chłopak jedzie do Pszczelina po to, by po powrocie dopomagał oświacie swych braci. Tak więc, pomimo trudności, grzebiemy się powoli, aby do lepszej przyszłości okolicę naszą przysposobić. Parafjanin rudlicki Tadeusz Polak.  

Zaranie 1913 nr 33


Listy do „Zarania". Z Ostrówka pod Wieluniem ziemi kaliskiej. Serce się napełnia radością, gdy się czyta, że oto lud nasz wiejski już się rusza i łączy w różne stowarzyszenia, a tymbardziej cieszy się człowiek, gdy młodzież nasza uczęszcza do szkół gospodarczych. My w Ostrówku mamy szkołę gminną elementarną, ale teraz chyli się ona do upadku i niema jej kto poratować; bo jeżeli się zbierze uchwała, to nigdy nie może przyjść do zgody; każda wieś chce mieć szkołę u siebie i gminiacy nie mogą się pogodzić. Wieś Ostrówek leży o dwie mile od Wielunia, a o 4-ry od Sieradza, grunta są tu przeważnie piasczyste. Wieś ta stanowi 18 numerów, a 30 domów. Gospodarze ostrowscy dotąd mało się interesowali sp w 1906-m roku ks. Wacława Chrzanowskiego, coraz więcej starają się wprowadzać ulepszenia: uprawę zagonową zarzucili, i tylko na mokrych ziemiach sadzą kartofle w zagony; po zebraniu żyta zaraz ścierniska

podorują i sieją łubin, to też już w tej chwili ścierniska nie bieleją się u nas, tylko zielenią. Jest u nas Kółko rolnicze, ale jakoś idzie kulawo, bo gospodarze mało uczęszczają na pogadanki. Ale nadziei nie tracimy, bo i u nas się polepszy. Już teraz inaczej postępują, bo jeden chłopiec powrócił z Pszczelina i jedna dziewczyna z Kruszynka, a także wybierają się na Kursa do szkoły rolniczo-mleczarskiej do Liskowa, która podobno ma być na zimę czynna. Z sąsiedniej parafji Biała są w tym roku dwie dziewczyny w szkole dla dziewcząt w Kionczynie pod Kaliszem, a także ze wsi Naramie jedzie jeden na zimę do Sokołówka; także była jedna dziewczyna w Mirosławicach. Kasa pożyczkowo oszczędnościowa, którą założyliśmy staraniem ks. Wacława Chrzanowskiego, w zeszłym roku, już od 1-go stycznia do sierpnia ma przeszło 55 tysięcy rubli obrotu, a pożyczają przeważnie małorolni i są bardzo zadowoleni, bo dawniej, gdy tej Kasy nie było, to niejeden gospodarz musiał iść pożyczać do żyda, a żydzi obdzierali tak, że nieraz musiano płacić 10 do 12-u rubli od sta procentu *); prawda, że we wsi jest gminna Kasa, ale że nie każdy mógł korzystać, bo tym gospodarzom, co mieli grunta tak zwane bankowe i sukcesorów, czyli takim, co do jednego numeru należy kilku, już gminna Kasa pożyczki nie dała. To też tymbardziej powinniśmy się starać zakładać po wsiach Kasy. Czytaliśmy w „Nowej Jutrzence", że ks. Wacław Bliziński w Liskowie założył przeszło 18 różnych instytucji, a nawet na dowód niech posłuży książka, wydana przez p. Moczydłowską, żonę instruktora ziemi Kaliskiej, który do nas przyjechał do Wielunia z odczytem, pod tytułem „Wieś Lisków" **). Instytucje te bardzo się rozwijają i są dźwignią tamtejszych gospodarzy. Da Bóg, że i u nas to powstanie, niech tylko nasi gospodarze przejrzą na oczy, a całą gromadą zaczną się uczyć i dużo czytać, a także gdy się nasi proboszczowie więcej będą zajmować krajem ojczystym i ludzką dolą... Coraz więcej się i czytelnictwo u nas rozwija; już przychodzi przeszło 40 egzemplarzy gazet, jak: „Zaranie", „Drużyna", „Nowa Jutrzenka", „Lud Polski", „Ziemianka", „Gazeta świąteczna", a także przychodzi „Głos Ludu", który wciąż ujada na chłopa polskiego tak, jak ten żyd, co to ssie krew naszą, a w oczy świadczy. Na zakończenie posyłam Wam, kochani Bracia, czytelnicy „Zarania", dwa widoki z naszej parafji: kościół, który stoi sto kilkanaście lat, a cały jest modrzewiowy. W 1907—8 roku został on gruntownie odnowiony, ale, jako drewniany, jest nie trwały... zaczyna się już po trochu zwozić kamienie pod nowy murowany ***). Fotografje te przysłał mi kolega W. Koźmiński. Drugi obrazek przedstawia właśnie rodzinę włościańską Koźmińskich. Tak się u nas ubierają prawie wszyscy ludzie. Gospodarz, p. Koźmiński, jest wzorowym gospodarzem a człowiekiem trzeźwym. Jest też kasjerem Kasy pożyczkowo-oszczędnościowej. Tyle Wam, kochani czytelnicy, napisałem, a teraz się zwracam do Was koledzy Pszczeliniacy, Sokołowiacy, Kruszynianki, Mirosławianki, Gołotczyźnianki, Krasieninianki, ażebyśmy się więcej brali do nauki i dawali o sobie znać ogółowi. Każdy Pszczeliniak, Sokołowiak i t. p. powinien być tym początkiem dnia — lepszej doli, to jest prawdziwym... zaraniarzem. Śmiało druhowie przez ciernie i głogi do ideału, a historja dopiero nasze czyny osądzi. Niech tchórze i marni poplecznicy wstecznictwa karleją, a my naprzód—do słońca!.. Pszczeliniak Tadeusz Polak zpod Wielunia.
*) A jaki procent pobiera od pożyczek Kasa w Ostrówku? Bo jeżeli, jak tyle innych, pobiera 8 od sta 1 nadto dopisuje różne kary i procent dopisuje z góry it.d., to to uczyni także 12 na rok, a może i więcej. Obrachujcie no!..

**) o książce tej i o Liskowie napiszemy osobno. (Przyp. red.)

***) Modrzew jest nadzwyczaj trwały. Znamy kościoły modrzewiowe, stojące po 500 lat i więcej. Musi tam być inna przyczyna budowania nowego kościoła... (Przyp. red.)


Zorza 1914 nr 21

Listy czytelników.
Z Ostrówka pod Złoczewem.
Wieś Ostrówek składa się z 30 domów. Mamy kościołek modrzewiowy, postawiony w 1807 roku przez Jana Nepomucena Nałęcz-Rychłowskiego, ówczesnego hetmana wojsk polskich ziemi Wieluńskiej. Ludności w parafii jest 5367, ale praca społeczna dopiero zaczyna się rozwijać. Kółko rolnicze, istniejące już od 1907 roku, słabo się rozwija, tak jak i w innych okolicach ziemi Wieluńskiej, a to z winy samych członków, a także po części z winy zarządu, ale zawsze coś robi. Pośredniczy w sprowadzaniu nawozów sztucznych, narzędzi rolniczych i t. p. Członkowie mają już 3 siewniki „Superior” i „Wichterle”, parę bron sprężynowych, kilkanaście młocarń i inne. Drugą instytucyą jest kasa pożyczkowo-oszczędnościowa, założona w zeszłym roku we wrześniu i doskonale się rozwijająca. Ma już przeszło 95,000 rubli obrotu a ludzie tutejsi są najwięcej zadowoleni z tego, bo może każdy gospodarz, a nawet i robotnik za poręczeniem pożyczyć na polepszenia swego gospodarstwa.
O mleczarni spółkowej też już niektórzy myślą i mamy nadzieję, że w niedługim czasie powstanie.
Orkiestra też się podoba gospodarzom, bo we wsi Woli sami sobie pokupowali instrumenta muzyczne za rb. 200 i uczą się grać pod kierunkiem jednego gospodarza, który był w wojsku w orkiestrze.
  

Mamy tu 2 Sokołowiaków, 1 Pszczeliniaka, 2 Kruszynianki i 1 Mirosławiankę a jest nadzieja że, więcej wyruszy do szkół, gdy poznają korzyść z nauki, jaka gospodarzowi i gospodyni jest potrzebna.
Czytelnictwo się także potrochu rozwija, dawniej było zaledwie 1 gazeta a dziś do parafii przychodzi kilkadziesiąt egzemplarzy. Jest nadzieja, że z czasem się zwiększy ilość czytających a wtedy i praca społeczna pójdzie lepiej.
Wiemy, że wielką przeszkodą w rozwoju gospodarstwa naszego jest serwitut i szachownica. To też gospodarze wsi Rudlic, zachęceni przez ks. W. Chrzanowskiego i ludzi lepiej myślących, swoje grunta scalili, w tym roku już przejdą na kolonie i każdy będzie na swojem.
Dużą pomocą dla ludzi jest poczta, to też zarząd kasy pożyczkowo-oszczędnościowej stara się, aby powstała i już posłano prośbę o zatwierdzenie. Zarząd kasy stanowią: prezes-gospodarz Fr. Sibera, wicepres — ks. Grzywak, kasyer — A. Koźmiński, sekretarz — Fr. Baumajster, organista. Kasa mieści się w wynajętym domu, gdzie się także odbywają posiedzenia. Domu ludowego jeszcze niema, ale ma być budowany. Szkół w parafii jest 3: w Ostrówku, Woli* i Skrzycznie, a mają być jeszcze pobudowane 2. Urząd gminny jest w Ostrówku. Jest także parę sklepów chrześcijańskich, jedno tylko zło, że w niektórych miejscach są potajemne karczmy i karczma w Dobroszynach. Wychodźtwo do Prus jest bardzo liczne. Smutne to, że inteligencya wiejska przeważnie uchyla się od pracy społecznej i żadnego większego gospodarza nie widać na zebraniu kółka i kasy, a to źle, bo powinniśmy jedni drugich pouczać.
Tak, kochani bracia i siostry! uczmy się, dzieci posyłajmy do szkół, zwłaszcza teraz już



jest czas zapisów do szkół gospodarczych, to też ojcze i matko, jeżeli chcesz na starość żyć spokojnie, poślij teraz zadatek do której szkoły gospodarczej i zapisz syna lub córkę na następny rok a ci, gdy powrócą, dużą będą pomocą i nie będą potrzebowali w przyszłości poniewierać się po Prusach, jak teraz. W. Koźmiński.

*Wola Rudlicka

Gazeta Świąteczna 1914 nr 1741

Kościół w Ostrówku, w parafji Rudlicach pod Złoczewem (z której jest nowina tu niżej w Gazecie). Widoczek tego kościoła przysłał do odbicia w Gazecie jeden jej czytelnik, dołączając do niego następujące słowa: „Kościół jest modrzewiowy. Otaczają go stare drzewa, to też wspaniałe wygląda, gdy się na wiosnę rozwiną. Źle bardzo robią ci, co stare drzewa wycinają koło kościołów, bo są to piękne pamiątki po naszych praojcach. Fotografję kościoła zrobił i dał mi na pamiątkę jeden ze współparafjan, a ja daję ten obrazek na pamiątkę czytelnikom Gazety Świątecznej. Rudliczak."

Zorza 1916 nr 15

Listy naszych Czytelników.
Z Parafii Ostrówek=Rudlice (pow. Wieluński)
Redakcya „Zorzy” otrzymała następujący list, zawierający mądre uwagi i dobre wieści.
Długo myśli zbierałem, o czem by z naszych stron Wieluńskich napisać do „Zorzy”, bo to teraz, jak to mówią „co godzina — to nowina”, a każda z nich inna. Człowiek czasem sam nie wie, czego się trzymać, czy dawać wiarę, czy nie.
Ale my, polscy włościanie, musimy trzymać się zdrowego chłopskiego rozsądku, a nie wierzyć różnym jegomościom nieznanym, którzy tylko mącą w naszych głowach, opowiadając, że wkrótce ma powrócić pańszczyzna, a ziemie magnaci nam odbiorą. Bracia czytelnicy! idźmy do tych ciemnych i tłomaczmy im, i zbijajmy te różne rozsiewane bajdy. Trzeba nam wiedzieć o tem, że pańszczyzna już przepadła na wieki i nie wróci, a ziemi nikt nam nie odbierze, jeżeli jej dobrze będziemy pilnować i około niej chodzić z głową.
Ażeby odpędzić tych różnych „mądrali”, co rozsiewają po wioskach wieści błędne, jakoby wojnę sprowadzili panowie, księża i ci co do szkół jeździli, to każdy z nas, młody czy stary, powinien wiedzieć, co się w naszym kraju dawniej działo; każdy powinien poznać historyę Polski. Powinniśmy wiedzieć jakie koleje przechodzili nasi pradziadowie, jakie prowadzili wojny i jak się dostali pod obce jarzmo przemocy. Do tego wszystkiego służą książki historyczne, powieściowo narodowe i gazety. A więc takowe trzeba czytać, trzeba poznawać przeszłość, aby uniknąć dawnych błędów i na przyszłość robić dobrze i umieć strzedz się złego.
Ażeby poznać dobrze dzieje ojczyste, ażeby się dowiedzieć, jak w innych krajach ludzie sami wydźwigali się z niewoli i jak dążą do dobrobytu, zespoliło się grono młodzieży w naszej parafii. Złożyli młodzi po rublu i założyli sobie we wsi biblioteczkę za 25 rb. Na początku kupiono zbiór powieści Kraszewskiego w 78 tomach.
Ażeby dokupywać jeszcze więcej książek, odegrano jeszcze zeszłego roku teatr amatorski w szkole ludowej w Janowie, grano „Świt”, „Jaśkowe zamysły” Domosławy, „Balladynę” Słowackiego. Z dochodu wypłacono dług za kupione instrumenty muzyczne i dokupiono książek: bardzo pożytecznych wydawnictw Wojnara, Księgarni Polskiej i t. p. W ostatki 5 marca znowu odegrano „Zapusty” Domosławy, Bardzo było przyjemnie posłuchać, jak młodzież chórem śpiewała. Na zakończenie ks. proboszcz St. Grzywak, wytłomaczył obecnym cel teatrów i zabaw szlachetnych. Zakończono śpiewem ogólnym „Wszystkie nasze dzienne sprawy”. Dochód, jaki był, przeznaczono na najbiedniejszych w parafii.
Jest to pocieszające, że młodzież nasza, więcej myśląca i kochająca Boga i Ojczyznę dała słowo, że całe 3 dni ostatków spędzi na wspólnem czytaniu książek pouczających. Czytelnictwo się coraz więcej rozwija, ci, co mogą, kupują sami książki, składając się po paru; ci zaś, których nie stać, pożyczają od tamtych i od ks. proboszcza. I dziś wspólnemi siłami mamy 2 biblioteki w parafii. Gazet „Zorzy” i „Świątecznej” przychodzi obecnie przez pocztę w Wieluniu 37 egzemplarzy.
Kółko rolnicze wcale nie funkcyonuje tak, jak w całem Wieluńskiem. Daje się odczuwać brak nawozów sztucznych, bez których rolnictwo dużo ucierpi. Za to cały czas od początku wojny, jest czynna Kasa pożyczkowo-oszczędnościowa.
Wojna u nas też się daje odczuwać; coraz większa drożyzna inwentarza i produktów spożywczych.
Tyle narazie daję wam, kochani czytelnicy, dziś wiadomości; później napiszę więcej. Także i wy dajcie znać o sobie i o waszych okolicach. A już święty obowiązek dać wiadomości macie wy, Sokołowiacy, Pszczeliniacy, Liskowiacy, Mirosławianki, Kruszynianki, Gołotczyźnianki i inni którzy się nie zasklepiacie w swych okolicach. Napiszcie coś o naszych kochanych szkołach, bo nie wiemy, czy istnieją, czy też wojna je zrujnowała.
Pouczajmy i pocieszajmy się wzajem, nie opuszczajmy rąk w wspólnej pracy, a da Bóg, że się dola zła, która nas tak przeszło 100 lat gniecie, zmieni się.
My wierzymy z całej mocy,
I wierzymy z całej duszy,
Że dość złego już przemocy —
Zła moc prawdy nie zagłuszy.
I weselszem patrzym okiem
W to co przyjdzie, co nastanie...
W. Koźmiński — wieśniak.

Zorza 1916 nr 21

Z pod Wielunia.
Długie lata żyliśmy zgnębieni i pogrążeni w ciemnocie i bezczynności. Jak i zboże ozime, przygniecione ciężarem śniegu, skute kajdanami, zmarzłej ziemi nie wzrasta, i zdaje się zwiędłem, takiem też zdawało się nasze polskie życie, przez tę stuletnią niewolę i smutne lata.
Ale choć nas wrogowie wszędzie gnębili różnemi wyjątkowemi prawami, choć sięgali po nasze piastowskie siedziby, my nie zamarliśmy zupełnie! Bo oto, choć dziś straszny wicher wojny wyje nad naszemi głowami, zaledwie wyjrzał z za chmur jasny promień nadziei, że zaświta po dniach smutku i poniżenia lepsza dola, a naród nasz już się budzi z odrętwienia, ciemnoty, poczuł się narodem i po całej ziemi naszej rozległ się jeden głos „Żyjemy”, Jeszcze Polska nie zginęła.”
Tak kochani Bracia czytelnicy, żyjemy, nie zginęliśmy! I ta nadzieja „żyjemy” nam dodaje otuchy do dalszej pracy nad odrodzeniem nas i Ojczyzny.
Jasny duch wolności, Orzeł Biały, zrywa się z więzów, wzlatuje po nad polskie łany nasze, ogrzane ciepłem majowem słonkiem, i ożywia nas. Zmartwychwstajemy!... Tak Bracie i Siostro, żyjemy życiem zmartwychwstania, bo oto, to nasze życie narodowe objawia się w miłości do ziemi-matki, która nas żywi i okrywa, w tych tak strasznie ciężkich chwilach.
Dziś się okazało, że ten, kto ma kawałek ziemi, kto jej się nie wyzbył, ma utrzymanie z rodziną i jeszcze innych pożywi. Strasznie dziś żałują ci, co ziemię sprzedali, a iluż to takich było, którzy ziemię lekceważyli, puszczali za bezcen, lub dla dużych pieniędzy sprzedawali, by ciężko nie pracować. Dziś napewno biedacy żałują tego.
Niegodziwcem! po trzykroć niegodziwcem jest każdy Polak, mniejsza o to, kto on jest, chłop, mieszczanin czy szlachcic, który dla podłego zysku sprzedaje ziemię ojczystą ludziom innej wiary i narodowości.
Nigodziwcami są sprzedawczyki i zdrajcy, którzy zuchwale ręce podnoszą na Matkę Polskę. Da Bóg, że pomiędzy nami takich nie będzie.
Zimę mieliśmy lekką, wiosnę suchą i pogodną; to też i roboty w polu porobiono, żywina w cenę poszła, zwłaszcza krowy i konie, których jest mało, korzec żyta kosztuje 18 rb., pszenicy 30, owsa 10, kartofli 22, seradeli 40 rb i t. p.
W drugie święto Wielkiejnocy młodzież z Woli Rudlickiej i Janowa odegrała w parafii Rudlice-Ostrówek 2 sztuczki ludowe. „Do szkoły” Domosławy, i „Dla szczęścia dziecka” Gensówny.
Tak, droga młodzieży Polska! uczmy się wspólnie, urządzajmy szlachetne zabawy i gry towarzyskie. Porzućmy już raz pijaństwo i papierosy, na które tak olbrzymie sumy wydajemy, a korzyści żadnej. Nie żałujmy na książki i gazety pożyteczne, które budzą miłość Boga i Ojczyzny.
Święta miłości kochanej Ojczyzny!
Płomieniu święty, ozdobo siwizny,
Młodych zapale, chwało i zaszczycie
W posługi Twoje oddaję me życie.
Koźmiński — wieśniak.

Zorza 1916 nr 21

ODPOWIEDZI REDAKCYI.
P. W. Koźmińskiemu w Ostrówku-Rudlicach. Fotografii i rękopisów pod opaską ani jako posyłkę przesyłać nie wolno. Pozostaje tylko droga na pocztówkach, albo przez okazyę.
„Zorza” przesyła panu serdeczne podziękowanie za jednanie jej czytelników, oraz za korespondencye i artykuły. Prosimy o zachęcanie mieszkańców Wieluńskiego do pisywania do nas. Obecnie pożądane byłyby opisy uroczystości majowych.

Zorza 1916 nr 25

ODPOWIEDZI REDAKCYI.
P. W. Koźmińskiemu w Ostrówku-Rudlicach. Pisma „Ziemianka”, „Ognisko” i „Gospodarz” nie wychodzą. „Ognisko” połączyło się w swoim czasie z „Zorzą”. Z okupacyi austryackiej dotąd żadnego pisma prenumerować nie można. Z pism galicyjskich zamawiać można: „Czas”, „Głos Narodu” z Krakowa i „Gazetę Lwowską”. Książki M. Malinowskiego „Gospodarka stara a nowa” katalogi nie wskazują. Z podręczników omawiających sprawy kobiece w gospodarstwie i wychowaniu dzieci polecić możemy: Borel de la Prevostiere (tłomacz. E, Węsławskiej) „Kobieta jako gospodyni domu, współpracownica rolnika, właściciela, dzierżawcy, czy zagrodnika”, cena 20 kop; „Poradnik porządku i różnych wiadomości potrzebnych kobiecie” cena w oprawie k. 90 Mirosława „Wiązanka wskazówek i wiadomości z gospodarstwa domowego dla użytku gosposi w mieście i na wsi” cena 60 kop. M. Brzeziński „Jak wychowywać dzieci” cena 24 grosze. Pelagia Restorfowa „Wychowujcie dobrze dzieci” cena 20 kop. Książki te można nabyć w Księgarni Polskiej.


Zorza 1916 nr 43

ODPOWIEDZI REDAKCYI.  
P. W. Koźmińskiemu w Ostrówku-Rudlicach. List Pana do Redakcyi „Przewodnika Kółek i Spółek Rolniczych” przesłaliśmy tej redakcyi do bezpośredniego załatwienia.


Zorza 1916 nr 50

Wieści od Czytelników.
Z parafji Ostrówek-Rudlice (pow. Wieluński).
Pod względem czytelnictwa w parafji naszej znać od paru miesięcy olbrzymi postęp: przez pocztę przychodzi tu obecnie sto kilkadziesiąt egzemplarzy rozmaitych pism, jak „Zorzy”, „Gazety Świątecznej” i innych. Także czytanie książek zwiększa się z każdym dniem. Mamy w parafji dwie biblioteczki ludowe, jedną w Woli-Janowie*, a drugą w Ostrówku u ks. proboszcza przy kościele. Także szkoła w Janowie za staraniem nauczyciela, p. Krykowskiego, posiada biblioteczkę złożoną z dziełek ludowych wydanych przez „Księgarnię Krajową K. Prószyńskiego”, Księgarnię Polską i Księgarnię Ludową J, Sikorskiej. Oprócz tego dużo młodzieży starszej nabywa sobie książki na własność.
W drugą niedzielę listopada kółko amatorskie odegrało w szkole ludowej w Ostrówku sztuczkę pod nazwą „Na Przekór”, poczem dziatwa szkolna ze szkoły Janowskiej odegrała „Przed popisem”. Przedstawienie przeplatane było śpiewem chóralnym pod przewodnictwem organisty p. F. B. Na zakończenie odśpiewano pieśni narodowe „Z dymem pożarów”, „Jeszcze Polska nie zginęła”. Wreszcie przemówił ks. St. Grzywak, zachęcając do dalszych szlachetnych zabaw; po przemówieniu Szanowny ksiądz zaintonował „Wszystkie nasze dzienne sprawy”, co zebrani odśpiewali stojąc. Na tem miejscu składamy dzięki p. Krzemieniowi, który bezinteresownie dopomagał w urządzaniu przedstawienia.
Tutejsza Kasa Pożyczkowo-Oszczędnościowa nabyła tuż przy kościele dom za 1600 rb. na własność. Choć coprawda potrzebny nam dom ludowy taki, jak w Liskowie, ale dobre i to, bo tymczasem można tu robić zebrania Kasy i Kółka Rolniczego.
W gminie naszej założono dwie nowe szkoły ludowe we wsi Dymkach i w Milejowie, a więc mamy teraz 5 szkół w gminie, a przydałyby się jeszcze ze 4.
W. Koźmiński—wieśniak.

*Wola Rudlicka?

Zorza 1916 nr 52

Z par. Ostrówek-Rudlice (pow. Wieluński).
Ku czci Henryka Sienkiewicza.
Odbyło się 5-go grudnia we wsi Ostrówku-Rudlicach nabożeństwo żałobne. Na nabożeństwo to zeszli się ludzie mający więcej pojęcia i iskrę miłości względem swej Ojczyzny, kochający wielkich bohaterów naszych, którzy swem życiem dali przykład jak się powinno kochać swój kraj i braci. Takim właśnie był nasz zmarły pisarz. On wlewał w nasze chłopskie serca miłość Ojczyzny przez swe cudowne powieści historyczne. On pokazał w „Kwo wadis”, jak bronić swej wiary, którą nam Chrystus Pan pozostawił.
Na nabożeństwie były także dzieci z czterech szkół wraz z nauczycielami. Na środku kościoła był ustawiony katafalk ubrany zielenią i świerkami; na przodzie katafalku umieszczono Orła Białego wraz z podobizną wielkiego pisarza wśród znaków narodowych i wieńca zrobionego przez dziewczęta wiejskie. Po odśpiewaniu wigilii żałobnych, odprawił ks. St. Grzywak Mszę Św., a chór odśpiewał pienia żałobne. Po „Rekwiem” ks. proboszcz wszedł na ambonę i opowiedział w pięknej mowie o życiu, czynach i zasługach zmarłego względem Ojczyzny nie tylko w dniach smutku i niewoli przed wojną, ale i w czasach obecnej wojny.
Ponieważ wielu może jeszcze nie czytało dzieł zmarłego powieściopisarza, przeto ks. proboszcz zapowiedział, że jeżeli się znajdą chętni słuchania, to będziemy wspólnie co niedziela i święto po nieszporach czytać.
Nabożeństwo zakończono śpiewem „Boże coś Polskę” i „Boże Ojcze Twoje dzieci”. Jedno jest smutne: oto, że starzy gospodarze bardzo mały udział wzięli w tak pięknem nabożeństwie. A szkoda. Wszak zmarły nasz pisarz położył olbrzymie zasługi dla dobra Ojczyzny i napisał wiele, wiele pięknych powieści, które powinniśmy wszyscy znać, jako to: „Krzyżacy”, „Potop”, „Ogniem i mieczem”, „Pan Wołodyjowski”, „Kwo wadis”, „Za chlebem”, „Na polu chwały” i wiele innych wspaniałych książek (a nie drogich). Kogo nie stać samego na kupno tych książek, ten niech znajdzie kilku innych takich, niech się złożą do spółki i napiszą do jakiej księgarni, albo do redakcyi „Zorzy”, która chętnie będzie pośredniczyć w sprowadzeniu pism Sienkiewicza. A powinniśmy koniecznie wszyscy znać te powieści, bo z każdej ich karty bije miłość Ojczyzny i poczucie obowiązku dobrego Polaka i Polki.
Bracia! Choć smutek zranił nasze serca przez śmierć zmarłego dobrego syna Polski, my jednak nie rozpaczajmy, ale z tem większym zapałem bierzmy się do wspólnej pracy nad budową Ojczyzny.
Smutno dziś w Polsce. Lud idzie tłumnie...
A dzwony ślą jęk żałosny —
Ojciec nasz umarł i leży w trumnie!
Och! nie doczekał już wiosny...

Żal się rozchodzi po całym świecie,
Każdy boleje stroskany,
I płacze starzec, młodzieniec, dziecię,
Że umarł pisarz kochany.

Dziejopisarzu, Ojcze kochany!
Spoczywaj w ciszy cmentarnej!
Wieczny spoczynek racz Ci dać Panie,
Za trud jałmużny ofiarnej!
Tadeusz Orlicz, wieśniak.

Zorza 1916 nr 52

Życzenia dla współczytelników.
Oto dziś błyszczy gwiazda na niebie,
Gwiazda nowego imienia
Narodzie Polski, ona dla Ciebie!
To gwiazda—Polski zbawienia.
Daj Boże, by nasza Ojczyzna naprawdę się odrodziła i aby raz się skończyła niewola i krwawa pielgrzymka Narodu Polskiego. Bracia Czytelnicy! weźmy się odtąd z większą pilnością do pracy dla Polski. Niech ten biały opłatek, którym się dziś łamiemy, będzie zapowiedzią zgody, którą oświeci blaskiem swoim nowowschodząca gwiazda: gwiazda Polski.
Te życzenia składa
Wawrzyniec Koźmiński
z Ostrówka Rudlic.

Zorza 1916 nr 52

ODPOWIEDZI REDAKCYI.
P. W. Koźmińskiemu w Ostrówku-Rudlicach. Dziękujemy serdecznie za nadesłaną korespondencyę. Inne artykuły Pańskie zamieścimy po Nowym Roku. Wobec tego, że poczta na pisanych przez Pana kartach pocztowych parokrotnie robiła już uwagę „za długo”, prosimy o umieszczanie na jednej karcie mniejszej ilości wierszy (przepis mówi o 12-stu). Prosimy też uprzejmie o odliczanie kosztów korespondencyi, jakie Pan ponosi, z nadsyłanej nam prenumeraty.

Gazeta Świąteczna 1916 nr 1839

Listy do Gazety Świątecznej. Z pod Wielunia w stronach Kaliskich. Wiadomo każdemu, ile złego wyrządził nam rząd rossyjski, gdy przy uwłaszczeniu włościan nie odłączył ich zupełnie od dworów, dając za to odrazu więcej ziemi, ale pozostawił serwituty, czyli prawo pasienia na dworskiem, zbierania ściółki i t. p. Rząd pozostawił te służebności umyślnie na to, żeby w kraju była ciągła niezgoda pomiędzy dworem a wsią, i ciągłe prawowanie się włościan z dworami to o paśnik, to o ściółkę, to znów o drzewo. Nie szło tu wcale rządowi rossyjskiemu o pożytek włościan, boć daleko byłoby lepiej, żeby nie mieli owych serwitutów, a za to więcej gruntu dostali. Szło tylko o to, żeby naród polski miał o co kłócić się pomiędzy sobą i żeby łatwiej go było utrzymać w posłuszeństwie. Boć wiadomo każdemu, że gdy się dwóch kłóci, to łatwiej trzymać obu za łeb, niż wtedy, kiedy będą żyć z sobą w zgodzie i pomagać sobie wzajemnie, jak dobrzy bracia. Jednocześnie utworzono też wtedy urzędy komisarzy od spraw włościańskich, żeby niby opiekowali, się włościanami i brali ich w obronę. Naprawdę zaś ci komisarze byli tylko od tego, żeby kopać w kraju naszym coraz głębszą przepaść pomiędzy większymi a mniejszymi rolnikami, i trzymać przytem włościan w ciemnocie, aby nie poznali, gdzie prawda, a gdzie fałsz. I nasza okolica doznawała skutków tej czułej opieki komisarzy włościańskich. To też była ona jakby zabita deskami i odgrodzona od świata. Szkół mieliśmy bardzo mało, bo, jak wiadomo, przez długie lata nie było wolno ich zakładać. Te zaś, co były, często, zamiast siać prawdziwą naukę, urabiały młodzież na ciemne sługi rządu, a nieraz i na zdrajców własnych braci. To też nic dziwnego, że ucisk ten dławił ludzi i że rok rocznie wychodziliśmy ztąd gromadami za granicę na letnie zarobki. Tak płynęło nam życie aż do czasu wojny rossyjsko-japońskiej w roku 1904. Odtąd zaczęło zmieniać się trocha na lepsze. Dostaliśmy kilku dobrych nauczycieli, którzy zaczęli rzetelnie uczyć dzieci nasze, a ludzie coraz chętniej brali się do czytania dobrych gazet i książek. Wtedy to i u nas — w Czarnożyłach, Ostrówku i innych parafjach zaczęto zakładać spólne czytelnie i sprowadzać więcej gazet. Młodzież tu i ówdzie wyjeżdżała do szkół gospodarskich: do Liskowa, Pszczelina, Sokołówka, Kruszynka, Mirosławic i innych. Gospodarstwa zaczęły się podnosić przez lepszą uprawę roli i hodowlę żywiny. Zaczęto zakładać kółka rolnicze, mleczarnie i spółki sklepowe. Kółka rolnicze, jeżeli były dobrze prowadzone, pośredniczyły w sprowadzaniu narzędzi rolniczych, nasion doborowych, dopomagały zakładać czytelnie i sprowadzać gazety. Mleczarnie spółkowe dawały gospodarzom dobry dochód, sklepy spółkowe zaspokajały domowe potrzeby gospodarza i gospodyni, dając dobry a tani towar. Tak żyliśmy aż do 28 lipca 1914 roku. Aż tu niespodzianie, jak grom z jasnego nieba, spadła wiadomość, że zaczyna się wielka wojna. W Wieluniu i gminach okolicznych ogłoszono powołanie żołnierzy zapasowych. Ileż to było płaczu i narzekania, gdy brano ojców od dzieci, mężów od żon, synów od starych rodziców! Rodzinom tracącym opiekunów nie dano żadnej zapomogi, pozostałych zaś mężczyzn pobrano do strzeżenia telegrafu na drodze bitej z Wielunia do Sieradza i kazano go pilnować przez cztery dnie i trzy noce bez wynagrodzenia. Widzieliśmy, jak urzędnicy i żołnierze wynosili się z Wielunia i z nad granicy, a wszelkie zapasy rządowe — owies, naftę, sól, obuwie, odzież, a także wszelkie sprzęty palili, nikomu nie chcąc sprzedać, ani podarować. Niejeden z nas radował się, że już nareszcie po stu latach opuszczają nieproszeni opiekunowie nasze wioski i miasta. Odtąd nie widzieliśmy już ani żandarma rossyjskiego, ani kozaka. Dnia 5-go sierpnia wjechał do Wielunia pierwszy oddział niemiecki i ogłoszono rozkaz złożenia broni. Zaczęły przeciągać tędy wojska w stronę Warszawy. Wszelka łączność ze stolicą została przerwana i odtąd nie dostawaliśmy Gazety Świątecznej aż do dnia Narodzenia Matki Boskiej, to jest do 8-go września 1915 roku. Od tego dnia zaczęliśmy dostawać ją od handlarzy, płacąc im po złotemu, albo po 20 groszy za jedną, i tak kupujemy Gazetę Świąteczną dotychczas. Zaraz też na samym początku wojny powstała drożyzna. Za kwartę nafty płaciliśmy po 7 do 10 złotych, a i tak niemożna było jej dostać, za funt soli 24 grosze albo i złoty. Cena żyta podskoczyła z 7 rubli na 16 r. za korzec, i tak wszystko podrożało. Do kłopotów wynikających z tej drożyzny przyłączył się strach ogólny, gdyśmy usłyszeli pierwsze strzały armatnie. W dzień Wszystkich Świętych od strony Sieradza i Piotrkowa nadciągnęło wojsko niemieckie i stało przez 3 dnie i 4 noce. Dnia 8-go listopada od Osiakowa i Złoczewa pokazały się oddziały kozackie, a od granicy niemieckie. Dnia 11-go listopada pierwszy raz polała się krew na polach Ostrowca, gdzie poległo 4 żołnierzy rossyjskich, którzy też zostali tam pochowani. Były też potyczki w okolicy Złoczewa, gdzie zginęło 5 żołnierzy rossyjskich, i około Wielunia, gdzie pozostało na polu bitwy 5-ciu zabitych. Dnia 28-go listopada znowu przeciągały wojska niemieckie od Wrocławia w stronę Sieradza i wielkie mnóstwo wojsk austrjacko-węgierskich, oraz legjony czyli pułki polskie. Szły te wojska w stronę Widawy i Piotrkowa, a odgłosy bitew pod Sieradzem i Łodzią dochodziły nas przez 17 dni, wieczorami zaś widzieliśmy wielkie łuny na niebie. Dochodził również odgłos strzałów od strony Działoszyna, Częstochowy i Widawy. Wtenczas to był strach wielki, ziemia drżała, okna się trzęsły, a naokoło nas kopano rowy, ścinano drzewa, robiono zasieki. Każdy też na wsi robił jakieś schowanie w ziemi, aby na wypadek było gdzie się ukryć i z żywności coś schować. Od dnia 17-go grudnia odgłosy strzałów zaczęły się oddalać, aż 22-go zupełnie ucichły. Zabrano znowu wiele podwód pod wojska; większa ich część po dwóch tygodniach wróciła, wiele jednak pozostało przy wojsku aż do Wielkiejnocy; dopiero na trzeci dzień po Wielkiejnocy gospodarze przyszli sami bez koni i furmanek, a nawet bez kwitów; z samej parafji Czarnożylskiej powróciło w ten sposób piętnastu gospodarzy. Rodziny ich doznały wiele zmartwienia, bo tu wiosna, praca w polu, a w domu ani gospodarzy, ani sprzężaju do roboty, ani żadnej wiadomości o zaginionych, a źli ludzie głosili, że ich pobito, zabrano do niewoli i t. p. Na szczęście wrócili i, jak mogli, wzięli się do pracy. Tu zganić muszę bogatszych, że korzystali z ciężkiego położenia ubogich i żądali za orkę po 6 rubli na dzień. Oj, źle to i smutno! Czyż to w nas brak serca i miłości bratniej? Prawda, że wszystko bardzo zdrożało, ale żeby aż tak obdzierać biedaków, to chyba trzeba nie mieć światła Ewagielji Chrystusowej. W okolicy naszej zaczyna się coraz bardziej rozwijać praca społeczno-oświatowa. W Wieluniu założono szkołę 7-klasową i otwarto z dobrowolnych ofiar przeszło 30 innych szkół. Dawano też na korzyść tych szkół przedstawienia teatralne. Przedstawiano piękną opowieść pod nagłówkiem „Gwiazda Syberji” i inne. Dało to 200 rubli czystego dochodu. Wiele dobrego robi tu nowe „towarzystwo szerzenia oświaty”. Założyło ono książnicę, z której za opłatą 10 groszy od książki można mieć dużo dobrych i pożytecznych rzeczy do czytania i dużo dowiedzieć się o naszej kochanej Ojczyźnie, Polsce. Z książnicy tej może korzystać nietylko ludność miejska, ale i nauczyciele wiejscy, i księża proboszczowie mogą pożyczać książki bądź dla siebie, bądź dla udzielania innym. I za pośrednictwem towarzystwa krajoznawczego, jak również przez księgarnię p. Nowickiego, można sprowadzać z Warszawy, Poznania i Krakowa książki do czytelń parafjalnych i szkół. Serce się z tego raduje, że dobra książka szerzy rzetelną oświatę, a Ojczyźnie naszej tak bardzo przecie potrzeba rozumnych obywateli. Sami widzimy, że z głupim i ciemnym nikt nie chce się liczyć, a siła jest tam, gdzie nauka i dobre urządzenie spraw społecznych. Widzimy i teraz, podczas tej wojny, że zwycięża nie liczba żołnierzy, ale dobre ich wyćwiczenie i oświata dowódców. Bracia! kto mówi po dziecinnemu, że dopiero po wojnie będziemy się uczyć, zakładać szkoły, ten nie jest dobrym Polakiem, ten działa na zgubę narodu i kopie wielki grób matce swej, Ojczyźnie. Nie odkładać nam pracy do jutra; przeciwnie, korzystajmy z każdej chwili, pracujmy dla odradzającej się Polski, nietylko krew jej swoją po bohatersku poświęcając, ale i wychowując młode pokolenie. Wyrzućmy z serc pychę, obłudę, chciwość i niezgodę; nie dzielmy się na stronnictwa, bo w ten sposób nic dobrego nie zrobimy dla Polski. Dość już tych podziałów na „zaraniarzy”, „endeków”, „głosiarzy”, „narodowców” i t. p .; czas już połączyć się w jedno wielkie stronnictwo narodu polskiego, dążące do wiedzy, spólnego dobra i odrodzenia naszej doli. Ktoby chciał jeszcze teraz dzielić naród polski na partje, ten nie jest obywatelem kraju, lecz zdrajcą Ojczyzny. Zrozumiejmy, że gdy nie potrafimy skorzystać z chwili obecnej, to zginiemy w ciemnocie i nędzy. Narodowi naszemu należy się dużo praw i dóbr, a mamy ledwie odrobinę tego, co mają ludy innych krajów, ale moc tych praw leży przed nami i możemy je pozyskać pracą nad sobą samymi i dokoła siebie. Spólne nasze starania i ofiary muszą odbudować Polskę. Wielu ludzi powiada: Siedzieć cicho, nic nie robić, bo i tak Polskę odbudują nam Anglicy, Francuzi, Rossjanie i t. d. Kto tak mówi, jest jeszcze bardzo ciemny. Wtenczas będziemy mieli Polskę szczęśliwą, gdy nad odbudową jej będziemy sami pracowali spólnie i zgodnie. Polska taka będzie, jaką ją sobie sami zbudujemy. W budowie jej musi wziąć udział cały naród. Często daje się jeszcze słyszeć to dziecinne gadanie, że gdy będą rządzili panowie i księża, to powróci pańszczyzna. Ależ to trzeba nie mieć rozumu, trzeba być głupcem największym, żeby takie brednie powtarzać! Naród to nie sami księża i szlachta, ani też sam lud wiejski czy miejski, tylko wszyscy razem, a więc wszyscy razem powinniśmy brać się do spólnej pracy. A więc kto żyw, kto zdrów, kto silny — niech broni swego narodu i wiary katolickiej. A bronią naszą jest nietylko strzelba i szabla, ale jeszcze więcej oświata — nauka, szkoły, ochronki, czytelnie i książnice. Tej broni każdy z nas może i winien się chwytać. Tak właśnie czyni młodzież w Wieluniu i Woli-Janowej. Założyła ona spólnemi siłami książnicę, a porzuciła hańbiące pijaństwo i palenie papierosów. Szkoda, że nie wszyscy to uczynili, jeno część, ale i ci dają innym przykład, bo pracują gorliwie i starają się działalność swą rozszerzyć. Urządzają przedstawienia teatralne, a dochód przeznaczają na kupno narzędzi muzycznym, książek i na inne sprawy dobre i pożyteczne. Przykład pracy takiej społeczno-oświatowej dają również ksiądz dziekan i nauczyciel w Czarnożyłach, urządzając dwa razy na tydzień spólne czytanie w szkole. Czytanie takie oświeca ludzi, daje poznać dzieje ojczyste i wielkich rodaków. Stawia nam ono przed oczy sławnych naszych królów, jak Mieczysław Pierwszy, który oświecił kraj światłem Ewangielji, jak Kazimierz Wielki, prawodawca narodu, przezwany królem chłopów, jak Władysław Jagiełło i świętobliwa nasza królowa Jadwiga, jak ów dzielny Jan Sobieski, co to po łbach bił pogan. Czytanie to stawia nam przed oczy dzielnych wodzów i bohaterów, jak Pułaskiego, księdza Marka, Kościuszkę, księcia Józefa Poniatowskiego, Henryka Dąbrowskiego. Zdaje się, że słyszymy odgłosy bitwy pod Grochowem w roku 1830, że przemykają przed oczyma naszemi postacie powstańców z roku 1863: ksiądz Antoni Mackiewicz, Brzósko, Romuald Traugutt i inni. Dowiadujemy się również, jak dziś walczą nasi rodacy, jak założono w Warszawie wyższą szkołę polską, zwaną uniwersytetem, i wielu, wielu innych rzeczy się dowiadujemy, o których przedtem nikt z nas nie wiedział. A więc pracujmy i uczmy się, oświecajmy, a da Bóg i ta Najświętsza Panna Częstochowska, Królowa korony Polskiej, że zmieni się nasza dola. Dodaj nam mocy, Matko kochana, niech się lud zbudzi z tego uśpienia! Oto zginamy kornie kolana: przyjmij modlitwy, usłysz westchnienia! Dziś wioski nasze są popalone, miasta, kościoły w gruzy zburzone; otocz nas płaszczem, Matko kochana, uproś nam łaskę u Niebios Pana! Ach, kiedyż dola ciężka się zmieni, kiedyż nam w Polsce będzie weselej? Wtenczas, gdy spadną ciężkie kajdany, kiedy odetchnie umiłowany kraj nasz wolnemi wreszcie piersiami... Módl się, Królowo, módl się za nami! Tadeusz Orlicz, włościanin z pod Wielunia.

Gazeta Świąteczna 1916 nr 1873

300 rubli nagrody za odnalezienie koni skradzionych we wsi Ładzicach, w gminie Raciechowicach (poczta Radomsk): 1) Koń kary, 6-letni, wart 1000 rubli, ma na lewej łopatce pod chomątem mały szewek od przecinanego wrzodu; grzywa obcięta, odrosła na 4 do 5 cali; koń wchodzeniu się uwydatnia, bo trzyma ogon-zwrócony w lewą stronę; 2) klacz gniada, 14-letnia, warta 600 rubli, ma małą gwiazdkę na czole, grzywę obciętą, nadzwyczaj grubą, ogon obcięty krótko, zadnią lewą nogę po pęcinę białą, od źrebięcia. Konie te skradziono 22 listopada Symforjanowi Józefowiczowi. Zawiadomić właściciela lub Wawrzyńca Koźmińskiego w Ostrówku-Rudlicach, w gminie Skrzynnie, poczta Wieluń.

Zorza 1917 nr 2

ODPOWIEDZI REDAKCYI.
P. Wawrzyńcowi Koźmińskiemu w Ostrówku-Rudlicach. Są dwa dzieła ogrodnicze Józefa Bzezińskiego 1) „Hodowla drzew i krzewów owocowych” i 2) „Hodowla warzyw” — kosztują razem 4 rb. 40 kop. Przypuszczamy, że dzieła te będą zbyt obszerne i specyalne; radzimy natomiast nabycie książki St. Celichowskiego „Sad” (kop. 60) oraz jednej z następujących: M. Karczewska: „O uprawie warzyw” (36 kop.), Froń: „Ogród warzywny” (45 kop.), Schönfeld: „Warzywnictwo gruntowe” (40 k.). Zwracamy również uwagę, że wydane przez Bondyego w Wiedniu „Dzieje Powsz. lllustr.” są dla czytelni zbyt obszerne — dzieło to składa się z 18-tu wielkich tomów (w antykwarniach nabyć je można za cenę około 20 rb. w oprawie). Radzimy nabyć za te pieniądze Książki z historyi Polski.

Zorza 1917 nr 2

Listy naszych Czytelników.
Jakich posłów powinniśmy mieć w przyszłym sejmie.
Po wielu latach cierpień wybija na polskim zegarze dziejowym godzina, która naszemu narodowi ma przynieść jaśniejszą dolę.
Po wielu latach niewoli naród polski zacznie sam kierować swemi sprawami—sam rządzić sobą. Razem z całym narodem i my, włościanie polscy, zaczniemy brać udział w rządzie polskim. Ale musimy to rozumieć, że nam brakuje jeszcze bardzo dużo, ponieważ nie posiadamy jeszcze dosyć światła wiedzy. Wszyscy powinniśmy odczuwać te braki, wyrządzone nam przez wieki, a ludzie światli, rozumni, dbający o dobro swego kraju, powinni nam iść w tem z pomocą.
Sami włościanie bez ludzi światłych, wykształconych nic nie zrobią, ale tak samo ludzie światli bez udziału ludu również nic nie zrobią.
To też w obecnym czasie powinniśmy się wziąć wszyscy za ręce, bez różnicy stanów i dążyć wspólnemi siłami do jednego celu. Zwłaszcza w tak ważnej sprawie, jaką będzie wybór posłów do przyszłego Sejmu Polskiego w Warszawie, musimy wszyscy działać wspólnie.
Niech członkowie różnych stronnictw nie kłócą się i niech jedni na drugich błotem oszczerstw nie rzucają. Niech nas Bóg zachowa, żebyśmy się mieli gryźć, jak to było przed dziesięcioma laty w czasie rewolucyi, kiedy to jedni na drugich błotem bluzgali, a z tego skorzystał wróg i wszystkie zabiegi poszły na marne.
Wiedzmy o tem, że dopóki nie będziemy mieć stałego i mocnego gruntu pod nogami, dotąd nie wolno nam wsczynać walk partyjnych.
Dziś trzeba nam pokazać światu, żeśmy są godni i że potrafimy trzymać ster rządu własnego, opartego na zasadzie demokratycznej. To muszą pokazać przyszli ministrowie nasi, to muszą pokazać posłowie, których na Sejm wybierzemy.
Posłowie nasi muszą być mądrzy i sprawiedliwi. Poseł to tak, jak wójt w gminie i jeżeli obieramy mądrego wójta, znającego się na gospodarce gminnej, to wszystkim w gminie jest dobrze, wtedy wszystko jest w porządku i nie dzieje się nikomu krzywda. Tak samo poseł powinien znać potrzeby i położenie nie tylko w swojej gminie, ale i powiatu i całego kraju, a nawet i innych krajów.
Posłowie, których wyślemy do Sejmu, będą odpowiadać za całe powiaty, to też poseł powinien być człowiekiem rozumnym, mieć pojęcie o wszystkich sprawach narodu. Poseł nie może być pochlebcą, ani szukającym korzyści osobistych, ani zadawalniać się tylko swoim urzędem. Dobry poseł powinien kochać prawdę i służyć prawdzie, powinien pracować dla całego społeczeństwa.
To też, gdy przyjdzie czas wyborów do Sejmu, to dobrze rozważmy, kogo obrać na posła. Bo jakich my posłów wybierzemy, taki będziemy mieli rząd i takie prawa. A od tego zależy cała nasza przyszłość.
Tylko pod jednym względem bądźmy ostrożni, t. j. nie słuchajmy różnych krzykaczów i głupich mędrków, ale słuchajmy takich, którzy zasługują na zaufanie, i którzy pracę swą poświęcają dla ludu, a nie dla kieszeni. Pokażmy światu, że jesteśmy ludźmi dojrzałego rozumu i pilnujmy, by się nie spełniły słowa poety Stanisława Wyspiańskiego:
Miałeś chłopie złoty róg
Miałeś chłopie czapkę z piór—
Został ci się ino sznur.
W. Koźmiński*—wieśniak.

*z Ostrówka, przyp. autora bloga

Zorza 1917 nr 3

Listy naszych Czytelników.
O Kółkach i innych stowarzyszeniach wiejskich.
Przez szkoły, biblioteki wiejskie, Kółka Rolnicze, Kasy pożyczkowo-oszczędnościowe i spółki wszelkiego rodzaju różne narody, jak włosi, niemcy, czesi, duńczycy i inne, doszły do bogactwa i siły, a młodzież tamtejsza w związkach gimnastycznych, towarzystwach śpiewaczych, kółkach dramatycznych i t. p. wyrobiła się na dzielnych, szlachetnych i karnych obywateli swego kraju.
My, polacy, powinniśmy naśladować tamtych w ich szlachetnej pracy, w ich organizacyach i związkach, powinniśmy zakładać nowe i ożywiać dawniej już istniejące Spółki i Kółka. Musimy zrozumieć wreszcie, że we wszystkiem trzeba iść z postępem, że nie można gospodarować po staremu tak, jak się gospodarowało przed tysiącem lat. A tymczasem wiele jeszcze rzeczy w gospodarstwie robimy tak, jak się robiło setki lat temu, zapominając, że dawnemi czasy były inne warunki życia niż teraz. Dawniej gospodarz mógł gospodarzyć byle jak i byle jak się budować. Dawniej ludzi było mniej, a ziemi i lasów więcej, nie dbano więc o porządne budynki. Ale dziś, kiedy drzewo i wszelki materyał coraz droższy, potrzeba stawiać budowle porządne i ogniotrwałe, a gospodarkę prowadzić racyonalnie. Kółka Rolnicze do tego właśnie służą, aby gospodarze schodzili się do gromady i radzili nad polepszeniem swego dobrobytu i podniesieniem zamożności kraju całego. Na zebraniu takiego Kółka można poczytać pouczającą gazetę o gospodarstwie oraz książki rolnicze mówiące nam o urządzeniu gospodarstw za granicą, gdzie naród nie słuchał głupich bajd o jakiejś „pańszczyźnie”, ale poszedł za głosem ludzi, którzy życzyli ludowi, by się wydobył z nędzy i ciemnoty. I wydobył się też z nędzy i poniewierki właśnie przez oświatę, czytanie gazet i książek przez Kółka Rolnicze i Stowarzyszenia. Tam lud poszedł za głosem swych braci, którzy więcej wiedzieli.
Tymczasem my powtarzamy wciąż jeszcze, że Kółka i spółki doprowadziły do wojny, że ci co jeżdżą na zjazdy i wiece, by pomagać niemcom do sprowadzenia pańszczyzny i tym podobne. Ale nie dziwmy się temu! bo któż ten nasz lud biedny miał pouczyć? Szkół nie było, a te co były, po większej części znieprawiały jeszcze naszą duszę, bo zamiast dobrych nauczycieli, którzyby nieśli światło wiedzy i otuchy, nasyłano nam ludzi obcych i innej wiary. Tam, gdzie byli dobrzy nauczyciele polacy, tam i młodzież wyrosła na porządnych ludzi i trzeźwych synów Ojczyzny. Ale tam, gdzie był nauczyciel pijak, karciarz i do tego nie z naszego narodu, nie polak, wyrośli zdrajcy i bandyci.
To też nie dziwujmy się wcale, gdy usłyszymy chłopa mówiącego, „że gazety i książki” tylko dla próżniaków i „panów”, że Kółka i kasy „wymysł księży i pański.” Wszak to, co się zapieniło przez 120 lat, to się zaraz nie da wyniszczyć.
Żeby to wszystko wyplenić, na to potrzeba czasu. Ale, na szczęście, to wszystko zniknie prędko—rok ubiegły przyniósł na wsi dużo zmian na lepsze.
Miejmy w Bogu nadzieję, że przy naszym polskim rządzie w niepodległej Polsce wszystko to odrazu pójdzie dobrze.
Wawrzyniec Koźmiński.*

*z Ostrówka, przyp. autora bloga



Zorza 1917 nr 19 

Przed kościołem w Ostrówku-Rudlicach dziatwa szkolna z nauczycielami po nabożeństwie, które się odbyło w grudniu 1916 roku, za spokój duszy wielkiego naszego Henryka Sienkiewicza. Ażeby dziatwa zapamiętała to nabożeństwo za tego, co kochał łud polski i Polskę, zrobił tę fotografję proboszcz miejscowy Ks. St. Grzywak, a podał do gazety W. Koźmiński. (Czytaj korespondencję z Wieluńskiego, w Listach naszych Czytelników)



Zorza 1917 nr 27

Listy naszych Czytelników.
O partjach i o wspólnej pracy.
Niedługo już może nadejdzie upragniona chwila, że w Polsce naszej zapanuje szczęście i pokój. Ale, by się doczekać tych jasnych dni, do tego musimy koniecznie i my, włościanie, przyłożyć ręki. Musimy koniecznie brać się do pracy dla Polski podnoszącej się z gruzów stuletniej i niewoli. A powinniśmy pracować wszyscy, bez różnicy przekonań, nie kłócąc się i nie warcholąc. Nie potępiam partji, bo te być muszą—ale w czasach zwyczajnych, a nie takich, jak obecne. Ja wiem, że niema na świecie narodu, któryby miał we wszystkich sprawach jednakie przekonanie i jedną myśl. Powiem nawet, że w czasach zwyczajnych partje są potrzebne, aby broniły interesów różnych odłamów społeczeństwa i różnych zawodów. Ale obecnie, kiedy chodzi o sprawę jednako dla nas wszystkich ważną: o wydobycie się wszystkich nas z jarzma niewoli, o zdobycie dla wszystkich niepodległego bytu — w tak ważnej chwili sprawy partyjne odrzućmy precz.
Na zajmowanie się sprawami partyjnemi prędzej mogłyby sobie pozwolić te narody, które już mają własne państwa, które nie potrzebują dopiero zdobywać sobie niepodległości. Ale nawet i takie narody podczas tej wielkiej wojny zdobyły się na większą jedność, niż w czasie pokoju. Patrzmy na Anglję, Niemcy albo Francję. W tych krajach wszyscy teraz pracują wspólnie dla swojej ojczyzny: i ludowcy, i szlachta, i socjaliści, i narodowcy. Tam wszyscy przedewszystkiem poczuwają się do obowiązków na rzecz swojej angielskiej, czy niemieckiej, czy francuskiej, ojczyzny. Miejmy nadzieję, że i u nas zapanuje zgoda i jedność w pracy dla Ojczyzny, że wszyscy usłuchamy głosu, którym woła na nas wspólna Matka nasza, Polska: „Synowie i córy polskie, stańcie do budowy gmachu ojczystego!”
Stańmy więc wszyscy, zakasawszy rękawy, do pracy nad budową wolnej Ojczyzny!
W. Koźmiński*.

*z Ostrówka, w innym artykule z tego numeru podpisuje się z Okalewa, przypis autora bloga.


Zorza 1917 nr 31

Z parafji Ostrówek-Rudlice pod Wieluniem.
W „Zorzy” zajmują nas bardzo różne wiadomości z całego świata, ale najwięcej interesują nas sprawy ojczyste: wiadomości o naszych dziejach, opisy z gmin i parafji. Jako Polaków, te wiadomości powinny nas więcej obchodzić, aniżeli inne — z całego świata. Gdy weźmie do ręki gazetę Czech, Anglik, Niemiec lub człowiek innej narodowości, to najprzód szuka nowin i opisów z własnej ojczyzny, z wiosek, miast i pól, które go żywią i w których leżą prochy jego przodków. To też i „Zorza” na swoich kartach daje te opisy pouczające; już od kilku lat i z naszej okolicy wieluńskiej czytelnicy podają od czasu do czasu wiadomości. Więc i ja coś dorzucę, bo powinniśmy jedni drugich pouczać i dzielić się nawzajem wiadomościami. Powinniśmy wypowiadać wspólnie swe żale i pocieszać jedni drugich. Bo wtenczas tylko jest pismo ludowe, jeżeli i lud sam głos w nim zabiera i wypowiada swe myśli. Zwłaszcza w dzisiejszych przełomowych czasach bardzo nam potrzeba tych dobrych, mówiących o rozbudzaniu się z uśpienia wiekowego i z bezczynnej martwoty, nowin i opisów, które tak pobudzają do naśladowania w pracach społecznych.
Bywało tu u nas w Ostrówku-Rudlicach rozmaicie. Przed kilkunastu jeszcze laty niektórzy ludzie oddawali się pijaństwu. Ale gdy został proboszczem ks. W. Chrzanowski, to przez 6 lat swej bytności u nas bardzo dużo zrobił pod względem obyczajowości i oświaty. Zachęcał zawsze do czytania książek i gazet, do pracy wspólnej, jaka jest w innych krajach oświeconych; a zawsze nam dawał za wzór gospodarzy czeskich. Radził wszystkim dobrze jako kapłan-polak, coraz to podawał nowe sposoby do pracy dla dobra kraju, wzywał, by pracowali wszyscy bez różnicy przekonań. Zachęcał młodzież wieśniaczą do szkół gospodarczych, a nawet sam dopomagał do wyjazdu. Radził wszystkim, by scalali swe rozrzucone ziemie i pogodzili się z dworem na serwitut; to też dziś ci, co posłuchali jego obywatelskich rad, z szacunkiem go wspominają.
Od 1913 r. jest proboszczem ks. St. Grzywak. Za jego to staraniem została latoś urządzona kwesta pod hasłem „Ratujcie dzieci”. Była to piękna uroczystość. Dnia 3 czerwca, w odpust św. Trójcy, urządzono sprzedaż znaczka, loterje fantową i przedstawienie amatorskie. Kwestarzy przybranych w narodowe znaczki było 7 par. Sprzedawali oni znaczek przypinając go tym, którzy odczuwają biedę dziatwy i złożyli ofiarę na jej ratowanie. Z tego znaczka ukwestowano 420 marek 50 fen.
Obok kościoła, z obydwu stron bramy cmentarnej urządzono dwa namioty ubrane w znaki narodowe. W jednym z nich sprzedawano losy loterji i dzieci zbierały ofiary dla dzieci, pod okiem starszej osoby. To dało ofiarę 92 marki 08 fen. W drugim namiocie były fanty ponumerowane — każdy, kto kupił los za 50 groszy, szedł do tego namiotu, i tam, jeżeli wygrał, wydawano mu zaraz rzecz wygraną. A było dość uciechy, gdy jeden wygrał książkę do czytania, inny kurę, kaczkę, świnię, a ten znów cielę, jajka, kaszę lub inny przedmiot. Jeden z księży wygrał prosię i ofiarował je zaraz, by sprzedano na licytacji; przez tę licytację uzyskano 20 rubli na dzieci. Razem fantowa loterja dała 802 marki.
Po południu tegoż dnia urządzono bardzo przyjemną zabawę. W stodole na probostwie urządzono scenę, na której nasi żołnierze legjoniści odegrali III akt „Kościuszko pod Racławicami” i „Na biwaku”. Potem były śpiewy i deklamacje narodowe, a orkiestra z Woli Janowej* przygrywała marsze polskie. Zabawa ta dała 311 marek 62 fenigów dochodu. W ten sposób latosia kwesta urządzona na biedne dzieci przyniosła razem 1721 marek 15 fenigów. Pieniądze te odesłano do Rady powiatowej w Wieluniu.
Uroczystość Bożego Ciała odbyła się w tym roku w Ostrówku-Rudlicach, prawdziwie po polsku. Ołtarze były ubrane zielenią, chorągiewkami amarantowemi i Orłami Białemi na czerwonem polu. Procesja szła we wzorowym porządku. Po obu jej stronach młodzież należąca do P. O. W. tworzyła szpalery. Przed dziatwą, sypiącą kwiatki, szła orkiestra, a za księdzem z Najświętszym Sakramentem lud, śpiewając „Twoja cześć chwała”. Jedną zwrotkę śpiewali ludzie, a drugą grali muzykanci.
Ostatnie nieszpory oktawy Bożego Ciała odbyły się ze sztandarem narodowym.
Na jednem z zebrań na początku maja jeden z włościan podał myśl, by sprawić Sztandar Narodowy. Myśl ta została przyjęta z chęcią; zajęto się zbieraniem ofiar na ten cel i wkrótce zebrano 141 rubli. Czyn ten poparł ks. proboszcz zebrawszy jeszcze na tackę w jedną niedzielę 43 ruble; poczem zamówiono sztandar za 250 rubli. Sztandar ten wyhaftowała pewna pani z Częstochowy, mieszkająca obecnie w naszej okolicy. Robota jest bardzo piękna: sztandar ma na jednej stronie Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z napisem „Królowo Korony Polskiej módl się za nami”, a z drugiej jest Orzeł Biały również haftowany i wkoło napis „Boże błogosław Polsce niepodległej 1917 r.” Sztandar ten został poświęcony podczas ostatnich nieszporów i obecnie jest piękną ozdobą kościoła. Resztę kosztów t. j. 66 rubli pokryto z dochodu jaki przyniosło przedstawienie amatorskie. Odegrano „Łobzowian” i „Wierną Nastkę”.
Tyle dziś daje Wam Kochani Czytelnicy wiadomości z naszej okolicy. Bierzmy się do wspólnej pracy dla dobra naszej kochanej Polski. Nie rozpaczajmy opuszczając ręce, że dzisiejsza wojna zabiera dużo ofiar. Wiedzmy bracia i siostry, że tylko po cierniach i głogach kolących dochodzi się do szczęścia.
Nie rzucajmy też dzikich podejrzeń jedni na drugich. Lepiej będzie gdy się będziemy prześcigać w pracy dla budującego się Niepodległego Państwa Polskiego.
Wawrzyniec Koźmiński.

*Wola Rudlicka?

Zorza 1917 nr 35

Urodzaje i zbiory w par. Ostrówek-Rudlice
(ziemia Wieluńska).
Żniwa u nas pokończono pogodnie, tylko, że omłot w latosim roku o wiele mniejszy, aniżeli w zeszłym. Żyta po górkach mocno przypaliło, to też morga więcej nie wyda jak 2 korce ziarna. Na nizkich ziemiach żyta są lepsze, wyrosły w słomę i ziarno jest pełne. Pszenice średnie, ale za to ziarno doskonałe, tylko że się bardzo rzuciła miotła. Za żyto władze niemieckie płacą od 26—32 marek za korzec z odstawą do Wielunia. Jęczmień się dobrze udał w słomę i ziarno, ale zato owies średni. Tatarki są dobre w ziarno i okwitły równo; proso jest dobre; lny także doskonale się udały w ziarno, włókno mają mocne. Grochy dobre; kartofle w nać wszędzie wyrosły, ale jakie będą w ziemi, to jeszcze nie wiadomo—jak dotąd, to średnie. Ogrodowizny piękne, szczególniej ogórki, ale wszystko jest drogie.
Urodzaj owoców jest taki: jabłek dobry, gruszek średni, śliwek jest mało. Ceny owoców są dosyć wysokie np. gruszek kwarta od 50—75 fen.
Każdy gospodarz powinien, ile możności zakładać sady, trzeba tylko drzewka owocowe sadzić jak najrzadziej i równo, ażeby można uprawiać pomiędzy drzewami. Kilku gospodarzy posadziło u nas w tym roku sady, które rosną doskonale; drzewka były sadzone co 12—15 łokci. Drzewka kupowali w ogrodzie w Złoczewie po 50—60 kop. za sztukę. Kto ma zamiar sadzić drzewka owocowe, już teraz powinien pokopać doły, a przy końcu listopada, lub na początku grudnia sadzić. Jak to jest przyjemnie patrzeć na taką zagrodę, gdzie rośnie porządnie posadzony sad; w dodatku dobre to dla zdrowia i przynosi pokaźny dochód z owoców. Niedawno czytałem w „Piaście”, że w Galicji w niektórych gminach gospodarze radzą w kółkach rolniczych, by sadzić jak najwięcej sadów, a nawet już jedna gmina w tym roku na wiosnę posadziła wspólnie przeszło 3 tysiące drzewek owocowych.
W Czechach i na Morawach gospodarze mają poobsadzane wszystkie drogi i rowy drzewkami owocowemi, z czego mają doskonały dochód. Warto, żebyśmy i my, polacy, brali z tego przykład. Pomyślmy i my na zebraniach kółek rolniczych i w pogawędkach sąsiedzkich, żeby wspólnie sprowadzić drzewek dobrych i posadzić je koło chat i przy drogach.
Kto będzie przystępował do sadzenia drzewek owocowych, temu radzę, niech przeczyta książkę napisaną przez znanego ogrodnika Jankowskiego pod napisem „Sad przy chacie” a tam się dowie jak sadzić drzewka, żeby dobrze rosły i rodziły.
Tadeusz Orlicz.

Zorza 1917 nr 39

Wieści od Czytelników.
Założenie straży ogniowej w Czarnożyłach
(ziemia Wieluńska).
Po tylu nieszczęściach sprowadzonych przez pożary, jakie trzykrotnie już podczas obecnej wojny nawiedziły wieś Czarnożyły, zrozumieli nareszcie miejscowi obywatele, że potrzebną im jest bardzo straż ogniowa, któraby czuwała nad bezpieczeństwem, a w czasie pożaru, mogła stanąć do walki z rozhukanym żywiołem. To też w maju roku bieżącego staraniem ks. kanonika Przygodzkiego i światlejszych obywateli, dbających o dobro ogólne, postanowiono zwołać zebranie gminne w celu omówienia spraw, dotyczących założenia straży ogniowej.
Na to zebranie dość licznie zeszli się włościanie i postanowili zorganizować straż ogniową ochotniczą w Czarnożyłach z oddziałami: w Wydrzynie i Raczynie.
Do zarządu wybrani zostali: na kasjera — wójt, na sekretarza — pisarz gminny, do dozoru zaś z każdej wsi jeden gospodarz. Składki uchwalono płacić z morgi, to jest po 25 kop. od rubla z podymnego. Kilku obywateli ofiarowało nawet dobrowolne składki (honorowych członków) w różnej wysokości. Na czynnych członków zapisało się przeszło 80 ciu ochotników. Na naczelnika powołano pana Józefa Maraszka, rządcę dóbr czarnożylskich; na wice-naczelnika, gospodarza z Wydrzyna, pana Ignacego Modrzejewskiego. Pan Modrzejewski zamówił zaraz w Wieluniu narzędzia strażackie: toporki, bosaki i linki. Wszystko to już zostało zrobione i rozdzielone między strażaków w niedzielę dnia 29 lipca. Bluzy strażackie są w robocie i niedługo już będą gotowe. Sikawki dwie wypożyczył hrabia Załuski z Czarnożył na tak długo, dopóki zarząd straży nie będzie mógł kupić nowych. Wypożyczone sikawki mają zepsute węże; postanowiliśmy więc sprowadzić nowe z Warszawy. Kiedy zaś sikawki nowe będziemy mogli sprowadzić tego nie wiemy, bo nasza strażacka kasa nie posiada tyle kapitału. Nie miała nawet straż czem zapłacić za te narzędzia i ubiory, które sprowadzono za pożyczone pieniądze. Postanowili więc strażacy i naczelnicy z prezesem straży ks. kanonikiem Przygodzkim urządzić w czasie odpustu w Czarnożyłach, na świętego Bartłomieja, dnia 24 sierpnia „kwiatek”, który dał dochodu z górą 200 marek.
Wreszcie w niedzielę dnia 26 sierpnia urządzono „fantową loterję”, na którą strażacy cały tydzień przedtem fanty po wsiach zbierali. Zgromadzono 600 fantów, a w tej liczbie dość cenne, jak: 4 prosięta i jedną jałówkę, darowaną przez hrabiego Załuskiego. Reszta były to zbierane z całej gminy: kury, kaczki, króliki, gołębie, jajka, ogórki, owoce, mąka i t. p. Wszystko to zebrali strażacy, poczem urządzili wzorową wystawę fantów w parku hrabiego Załuskiego.
Popełnili jednak przytem ten błąd, że nie zajęli się wszystkiem sami, przez co było kilka nieporozumień. Zainteresowanie loterją było tak wielkie, iż wkrótce biletów zabrakło, chociaż było trzy czwarte próżnych, a tylko jedna część wygranych. Bilety sprzedawano po 50 fenigów. Wejście na muzykę do parku i loterję także kosztowało 50 fenigów. Zabawa rozpoczęła się o godzinie w pół do trzeciej po południu. Przybyło bardzo dużo gości z Okalewa i Wielunia, bo była bardzo piękna pogoda. W parku grała orkiestra wynajęta z Woli Janowej. Bawiono się wyśmienicie. Urządzona była poczta kwiatowa i żywy kwiatek.
O godzinie 5 ej po południu, gdy już loterję rozegrano, odbył się popis strażacki i śpiewy bardzo urozmaicone. W końcu odbyła się ogólna fotografja. Były także wyścigi strażackie w workach, z jajkiem w łyżce i na nogach biegiem. O godzinie 7 wieczorem strażacy w marszu pod dowództwem naczelnika, pana Maraszka, udali się przed pałac hrabiego Załuskiego, aby podziękować mu za użyczenie parku na urządzenie całej zabawy, która dała tak znaczny zasiłek kasie strażackiej. Potem udano się do „Sali Ludowej”, gdzie amatorzy z Ostrówka dali przedstawienie, na które złożyły się dwie sztuczki: „Wierna Nastka” i „Łobzowianie”. Za bilety na przedstawienie i za programy zebrano z górą 300 marek. Część tej sumy przeznaczono na chleb dla legjonistów uwięzionych w Szczypiornie, resztę zaś na straż. Po skończonem przedstawieniu odbyły się tańce, które przeciągnęły się aż do w pół do jedenastej w nocy. Wreszcie wzniesiono okrzyki na cześć muzyki, amatorów, którzy urządzili przedstawienie i na cześć straży. Potem odśpiewano „Rotę” M. Konopnickiej. Podczas śpiewania „Roty” wszyscy stali, a strażacy salutowali rękoma. W końcu wszyscy się rozeszli do domu.
Strażak Stacho.
Wydrzyn, dnia 19 września 1917.

Zorza 1917 nr 45

Jak to bywało z serwitutami.
Z Gminy Skrzynno z. Wieluńskiej.
Nasza gmina jest dość szeroko rozrzucona: należy do niej 23 wsie z ośmioma tysiącami dusz ludności. Osad jest 873; obejmują one razem przeszło 7683 morgi. Gospodarstwa są przeważnie małorolne i porozrzucane w szachownicę, nawet po kilkanaście kawałków. Na obszarze gminy są trzy dwory: w Skrzynnie, Ostrówku i Wielgiem. Na lesie dworskiem ciąży serwitut, z czego wypływają częste nieporozumienia z dworem. A to wszystko wina owych rosyjskich komisarzy włościańskich. Ci komisarze zamiast dopomagać włościanom tylko jątrzyli szlachcica na chłopa, a chłopów na szlachtę — z tego to pozostała nieufność do większego obywatela. Ci komisarze bowiem postępowali w taki sposób: gdy chłop ułamał gałąź, wykopał większy pieniek, lub kiedy wpadło bydło w zagajnik, to komisarz wzywał winnych i tłomaczył im: „Widzicie, moje dzieci, tutaj was dziedzic podał do sądu, żeście mu pokradli drzewo z lasu i wypaśli zagajnik i żąda, żeby was ukarać, jak największych zbrodniarzy. Ale wiedzcie, moi gospodarze, że najjaśniejszy Pan, którego dziadek zwolnił was z tego jarzma polskiego i dał wam ziemię darmo, jest waszym ojcem — on nie zapomina o was i karę kazał wam złagodzić, a nawet niektórym zupełnie będzie kara darowana. Ja wiem, że szlachta polska was oszukuje, ale czekajcie cierpliwie, to najjaśniejszy Pan nie zapomni o swych wiernych dzieciach”. I tak dalej tłomaczył „pan” komisarz nam, włościanom, o różnych szczodrych dobrodziejstwach cara, a myśmy wierzyli, nie wiedząc o tem, że to właśnie ten car nas oszukał, bo serwituty, które nam się należą, zamiast zupełnie oddać podczas uwłaszczenia naszych ojców w 1864 roku, pozostawił na dworskiem, żebyśmy się ciągle żarli. Sprytny był moskal, bo się bał, że gdyby wieśniacy żyli w zgodzie, to jest, gdyby dwór miał swoje i chata swoje, to mogliby się zbratać a w tenczas byłoby źle moskalom. Więc tak urządził, że pastwiska i lasy zostawił przy dworze, a lichą porozrzucaną ziemię dał wieśniakom-chłopom. Przez takie rzucenie kości niezgody pomiędzy dwór a chatę, rząd ciągnął wielkie zyski, bo w sądach karał chłopów, a pan komisarz, gdy pojechał do dworu, do dziedzica, podburzał go znowu na chłopów; To zło, jakiem są serwituty, musimy jaknajprędzej naprawić. Tembardziej przyszły rząd polski powinien się koniecznie zająć uregulowaniem serwitutów i szachownicy, bo dopóki ta kość niezgody będzie, dopóty będą ciągłe spory między chłopem a dworem i dopóty nie można będzie porządnie urządzić gospodarstwa. Takie stosunki były w naszej gminie, takie i w całym kraju. Gminiak K. W.

Zorza 1917 nr 50

Listy naszych Czytelników.
Z Wielunia (Obchód ku czci Kościuszki).
W Wieluniu rozpoczęła się uroczystość Kościuszkowska dnia 14 października w Sali Towarzystwa Muzycznego, gdzie o godz. 5 po południu odbył się odczyt (płatny po 25 fen. na cele dobroczynne). Wieczorem o godz. 7 w tejże sali odbyło się uroczyste zebranie, na które złożyły się: Słowo wstępne, muzyka i deklamacje o Kościuszce. Wejście było od 1—4-ch marek.
W poniedziałek dnia 15 listopada od samego rana zaczęły ściągać tłumy ludu ze wszystkich stron powiatu ze sztandarami, wieńcami i napisami. Przybyło także kilka oddziałów straży ogniowych oraz dziatwa szkolna, pod kierunkiem nauczycieli i nauczycielek. Ze sztandarów wyróżniał się swą pięknością sztandar z parafji Ostrówek-Rudlice. Miasto całe było udekorowane chorągwiami i zielenią, okna przybrane w kwiaty, obrazy T. Kościuszki i nalepki. Pośrodku Starego Rynku urządzono ołtarz polowy, obok zaś postawiono ambonę i tymczasowy pomnik. Do tak przygotowanego ołtarza o godz. 11-ej przed południem wyszedł pochód księży, poprzedzany przez chorągwie cechowe i rozpoczęła się uroczysta Msza święta. W czasie Mszy św. pienia religijno-narodowe wykonała wieluńska „Lutnia” wraz z chórem kościelnym z Czarnożył. Kazanie w pięknych słowach wygłosił dziekan wieluński ks. W. Przygodzki.
Po nabożeństwie złożono wieńce przy pomniku tymczasowym, poczem długi pochód wyruszył z rynku do gmachu szkoły. Tu odbyła się uroczystość poświęcenia tablicy pamiątkowej i przemianowanie tejże Szkoły na Wyższą Szkołę Realną imienia Tadeusza Kościuszki. Po poświęceniu dokonanem przez prefekta szkół ks. B. Osadnika, który w podniosłych słowach zachęcał społeczeństwo do pomocy w budowie szkolnictwa, przemawiali p. Godecki, prezes Wzajemnego Kredytu i dyrektor szkoły p. Kutyłowski. Ze szkoły pochód ruszył do ogrodu miejskiego, gdzie nastąpił akt sadzenia pamiątkowego dębu w ogrodzie, obok magistratu. Obok dębu wkopano kamień z napisem „Dąb Kościuszki 1817—1917 r.” Także ogród miejski został przemianowany na ogród Tadeusza Kościuszki. Po posadzeniu drzewka pamiątkowego pochód ruszył napowrót na Stary Rynek, gdzie wygłoszono znowu mowy. Pan J. Kosiński z mównicy obok kościoła farnego, przedstawił opłakany stan włościan przed powstaniem Kościuszkowskiem, wysiłki Tadeusza Kościuszki i innych dobrych polaków, którzy chcieli ulżyć doli ludu wiejskiego oraz zasługę Tadeusza Kościuszki, który pierwszy uwolnił włościan od pańszczyzny.
Po południu o godz. 3-ej w sali Towarzystwa Muzycznego p. Tadeusz Chlewski z Czarnożył wygłosił odczyt dla włościan, a także p. J. Kosiński dla delegacji wiejskich, jako to: straży ogniowych, cechów i innych korporacji.
Wawrzyniec Koźmiński z pod Wielunia.



Gazeta Świąteczna 1917 nr 1876


Kościół parafjalny w Ostrówku-Rudlicach pod Wieluniem. Kościołek to skromny i nieduży, ale ciekawy dlatego, że go zbudowano jeszcze z drzewa modrzewiowego, które coraz jest rzadsze w naszym kraju. Kościół ten tysiąca przeszło lat temu, w czasach, kiedy w Polsce panował król Kazimierz Wielki. Dawny kościół parafjalny stał kilka wieków, aż wkońcu spalił się podczas pożaru wsi. Stał on we wsi Rudlicach. Po owym pożarze właściciel Ostrówka i Rudlic zbudował swoim kosztem na suchszem miejscu, o pół wiorsty dalej ten właśnie kościół, który dziś stoji. Fotografję kościoła, z której wykonano obrazek do Gazety, zrobił sam ksiądz Stanisław Grzywak, obecny proboszcz w Ostrówku-Rudlicach. W.K

Gazeta Świąteczna 1917 nr 1878

Groby żołnierskie. Dnia 11 listopada 1914 r. oddziały wywiadowcze rossyjskie spotkały na polach wsi Rudlic, w gminie Skrzynnie, w ziemi Wieluńskiej, takież oddziały niemieckie. Nastąpiła potyczka i poległo w niej 4 żołnierzy rossyjskich ze 117 pułku Jarosławskiego. Byli to: Iwan Kołonow z 4-ej roty, Pobrow z 10-ej roty, Iwan Romanow z 9-ej roty i Półtoraków. Pochowano ich, każdego w osobnej trumnie, w rogu cmentarza katolickiego we wsi Ostrówku. Podaję tę wiadomość w tym celu, aby kiedyś zczasem mogła dojść do rodzin tych, którzy tu snem wiecznym zdała od swej ojczyzny spoczywają. Zbierajmy wszyscy skrzętnie wiadomości o grobach żołnierskich i posyłajmy je do Gazety, bo wszak to dobry uczynek względem tych wszystkich rodzin, których blizcy polegli na polach bitew. W. Koźmiński.

Gazeta Świąteczna 1917 nr 1884

Listy do Gazety Świątecznej. Z parafji Ostrówka-Rudlic w stronach wieluńskich, guberńji kaliskiej. Z wielką ciekawością czytamy w Gazecie o pracy prowadzonej w całym kraju nad odrodzeniem naszego narodu. I u nas na żądanie włościan otwarto nowe szkoły we wsiach Dymku Wielgoskim i Milejowie, tak, że gmina ma już 5 szkół, ale przydałoby się ich i drugie tyle. Mamy nadzieję, że gdy ludzie zrozumieją lepiej, iż nauka dzieciom jest potrzebna, to postarają się i więcej szkół założyć. Czytelnictwo w parafji naszej zwiększa się z każdym miesiącem. Co prawda, wielu czyta głównie dla ciekawości o wojnie, ale przytem zachęca się do czytania i innych rzeczy pouczających i potrzebniejszych nam, niż wieści wojenne (choć i te są dzisiaj bardzo dla nas ważne). Tem bardziej długie wieczory, święta i dnie, w których niema pilnej pracy, powinniśmy poświęcać na czytanie książek i gazet. Co prawda, nafta jest teraz bardzo droga, ale można temu zaradzić: złożyć się w kilka osób, kupić nafty, zejść się do szkoły lub jednego domu i czytać spólnie. Taki przykład dała młodzież we wsi Wydrzynie, urządzając spólne czytania w szkole wraz z nauczycielką Marją Rutkowską. Czytają gazety i książki powieściowo-historyczne. Tam, gdzie łatwo o szczepki, można też choćby nafty nie było, urządzać spólne czytania. Książki kupujemy w Warszawie, ale dużą też pomocą jest dla nas księgarnia Nowickiego w Wieluniu, gdzie można mieć dużo książek do wyboru. Można więc spędzić czas na szlachetnej zabawie, a nie na rozpustnych tańcach, o których nie powinno dziś być mowy w Polsce, bo żyjemy w czasach smutku i nędzy. Dziś jest poprostu czas śmierci, bo tam na polach bitew giną przecie tysiące naszych braci. Powinniśmy nad tem boleć, a tymczasem iluż lekkomyślnych wyprawia zabawy i tańce! Wobec ludzi obcych świadczy to o naszej dziecinnej niedojrzałości. Aby odciągnąć rówieśników od zabaw bezmyślnych, a zachęcić do lepszych. szlachetniejszych, gromadka młodzieży z naszej parafji urządziła, w drugą niedzielę listopada pod przewodnictwem p. Krzemienia widowisko teatralne na korzyść spólnej czytelni wioskowej. Dano rzecz wesołą pod nazwą „Na przekór”, przyczem przygrywała muzyka wioskowa z Janowa-Woli: nadto dzieci ze szkółki wiejskiej w Janowie przedstawiły drobną rzecz „Przed popisem”. Na zakończenie drużyna młodzieży odśpiewała pod przewodnictwem organisty F. B. pieśni narodowe: „Z dymem pożarów”, „Jeszcze Polska nie zginęła” i inne, a ksiądz St. Grzywak, zachęciwszy młodzież do dalszej pracy i szlachetnej zabawy Bogu na chwałę, a ludziom na pożytek, zaintonował „Wszystkie nasze dzienne sprawy” i wszyscy prześpiewali tę modlitwę stojąc. Wszystkim, którzy nam dopomagają czynem i radą, składam tu w imieniu młodzieży „Bóg zapłać”. Do naszej parafji przychodzi już teraz około 200 egzemplarzy różnych gazet, a najwięcej Gazety Świątecznej. Muszę z radością wspomnieć, że i w sąsiedniej parafji Złoczewie młodzież założyła też spólnemi siłami czytelnię w ten sposób, że wstrzymano się od palenia papierosów i z tego uskładało się 10 rubli na kupno książek. Co prawda, nie wszystka młodzież złoczewska do tego przystąpiła, tylko ci, którzy kochają Polskę nie w pięknych słowach, ale prawdziwie chcą odrodzenia Ojczyzny. Jest to młodzież robotniczo-rzemiemieślniczo-włościańska, a także i starsi. Niech przykład ich będzie zachętą dla innych okolic. Drożyzna u nas, jak wszędzie zresztą, coraz większa, ale żyjemy nadzieją, że po wojnie będzie lepiej. I będzie z pewnością lepiej, jeżeli wszyscy będziemy zgodnie brać się do pracy społecznej. Dziś powiedzmy sobie, że nie ma partyj, tylko jest Polska, a w niej naród, który chce żyć, a nie gnić w ciemnocie. Muszę jeszcze wspomnieć, że w naszej parafji potrzebne są szkoły we wsiach Niemierzynie, Okalewie i Ostrówku, a także w Skrzynnie. Co prawda, w obu wsiach na końcu wymienionych są szkoły, ale w Skrzynnie szkoła nie może pomieścić dzieci, których jest około 230, a w Ostrówku jest tak zniszczona, że się już rozlatuje. W. Koźmiński.

Gazeta Świąteczna 1917 nr 1893

Listy do Gazety Świątecznej. Z parafji Ostrówka-Rudlic w ziemi Sieradzkiej. W górę serca! Nie traćmy nadzieji w lepszą przyszłość, gdyż lud polski poczyna spoglądać na życie coraz rozumniej i myśleć o tem, co jest potrzebne dla dobra narodu. Dowodem tego jest zwiększająca się wciąż liczba szkół, powstających na życzenie i za staraniem samych włościan. I nasza parafja Rudlicka pod względem oświaty chyżo postępuje naprzód. Nie tak dawno odbyło się poświęcenie nowootworzonej szkoły we wsi Niemieszynie. Już od dość dawna światlejsi gospodarze niemieszyńscy myśleli o szkole, gdyż wieś jest duża, a do najbliższej szkoły gminnej były 4 wiorsty; wskutek jednak oporu kilku nie rozumiejących dobra ogółu sprawa się przewlekła. Dziś, mając szkołę w swojej wsi, poznali wszyscy, jakiem dobrodziejstwem jest dobra szkoła, i nawet ci, którzy dawniej byli najoporniejsi, obecnie chętnie posyłają dzieci na naukę. Liczba dzieci odrazu dosięgła 75 i byłaby zapewne większa, gdyby mieszkanie na szkołę było obszerniejsze. Przed kilku zaś tygodniami odbyło się poświęcenie szkoły we wsi Okalewie, również w naszej parafji. Już od rana znać było większy ruch we wsi. Rodzice, jak mogli, powystrajali dzieci, aby im upamiętnić ten dzień. Koło południa przyjechał dla dopełnienia obrzędu proboszcz nasz, ksiądz St. Grzywak, który ustawicznie zachęca nas do oświaty. Ksiądz przemówił gorącemi słowy do licznie zgromadzonych mieszkańców wsi, wykazując, czem jest nauka i jak bardzo ona potrzebna każdemu. Następnie zwrócił się do dzieci z zachętą, żeby pilnie uczęszczały do szkoły i jak najwięcej korzystały z nauki, potem do rodziców, żeby spółdziałali z pracą nauczyciela i nie odrywali dzieci od nauki do gospodarstwa, a wreszcie i do samego nauczyciela, oddając mu w imieniu rodziców dziatwę, żeby pracował nad nią z całym zapałem młodzieńczych sił. Nauczycielem został Wawrzyniec Koźmiński, znany dobrze czytelnikom Gazety Świątecznej ze swych listów gorących, a zawsze owianych duchem wiary i miłości Ojczyzny. Ponieważ pochodzi z ludu przywiązanego mocno do wiary ojców, spodziewać się należy, że to, co czuł i przelewał dotychczas na papier, obecnie będzie wszczepiał w młode serduszka dzieci powierzonych mu z całem zaufaniem, że wyrosną na gorliwych synów i córy Kościoła katolickiego i dzielnych Polaków i Polki. Błogosław mu Boże w tej trudnej i nieraz lekceważonej pracy! Na zakończenie uroczystości poświęcenia szkoły odmówiono spólnie ku uproszeniu pomocy Bożej „Ojcze nas”, „Zdrowaś Maryja” i „Pod Twoją obronę”, a ksiądz proboszcz porobił zdjęcia fotograficzne (z których jedno znajduje się tu wyżej w Gazecie). Okalew jest to wieś duża, mająca zgórą 800 mieszkańców. Ziemia tu dobra i mogliby gospodarze dobrze się mieć, gdyby nie ta ogólna klęska naszych polskich wsi: drobne i rozrzucone działki. Oj, kiedyż to nareszcie ludzie i pod tym względem przejrzą i zrozumieją, jak to jest zgubne! Każdy, nawet małe dziecko chyba to rozumie, że o wiele łatwiej i z większym pożytkiem można gospodarzyć na roli w jednym kawałku i blizko domu, aniżeli na 15 czy 20 kawałkach, wąziutkich jak kiszki, nieraz o kilka wiorst jeden od drugiego oddalonych. Rozumiemy to wszyscy, a nie umiemy złemu zaradzić. A przecież nietrudno! Trzeba tylko zastanowić się nad pożytkiem całej wsi, sprowadzić miernika, któryby zrobił sprawiedliwy podział ziemi, a co najważniejsza, nie dawać posłuchu ludziom złej woli lub też ciemnym. Przez całą wieś ciągnie się bardzo ładna, drzewami wysadzona droga, choć trudno ją tak nazwać w porze słotnej, bo wtedy błoto na niej jest wprost nie do przebycia. Gospodarze w długich butach dają sobie radę, brnąc po kolana w kałużach błota; ale gorzej jest kobietom i dzieciom chodzącym do szkoły, gdyż marnują swe liche buciki i narażają się na różne choroby. Gdyby dołożyć trochę pracy i dobrych chęci całej gromady, to w krótkim czasie możnaby doprowadzić drogę do porządku. Gromada — to wielki człowiek, pamiętajmy o tem w każdej sprawie. Jak szkoła we wsi była potrzebna, najlepiej pokazuje to, że zapisano odrazu 100 dzieci, tak, iż nauczyciel pragnąc, żeby każde z nich mogło jak najwięcej korzystać, podzielił je na dwie zmiany. Szkoda tylko, że taka duża wieś nie ma własnego budynku na szkołę; ale chyba sami gospodarze zrozumieją, że opłacanie komornego za mieszkanie na szkołę i dla nauczyciela to niepotrzebny wydatek, i pomyślą o kupnie albo wybudowaniu domu szkolnego. Jak w każdej wsi, tak i tu znajdą się źli ludzie, którzy przeszkadzają innym w pracy i ciągną młodzież do pijaństwa, zepsucia i karciarstwa; jest ich tu jednak niewielu, naogół bowiem trzeba oddać mieszkańcom Okalewa sprawiedliwość, że są uczciwi i garną się do nauki. Starsi i młodzież chętnie biorą książkę do ręki i sprowadzają sobie gazety. Ze wszystkiego, co tu o parafji naszej powiedziano, widać, że chociaż wre już w niej praca społeczna, jednak jeszcze dużo jest do zrobienia. Nie opuszczajmy tedy rąk, nie zrażajmy się trudnościami i pozornemi przeszkodami, a da Bóg, że zczasem wszystko przemieni się na lepsze i doczekamy się lepszej doli w naszej ukochanej, a tak dotychczas prześladowanej Ojczyźnie. Jeden z obecnych.




Gazeta Świąteczna 1917 nr 1894

W Wieluniu, mieście powiatowem w guberńji kaliskiej, święto narodowe 3 maja obchodzono bardzo uroczyście i wspaniale. Już od samego rana snuły się tłumy ludzi z okolic, a nawet od Czarnożył i Ostrówka wielu szło pieszo przeszło 2 mile. Dziewczęta przyodziane były odświętnie, a chłopcy przystrojeni kokardkami biało-amarantowemi; szli czwórkami przez miasto do kościoła farnego śpiewając „Przed Twe ołtarze”, a potem marsza „Nie traćwa nadzieji”. Miasto i kościół były przystrojone chorągwiami i orłami, a tu i ówdzie widać było popiersia Kościuszki, Mickiewicza i innych. Na środku kościoła przystrojonego zielenią umieszczono napis ze srebrzystych liter „Królowo Korony Polskiej, módl się za nami!” Presbiterjum zajęły szkoły z nauczycielami, harcerze i harcerki ze swemi chorągwiami, a dalej ustawiły się różne stowarzyszenia, oddział legjonów polskich, straże ogniowe i t. d. Uroczystą mszę św. odprawił ksiądz kanonik Przygodzki w otoczeniu licznych księży. Kazanie wygłosił ks. dziekan Wróblewski z Prażki, tłómacząc dążenia naszych dziadów i ojców, żeby ulżyć ciężkiej niedoli narodu podczas upadku naszego państwa. Kiedy w całej Europie lud jęczał w ciężkiej niewoli i pańszczyźnie, u nas przed 126 laty najlepsi synowie Ojczyzny ustanowili prawa zaprowadzające dobry rząd, skarb i wojsko, a także biorące włościan w opiekę. Po kazaniu, które trwało przeszło godzinę, wyruszył pochód narodowy z kościoła naokoło miasta. Po południu odbył się odczyt o Konstytucji 3 maja, wygłoszony przez p. Kaczkowskiego, potem chorąży Butkiewicz przeczytał list Jego Dostojności księdza Arcybiskupa warszawskiego, następnie legjoniści dali dla włościan przedstawienie teatralne. Była „Bitwa Racławicka” i „Prolog z dyktatora”. Wieczorem odbyło się w teatrze odświętne przedstawienie na skarb wojskowy. — W niedzielę 6 maja odbyło się znowu uroczyste nabożeństwo we wsi Ostrówku. Kościół był przepełniony. Przed sumą ksiądz Grzywak odczytał list Arcypasterza. Podczas uroczystej procesji, na której czele szły dzieci ze szkoły w Ostrówku-Rudlicach, przygrywała kapela wiejska. Ksiądz Grzywak wygłosił piękne kazanie o miłości Ojczyzny, tej matki naszej, która nas żywi i w której leżą prochy naszych pradziadów i ojców, a także i nasze kości spoczną. W. Koźmiński.

Gazeta Świąteczna 1917 nr 1905

Niby milicjanci. W okolicy Wielunia, miasta powiatowego w stronach kaliskich, zaczęły się powtarzać od jakiegoś czasu kradzieże bydła, kur i świń, a teraz nawet wzięli się złodzieje na nowy sposób. Oto dwaj złodzieje przebrali się za milicjantów i chodzili po młynach i sklepach w okolicznych wioskach, wyłudzając pieniądze. Po sklepach zwykle zaczynali przeglądać wszystko i gdy znaleźli papierosy lub nieopieczętowane zapałki, chcieli pisać protokół. niby to dla Niemców; sklepowy bojąc się kary, prosił ich, aby tego nie robili, oni zaś brali za to pieniądze od 30 do 1000 marek, mówiąc, że teraz może już bezpiecznie mieć w sklepie zabronione rzeczy. Tak samo wyłudzali pieniądze od młynarzy. Aż raz przyszli do wsi Skrzynna i wyłudzili od sklepikarki, żydówki, 105 rubli. Kupcowa poszła do sołtysa ze skargą, że ją tak obdarli. Sołtys przyszedł, a przebrani za milicjantów złodzieje dalejże zgóry na sołtysa, strasząc go oddaniem pod sąd. Ale sołtys pogróżek się nie uląkł, tylko wziął panów bratów i odprowadził na odwach żołnierski do Ostrówka; tu, po sprawdzeniu papierów, okazało się, że nie są to wcale milicjanci. Jednego uwięziono, a drugi uciekł w stronę Okalewa; tam go włościanie złapali. Złodziej zaczął płakać i świadczyć się Bogiem, że jest jeńcem i uciekł z niewoli, a Niemcy chcą go znowu zabrać. Tamtejsi ludzie go nie znali, więc uwierzyli, i złodziej zdołał uciec. Do takich sposobów biorą się złodzieje! Złodziejstwa po wsiach — to największa plaga trapiąca gospodarzy, a od złodziejstw może dojść do rozbojów i w przyszłości nikt nie będzie pewien życia, To też nie należy złodziejów ukrywać, lecz oddawać ich w ręce sprawiedliwości. Ob.

Gazeta Świąteczna 1918 nr 1867

 (...) Za przykładem Czarnożył poszły też wsie Teklina-Łagiewniki i Ostrówek-Rudlice. Założono tam straże ogniowe z zasobów otrzymanych z „komitetu cukrowego”. Kupiono dwie sikawki i czapki dla strażaków, a także żelazo na toporki. Aż tyle rzeczy można było kupić za pieniądze, które w wielu innych gminach obracane są na potrzeby wójta lub pisarza gminnego, bo komitety gminne „cukrowe” i „mączne” są wyłącznie pod ich zarządem. Gminiak.  

Gazeta Świąteczna 1918 nr 1970

Z gminy Skrzynna pod Wieluniem piszą do nas: Ciężka wojna, która już piąty rok się toczy, dała się wszystkim we znaki, a zwłaszcza robotnikom i ludziom uboższym. Mimo to nie opuszczamy rąk, lecz pracujemy, jak można, zwłaszcza gdy idzie o sprawy społeczne i oświatę. Staraniem kilku ludzi z dawnym proboszczem, księdzem St. Grzywakiem, na czele, powstała u nas w gminie straż ogniowa ochotnicza z oddziałami w Ostrówku, Okalewie, Skrzynnie, Woli-Janowie i Dymku. Z opłat członkowskich i wpisów, a także z ofiar niektórych osób i zapomogi komitetu żywnościowego, kupiono dwie sikawki, beczki, toporki i bosaki, a także czapki dla strażaków. Urządzona jesienna zabawa z fantową loterją i przedstawieniem teatralnem dała przeszło 3985 marek czystego dochodu, który ma być obrócony na zapoczątkowanie budowy sali i szopy strażackiej. Szkół powstało u nas podczas wojny 6, a oprócz tego są 3 stare. Są też ochronki; do szkół chodzi przeszło 765 dzieci. Aby jakoś bronić się od wyzysku i biedy, gospodarze radzą spólnie nad sprawami gospodarskiemi i krajowemi. Duży nacisk kładą na to, jak pracować nad budową Ojczyzny, żeby nie wybuchły jakie niepotrzebne rozruchy, z których mogliby tylko skorzystać ludzie nie mający nic spólnego z naszą Ojczyzną. Bo widzimy, co to zrobiły rozruchy w Rossji, ze tam dziś człowiek niepewien życia, a praca ludzka została obrócona w perzynę. Mamy także radzić nad tem, jakich ludzi należy wybrać do sejmu, który pewnie niezadługo zbierze się w Warszawie. Musimy wybierać ludzi mądrych, kochających naszą Polskę i lud, którzy swą pracą oświatowo-społeczną zasłużyli się krajowi nietylko teraz, podczas wojny, ale już dawniej, przed wojną. Pamiętajmy, że jakich ludzi powołamy do sejmu, takie będziemy mieli prawa i przyszłość dla siebie i naszych dzieci. Teraz będą się układały prawa nie na dzień, nie na miesiąc, ale na całe lata. To też wszyscy starajmy się upatrywać wśród siebie zawczasu ludzi odpowiednich na posłów. Sprawą budzenia miłości Ojczyzny, oświaty po wioskach i miasteczkach muszą zająć się u nas nauczyciele, którzy mają bardzo piękną przyszłość przed sobą. Wreszcie każdy Polak i Polka kochający Ojczyznę muszą koniecznie zachęcać rodaków do dobra, piękna i obowiązków obywatelskich. Niech każdy zachęci choć jednego człowieka do czytania książki pożytecznej i gazety, to już będzie miał zasługę przed społeczeństwem, a nagrodę u Boga. — Urodzaj ziemniaków mieliśmy średni, to też kopanie ich ukończono już w połowie października przy dość pięknej pogodzie. Żyto zasiane siewnikiem idzie równo, siane zaś ręcznie powschodziło rzadko. Najlepiej udaje się żyto na łubinie, którego u nas dużo sieją. — Choroba grypa, zwana też teraz często „hiszpanką”, bardzo się rozszerzyła w całem Wieluńskiem i są nawet przypadki śmierci. T. Koźmiński.

Ziemia Sieradzka 1921 czerwiec

Z żałobnej karty.
— Ze wsi Ostrówko, ziemi Wieluńskiej. W dniu 3 kwietnia przyprowadzono tu ze Złoczewa zwłoki zmarłej po długich cierpieniach ś. p. Heleny z Moszczeńskich Białeckiej, dawnej właścicielki Skrzynna, która przeżyła 77 lat. Zmarła obdarzona wielkiemi zaletami serca i umysłu, stanowiła rzadki już w dzisiejszych czasach typ matrony polskiej, gorąco kochającej obowiązki kraju, bliźnich i rodziny. Przechowywała i strzegła dawniejszych tradycji, pamiętnych z minionych lat. Wychowała trzy córki na idealne żony, dzielne matki i prawdziwe obywatelki-Polki, miłujące swą Ojczyznę. Za jej staraniem został w 1907 r. odnowiony wielki ołtarz w kościele tutejszym. Wszyscy włościanie w Skrzynnie wspominają ze czcią, bo każdemu choremu i potrzebującemu nie szczędziła rad i pomocy. Pogrzeb odbył się w poniedziałek, 4 kwietnia, przy bardzo licznym udziale ludzi i ziemian. Złożenie zwłok zmarłej nastąpiło o godz. w pół do 12-ej rano do grobu rodzinnego.
Coraz nam więcej ubywa tych Polek-obywatelek ziemianek i pozostają po nich, tylko serdeczne wspomnienia. Niech Jej ojczysta ziemia lekką będzie.
T. Orlicz.

Gazeta Świąteczna 1921 nr 2092

Z parafji Rudlic-Ostrówka w powiecie wieluńskim, w stronach kaliskich, piszą do nas: W parafji mamy trzy stowarzyszenia spożywcze: w Okalewie „Zagon”, w Ostrówku „Wyzwolenie” i w Skrzynnie „Promień”. Rozwijają się one doskonale. Stowarzyszenie w Ostrówku przeznaczyło 27 tysięcy m. na dom gromadzki i 700 m. na głosowanie górnoślązkie. Stowarzyszenie w Okalewie dało 1000 m. na Ślązk, 1000 na. jeńców w Rossji i 1000 na książnicę. Dnia 16-go lutego odbył się tu staraniem nauczyciela Koźmińskiego odczyt o Ślązku, w którym przedstawiono dzieje Ślązka aż do czasów obecnych. Skutek był taki, że w Okalewie gospodarze i robotnicy złożyli na sprawę głosowania 2050 m. Jest tu także stowarzyszenie pożyczkowo-oszczędnościowe, którego przewodniczącym jest ksiądz proboszcz E. Hadaś. Czytelnik Or.

Gazeta Świąteczna 1921 nr 2122

WSPOMNIENIE POŚMIERTNE. We wsi Ostrówkach w parafji Rudlickiej, w wieluńskiem, zmarł dnia 29 sierpnia gospodarz ś. p Antoni Koźmiński, przeżywszy 70 lat. Zmarły cieszył się szacunkiem spółparafjan. Przez wiele lat byt przewodnikiem kompanij na Jasną-Górę. Gazetę Świątecznę cenił i czytywał stale od czasu jej założenia. O sprawy oświatowo-gospodarcze dbał szczerze i często zachęcał gospodarzy do zakładania szkół, jak również zachęcił do założenia kółka rolniczego, w którem był nawet przewodniczącym. Był jednym z założycieli kasy pożyczkowo-oszczędnościowej, której był przez 7 lat skarbnikiem. Dbał również o wychowanie dzieci; za czasów niewoli w domu jego odbywały się często tajemne zgromadzenia w tej sprawie. To też na pogrzeb jego w dniu 31 sierpnia zgromadziło się moc ludzi. Nad grobem pięknie przemówił ksiądz proboszcz Hadaś. Niech Bóg użyczy zmarłemu światłości wiecznej! Stroskana rodzina prosi Spółczytelników o „Zdrowaś Maryja” za jego duszę. Przyjaciel.

Rozwój 1923 nr 60

Wypadki i kradzieże
Napad bandycki.
W lesie między Ostrówkiem a Lututowem na przejeżdżających Jakóba Bednarka rolnika i Rudę Zamel handlarkę, napadło 2-ch bandytów żądając pieniędzy. Gdy napadnięci wszczęli alarm, jeden z bandytów począł ich bić kijem po głowach, drugi zaś strzelił z rewolweru, lecz nie trafił. Po obrabowaniu napadniętych bandyci zbiegli w las w stronę Lututowa.
Napadnięci zawiadomili posterunek policji, znajdujący się w odległości 8 klm. który też wszczął poszukiwania, aresztując Jana i Józefa Zgrozajew, zam. w Ostrówku. Ponieważ jednego z nich Jana napadnięci poznali, jako uczestnika napadu, obu wzięto w krzyżowy ogień pytań, dzięki czemu przyznali się do inkryminowanego im czynu. Obu bandytów osadzono w więzieniu.


Łódzki Dziennik Urzędowy 1925 nr 45


Na zasadzie postanowienia Województwa z dnia 24. 7 1925 r. L. Pr. 3491 (2) II, wciągnięto do rejestru Stowarzyszeń i Związków Nr. 1059 ,,Towarzystwo Straży Ogniowej Ochotniczej w Ostrówku" (pow. Wieluń).


Obwieszczenia Publiczne 1925 nr 88

Notarjusz przy wydziale hipotecznym sądu okręgowego w Kaliszu, Sta­nisław Bzowski, niniejszem obwieszcza, że zostały otwarte postępowania spadkowe po zmarłych:
6) Kazimierzu Domańskim, współwłaśc. dóbr Ostrówek A, B i Polesie, star. wieluńskiego;

Termin zamknięcia tych postępowań spadkowych wyznaczony został na d. 5 maja 1926 r. w kancelarji notarjusza Stanisława Bzowskiego w Ka­liszu.


Łódzki Dziennik Urzędowy 1926 nr 13


Na zasadzie postanowienia Województwa z dnia 20.1 1926 r. L. B. P. 271/2, wciągnięto do rejestru Stowarzyszeń i Związków Nr. 1182, „Kółko Rolnicze „Plon" w Ostrówku" (p. Wieluń).


Łódzki Dziennik Urzędowy 1926 nr 46

Ogłoszenie.
Okręgowy Urząd Ziemski w Piotrkowie podaje do publicznej wiadomości, że Okręgowa Komisja Ziemska w Piotrkowie na posiedzeniu w dniu 31 marca 1926 roku postanowiła: 1) wniosek gospodarzy wsi Rudlice o skomasowanie ich gruntów wyrażony w formie uchwały z dnia 22 listopada 1925 roku zatwierdzić, 2) ustalić obszar scalenia wsi Rudlice w granicach: a) gruntów ukazowych wsi Rudlice o powierzchni około 220 ha. b) wszystkich gruntów „Części poduchownej wsi Rudlice" według aktu nadawczego o przestrzeni około 2 ha, c) gruntów z rozparcelowanego majątku Rudlice, z folwarku „Ostrówek" o powierzchni około 84 ha, należących do gospodarzy wsi Rudlice i do Antoniego i Marjanny Bąk, Antoniego Budy, Józefa Budy i Michała Budy ze wsi Jackowskie. 3) wszcząć postępowanie scaleniowe na podanym wyżej obszarze.
Orzeczenie to uprawomocniło się dnia 27 sierpnia 1926 r.
Prezes : (—) J. Chamiec.

Przegląd Leśniczy 1926 marzec

Spis wszystkich lasów prywatnych, komunalnych, kościeln. i fundacyjnych w województwie Śląskiem, Poznańskiem, Pomorskiem i Łódzkiem o powierzchni ponad 50 ha według stanu z 1924 r. Zestawił W. Przybylski.
140. Nazwa majątku leśnego: Ostrówek-Polesie, powiat Wieluń. Właściciel: Spadkob. Kaz. Domańskiego. Obszar ha: (serw.) 253, 63.

Łódzki Dziennik Urzędowy 1928 nr 9

Ogłoszenie.
Okręgowy Urząd Ziemski w Piotrkowie podaje do publicznej wiadomości, że orzeczeniem z dnia 6 marca 1928 r. postanowił:
Zwiększyć obszar scalenia wsi Rudlice, gminy Skrzynno, powiatu wieluńskiego przez włączenie:
a) gruntów ukazowych osady Nr. 1 wsi Jackowskie, gminy Skrzynno, o obszarze około 1 ha, należących do Józefy Orzelskiej;
b) gruntów ukazowych osady Nr. 25 wsi Ostrówek, gminy Skrzynno o obszarze około 0,28 ha, należących do Michała Wróbla i osady Nr. 32 — o obszarze około 0,28 ha, należących do Józefa Koziołka;
c) gruntów nabytych z parcelacji folwarku Ostrówek przez 1) Józefa Drabińskiego, gospodarza wsi Dobroszyna, gminy Skrzynno o obszarze około 0,84 ha, 2) Michała Bąka, gospodarza wsi Dobroszyna, gminy Skrzynno, o obszarze około 0,28 ha i 3) Emanuela Helasa, gospodarza wsi Ostrówek, gminy Skrzynno, o obszarze około 0,28 ha;
d) części gruntów folwarku Ostrówek, gminy Skrzynno, stanowiących własność Marji Ciemniewskiej, o obszarze około 12 ha, oraz
e) gruntów parafji katolickiej Rudlice, o obszarze około 0,30 ha.
Orzeczenie to uprawomocniło się dnia 2 maja 1928 r.
Z polecenia Prezesa:
Naczelnik Wydziału (—) Jaroński.

Łódzki Dziennik Urzędowy 1928 nr 14

WYKAZ STOWARZYSZEŃ I ZWIĄZKÓW, ZAREJESTROWANYCH PRZEZ WOJEWODĘ ŁÓDZKIEGO.
L. p.
24. 5. 1928 L. B. P. 3468 Kółko Rolnicze Nr. 42 w Ostrówku, pow. Wieluński.


Łódzki Dziennik Urzędowy 1928 nr 19

AGENCJE i URZĘDY POCZTOWE w których zaprowadzono służbę
c) telegraficzną i telefoniczną:

2. Ostrówek, pow. Wieluń.


Obwieszczenia Publiczne 1928 nr 19a

Wpisy do rejestru handlowego.
Do rejestru handlowego, Działu A, sądu okręgowego w Kaliszu wciągnięto następujące firmy pod Nr. Nr.:
28 grudnia 1927 roku.
8582 „Emil Lewicki", mleczarnia we wsi Ostrówek, gminy Skrzynno, powiatu wieluńskiego. Istnieje od 1927 roku. Właśc. Emil Lewicki, zam. we wsi Ostrówek.

Obwieszczenia Publiczne 1928 nr 37a

Wpisy do rejestru handlowego.
Do rejestru handlowego, Działu A, sądu okręgowego w Kaliszu, wciągnięto następujące firmy pod Nr. Nr.:

W dniu 30 grudnia 1927 r.
8684. „Heronim Drabiński" — sklep kolonjalno-spożywczy i wyroby tytoniowe we wsi Ostrówek, gm. Skrzynno, pow. wieluńskiego. Istnieje od 1924 roku. Właśc. Heronim Drabiński, zam. we wsi Ostrówek.

Gazeta Świąteczna 1928 nr 2493


Z Ostrówka-Rudlic pod Wieluniem piszą do nas: Parafję naszą spotkała wielka radość. Oto przybył do nas Jego Dostojność ks. biskup Kubina z Częstochowy i dokonał poświęcenia powiększonego kościoła. Koszt budowy wyniósł około 30 tysięcy złotych, nie licząc pracy parafjan. przy budowie i dostarczonych przez nich furmanek. Kamień na fundamenty był zwieziony jeszcze przed wojną, staraniem poprzednich księży proboszczów. Do wykonania dawno powziętej myśli przystąpili parafjanie za zachętą obecnego proboszcza, księdza Hadasia. Na poświęcenie przybyło mnóstwo ludzi nietylko z parafji, ale i z okolicy. Dowiedzieliśmy się z kazania, że parafja nasza istnieje już 700 lat. Pierwszy kościół był wybudowany na gruntach wsi Rudlic pod wezwaniem Św. Barbary. Po kilku wiekach na jego miejsce wybudowano nowy, pod wezwaniem Św. Rocha, i ten dotrwał do 17-go wieku jest ozdobą wsi Ostrówka. Należy wspomnieć, że w Ostrówku wybudowano piękną szkołę, a we wsiach Niewierzynie, Okalewie i Rudlicach przeprowadzono zcalenie gruntów. To samo ma nastąpić we wsiach Woli i Skrzynnie. Już dziś właściciele gruntów zcalonych lepiej prowayły tylko 4 szkoły, a dziś mamy 8. Jest także mleczarnia spółkowa, ale jakoś słabo się rozwija, oraz są dwa kółka rolnicze: w Ostrówku i Janowie. Przewodniczącym kółka rolniczego w Ostrówku jest Pr. Borkowski, a w Janowie B. Kapica. Kółka sprowadzają dla gospodarzy nawozy sztuczne. Uruchomiono także kasę Stefczyka oraz otwarto urząd pocztowy i założono radjo. W całej parafji kosztem gminy obsadzono drogi drzewami owocowemi. Tyle zrobiono zgodną i wytrwałą pracą. I niech tylko będzie wzajemna miłość, a nie nienawiść partyjna, to więcej będzie można zrobić dla dobra parafji i kraju. W. Koźmiński.

Obwieszczenia Publiczne 1929 nr 12a

Wpisy do rejestru handlowego.
Do rejestru handlowego, Działu A, sądu okręgowego w Kaliszu wciągnięto następujące firmy pod Nr. Nr.:



Dnia 13 października 1928 roku.
9624. „Józef Gliński" — sklep kolonjalno spożywczy i wyroby ma­sarskie we wsi Ostrówek, gminy Skrzynno, pow. wieluńskiego. Istnieje od 1928 roku. Właściciel Józef Gliński, zamieszkały w Ostrówku.

Łódzki Dziennik Urzędowy 1930 nr 5

WYKAZ STOWARZYSZEŃ I ZWIĄZKÓW,
które decyzją Wojewody łódzkiego w dniach i przy liczbach niżej wyszczególnionych zarejestrowane zostały.
L. p. rej. 2216 Kółko Myśliwskie w Ostrówku, pow. Wieluń, z dn. 18. 11. 29. L. II. Zw. 9100.

Echo Sieradzkie 1931 kwiecień

Groźny pożar.
Pastwą płomieni padło 14 zagród.
We wsi Wielgie gm. Skrzynno pow. wieluńskiego, powstał pożar, który wskutek silnego wiatru objął w krótkim czasie aż 14 zagród.
Do pożaru przybyło kilka straży polarnych okolicznych oraz zawezwaną została telefonicznie straż Pożarna wieluńska, która niezwłocznie wyruszyła z sikawką motorową, przebywając przestrzeń 7* klm. w ciągu 15-tu minut.
Dzięki energicznej akcji ratunkowe, oraz obfitości wody w sadzawce w pobliżu pożaru, ogień zlokalizowano.
Oto lista poszkodowanych: Kolanek E., spalona chata i przybudówki, Kaźmierczak Jan, chata, Piotrowski A., chata, stodoła i obora, Marja Kolanek, obora i stodoła, Wal. Majcher, dom, obora, stodoła i szopa, Fr. Cłapa*, dom, obora, stodoła, szopy i chlewy, R. Kuźnik, stodoła i obora, J. Lewkowicz dom i przybudówka, Gerszonowicz Mordka, dom, J. Gąsiorek dom, Ant. Czysek, dom, obora i chlewy, W. Teodorczyk dom, obora, Fr. Szczurek, dom, 2 szopy i chlewy, J. Kurowski, dom i zabudowania, i Ig. Lisek, dom, szopa i chlewy.
Pożar został ugaszony nad ranem. Po rozjechaniu się straży wybuchł drugi pożar w tejże wsi, który jednak ugaszony został wkrótce przez mieszkańców i pozostałe straże.
Prócz zabudowań spłonęło b. wiele sprzętów domowych i narzędzi rolniczych oraz inwentarza żywego.
Straty wynikłe z pożaru przekraczają 100.000 zł.
W czasie wyjazdu straży pożarnej ze wsi Ostrówek, przejechano sześcioletnią Wróblównę.

*nieczytelne, przypis autora bloga

 Echo Sieradzkie 1931 sierpień

Nr. spr. E. 735/31.
OBWIESZCZENIE.
Komornik Sądu Grodzkiego w Wieluniu rewiru I-go Mieczysław Paszkowski, zamieszały w Wieluniu, na zasadzie 1030 art. ust. sąd. cyw. obwieszcza, że na żądanie Bolesława Sieranta w dniu 6 sierpnia 1931 r. od godziny 10 rano w Ostrówku, gm. Skrzynno u Drabińskiego będzie sprzedawany z licytacji ruchomy majątek należący do Józefa Drabińskiego, składający się z 2 krów, świni i maszyny do szycia firmy "Singer" i oszacowany do sprzedaży na sumę tysiąc trzysta (1300) zł., którego spis i szacunek przejrzany być może na miejscu sprzedaży w dniu licytacji.
Wieluń, dnia 20 lipca 1931 r.
Komornik: w/z Krupski.

Echo Sieradzkie 1931 30 grudzień

Nr. spr. 1445/31 r.
OBWIESZCZENIE.
Komornik Sądu Grodzkiego w Wieluniu rewiru 1-go Mieczysław Paszkowski, zamieszkały w Wieluniu, na zasadzie 1030 art. ust. sąd. cyw. obwieszcza, że na żądanie Tow. Wzajemnych Ubezp. "Snop" w Warszawie w dn. 31 grudnia 1931 r. od godziny 10 rano w Ostrówku gm. Skrzynno u Tarnowskiego będzie sprzedawany z licytacji ruchomy majątek należący do Stanisława Tarnowskiego składający się z 2 koni i oszacowany do sprzedaży na sumę sześćset (600) zł., którego spis i szacunek przejrzany być może na miejscu sprzedaży w dniu licytacji.
Wieluń, 24 grudnia 1931 r.
Komornik Mieczysław Paszkowski.

Echo Sieradzkie 1932 3 luty

Nr. spr. E. 1443-31.
OBWIESZCZENIE.
Komornik Sądu Grodzkiego w Wieluniu rewiru I-go Mieczysław Paszkowski, zamieszkały w Wieluniu, na zasadzie 1030 art. ust. sąd. cyw. obwieszcza, że na żądanie Spółdz. Roln. Spoż. Centr. Handl. w Wieluniu w dniu 3 lutego 1932 r. od godz. 10 rano w Ostrówku gm. Skrzynno u Kowalczyka będzie sprzedawany z licytacji ruchomy majątek należący do Tomasza Kowalczyka, składający się z krowy, jałówki i fortepianu i oszacowany do sprzedaży na sumę siedemset osiemdziesiąt (780 zł.), którego spis i szacunek przejrzany być może na miejscu sprzedaży w dniu licytacji.
Wieluń, dn. 29 grudnia 1932 roku.
Komornik M. Paszkowski.

Echo Sieradzkie 1932 19 październik

PRZEMIANOWANIE.
Istniejący w Ostrówku od r. 1930 Oddział Przysp. Wojsk. i Wych. Fizycznego z dniem 15. 9. b. r. przemianowano na Oddział Związku Strzeleckiego.


Echo Sieradzkie 1933 27 styczeń

OSTRÓWEK.
Z ŻYCIA ORGANIZACYJNEGO.
W dniu 18 stycznia b. r. w sali Urzędu gm. Skrzynno zgromadzili się obyw. gminy w celu zawiązania Koła BBWR., i wyłonienia zarządu: Prezesem został wybrany p. Jędrzejewski Franciszek — naucz. szkoły w Ostrówku, zastępcą p. Borkowski Franciszek, wójt gm. Skrzynno, sekretarzem p. Pęcherzyk Jan - sekretarz gm. Skrzynno, skarbnikiem p. Pietraszek kierownik szkoły w Skrzynnie.

Echo Sieradzkie 1933 10 marzec

KTO KOGO WZYWA DZIŚ NA POJEDYNEK OBYWATELSKI?...
Przyjmując wezwanie p. Rymarkiewiczowej wpłacam zł. 3 na fund. bud łodzi podw. im. Marszałka Piłsudskiego wzywam do złożenia ofiar na ten cel p. A. Heimlicha z Wielunia i p. Kucharka naucz. szkoły pow. w Ostrówku
L. Pazdaj.

Zorza 1933 nr 41

Pożar kościoła. W zabudowaniach jednego z gospodarzy we wsi Ostrówek w pow. wieluńskim wybuchł pożar, który przeniósł się następnie na kościół drewniany. Mimo energicznej akcji ratunkowej kościół spłonął doszczętnie. Straty wynoszą około 500.000 zł.

Echo Łódzkie 1933 sierpień

Pożar zabytkowego kościoła.
Świątynia spłonęła doszczętnie.
Wieluń, 28 sierpnia. We wsi Ostrówek gm. Skrzynno spalił się zupełnie drewniany kościół parafjalny.
Przyczyną pożaru kościoła, był ogień w sąsiednich zabudowaniach p. E. Drabińskiego na szkodę którego spaliła się kuźnia, dom mieszkalny i zabudowania gospodarcze.
Ogień który przerzucił się nagle na dach kościoła, dostał się do wnętrza obejmując całe poddasze zanim zdołano kościół otworzyć i przystąpić do akcji ratunkowej morze płomieni objęło niemal całą świątynie.
Pastwą płomieni padły wiekowe cenne zabytki oraz wiele starych portretów fundatorów i dobroczyńców kościoła.
Kościół pod wezwaniem Św. Trójcy był zbudowany z drzewa w roku 1807 kosztem Cecylii i Nepomucena małż. Rychłowskich.
Piękny wielki ołtarz był ufundowany przez ziemianina Ignacego Wolskiego krewnego p. S. Wolskiego w Wieluniu.
Przed kilku laty spalony kościół został staraniem ówczesnego proboszcza ks. Chadasia znacznie rozszerzony.
Kościół był ubezpieczony od ognia wraz z budynkami parafjalnemi na sumę zł. 66.000.


Echo Sieradzkie 1933 30 sierpień

Z DZIAŁALNOŚCI OKRĘG. ZW. STR. POŻ. W WIELUNIU.
Na wniosek i staranie Okr. Zw. Str. Poż. w Wieluniu. Pow. Zakł. Ubez. Wzajemnych w Warszawie, przyznał poszczególnym oddz. och. Str. Poż. pow. wieluńskiego subwencje w postaci narzędzi pożarniczych oraz w gotówce. Beczki żelazne 2-kołowe otrzymały O. S. P. z: — Łagiewnik, Rudnik, Żytniowa, Przedmościa, Ożarowa, Rudy.
Na ogniotrwałe pokrycia remiz przyznano po zł. 300 OSP. z: Dalachowa, Mokrska, Gaszyna, Bobrowy, Popowic.
OSP. Strojec — przyznano 3 pary łączników norm. alum. i prądownice.
OSP. — Ostrówek — przyznano 30 metrów węża tłocznego i 4 metr. ssawnego.
OSP. — Wierzbie, Radostów, Trębaczów i Jelonki — drabinę Szczerbowskiego.
OSP. — Węglewice, Kraszewice i Kurów przyznano po 4 metr. węża ssawnego.
OSP. — Łyskornia przyznano — sikawkę przenośną z kompletem z zwiększonem obecnie uzbrojeniem — za dopłatą zł 500.

(D. c. n.)


Łódzki Dziennik Urzędowy 1933 nr 19

ROZPORZĄDZENIE WOJEWODY ŁÓDZKIEGO
z dnia 16 września 1933 r. L. SA. II. 12/15/33
o podziale obszaru gmin wiejskich powiatu Wieluńskiego na gromady.
Po zasiągnięciu opinij rad gminnych i wydziału powiatowego zgodnie z uchwałą Wydziału Wojewódzkiego z dnia 15 września 1933 r. na podstawie art. 107 ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorjalnego z dnia 23. III. 1933 r. (Dz. U. R. P. Nr. 35, poz. 294) postanawiam co następuje:
§ 1.
XXIII. Obszar gminy wiejskiej Skrzynno dzieli się na gromady:
9. Ostrówek, obejmującą: os. młyn. Bolków, kol. Dobroszyny, grunty rozparc. Nowiny, wieś Ostrówek, maj. Ostrówek-Rudlice, folw. Ostrówek, wieś Plichów.
§2.
Wykonanie niniejszego rozporządzenia powierza się Staroście Powiatowemu Wieluńskiemu.
Rozporządzenie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia w Łódzkim Dzienniku Wojewódzkim.
(-) Hauke - Nowak
Wojewoda.

Obwieszczenia Publiczne 1933 nr 38a

Do rejestru handlowego sądu okręgowego w Kaliszu, Działu A, wciągnięte zostały następujące firmy pod Nr. Nr.:
dnia 27 lutego 1933 roku.
13134. Antoni Bartos — sklep kolonjalno-spożywczy w Ostrów­ku, gminy Skrzynno, powiatu wieluńskiego. Istnieje od 1932 roku. Właściciel Antoni Bartos, zamieszkały w Ostrówku.

Echo Sieradzkie 1933 26 wrzesień

Koła szkolne L. O. P. P.
W dniu 14 września b. r. zostały zatwierdzone nowo-zorganizowane Koła Szkolne L. O. P. P. na terenie powiatu wieluńskiego, a mianowicie:
W Wieluniu — Szkoł. Powszechna Nr. 3. w Piaskach, gm. Chotynin, w Czernicach, gm. Radoszewice, w Bieńcu gm. Kraszewice, w Kraszewicach, gm. Kraszewice, w Komornikach, gm. Skomlin. w Kawalach, gm. Praszka, w Skoczylasach, gm. Kiełczygłów, w Kuźnicy Grabowskiej, gm. Kuźnica - Grab. w Ostrońsku gm. Skrzynno.
Ogółem powstało 11 nowo-zorganizowanych Kół Szkolnych L. O. P. P.

Echo Sieradzkie 1933 4 październik

Kronika Wielunia i okolicy.
DALSZE SUBSKRYPCJE POŻYCZKI NARODOWEJ W WIELUNIU.
Kwoty powyżej 300 złotych subskrybowali: (...)
Jakowicka Alojza-ziemianka w Mokrsku zł. 600(...) Daszkiewicz Rajmund- ziemianin z Kopydłowa zł. 300, (...) Bartnicki Józef- dzierżawca z Raczyna zł. 400. (...)
tartak parowy w Ostrówku i pracownicy zł. 600, (...) P. Białkowski Antoni admn. maj. Rychłocice złotych 1000 (...).
Do chwili obecnej na pierwszem miejscu stoją pracownicy państwowi i samorządowi, którzy wpłacili około 220.000 zł. Duchowieństwo dokona zbiorowej subskrypcji za pośrednictwem Kurji Biskupiej w Częstochowie deklarując jednomiesięczne uposażenie pobierane ze Skarbu Państwa. W dotychczasowych zapisach dają sie zauważyć bardzo liczne deklaracje odpowiadające sile finansowej subskrybentów a często przerastającej ich siły, z drugiej zaś strony zapisy bardzo skąpe. Czas to jeszcze wyrównać.


Echo Sieradzkie i Zduńskowolskie 1934 25 marzec

OBWIESZCZENIE O LICYTACJI.
Na zasadzie par. 83 i 84 Rozp. Rad. Min. z dnia 25. 6. 33 r. o postępowaniu egzekucyjnem Władz Skarbowych (Dz. U. R. P. Nr. 62 poz. ....*) podaje do ogólnej wiadomości, że w dn. 29 marca 1931 r. w godz. od 9 do 18 celem uregulowania zaległości podatkowych na rzecz Urzędu Skarbowego i innych wierzycieli — sprzedawany będzie w drodze publicznej licytacji majątek ruchomy składający się z inwentarza i ruchomości domowych u p. Taczanowskiego Gustawa w m. Ruda gm. Starzenice. — U p. Taczanowskiego Stan. w Ostrówku — Rudlice inwentarz i 2 samochody. — U. p. Fiszera Tadeuszw m. Wielgie gm. Skrzynno  inw. żywy.
Zajęte przedmioty reflektanci mogą oglądać w dniu licytacji u wymienionych dłużników.
Urząd Skarbowy w Wieluniu.

*nieczytelne, przypis autora bloga


Echo Sieradzkie i Zduńskowolskie 1934 9 maj

Z Ostrówka
Z UROCZYSTOŚCI 3-CIO MAJOWEJ
W OSTRÓWKU.
Staraniem nauczycielstwa gm. Skrzynno został powołany komitet Obchodu Uroczystości 3 Maja, w skład którego weszli wszyscy kierownicy organizacyj społecznych z terenu gm. Skrzynno pod przewodnictwem p. Lucjana Kierocińskiego, kier. 4 kl. powsz. w Ostrówku.
W słoneczny dzień 3 maja od samego rana zaczęły tłumnie zdążać organizacje na boisko szkolne w Ostrówku. Przed wymarszem na uroczyste nabożeństwo raport od zebranych oddziałów przyjął p. T Werbiński ppor. rez., nauczyciel szkoły powsz. ze Skrzynna.
Po nabożeństwie, odprawionem w miejscowej kaplicy, ruszyły długie i zwarte szeregi organizacyj przed pomnik poległych bohaterów w czasie inwazji bolszewickiej. Tutaj nastąpiło piękne w treści i porywające w formie przemówienie okolicznościowe p. L. Kierocińskiego, który zagrzał serca wsłuchanych uczestników obchodu w liczbie około 1000 osób uczuciem gorącej miłości, poświęcenia i wytrwałej pracy dla państwa, wskrzeszonego ofiarną krwią polskiego żołnierza i żelazną wolą Wodza Narodu.
Okolicznościowe wiersze dziatwy szkolnej i chór Zw. Mł. Lud. pod batutą p. Fr. Kaczmarka, kier. 2 kl. szkoły powsz. w Okalewie, oraz defilada oddziałów, którą przyjął wójt gminy p. Fr. Borkowski wraz z przedstawicielami społeczeństwa, zakończyły piękną uroczystość narodową, pozostawiając pokrzepienie i rozradowanie na twarzach rozchodzącej się ludności gm. Skrzynno.


Echo Sieradzkie i Zduńskowolskie 1934 24 maj

Ze Skrzynna
XI TYDZIEŃ LOPP W GM.
SKRZYNNO.
W sobotę, dnia 12 maja 1934 roku odbyło się w Ostrówku zakończenie zorganizowanego dla nauczycielstwa podinstruktorskiego kursu obrony przeciwgazowej.
Wieczorem tegoż dnia w Skrzynnie nastąpił alarm Straży Pożarnej, poczem odbył się capstrzyk. Przez wieś przeciągnął pochód Związku Strzeleckiego, Ochotniczej Straży Pożarnej, Harcerzy Koła Szkolnego LOPP, oraz całego taboru strażackiego.
Na czele pochodu kroczyła orkiestra Strażacka.
Następnego dnia w niedzielę, 13 maja zebrały się w Ostrówku wszystkie organizacje społeczne z całej gminy Skrzynno, jak: Oddziały Związku Strzeleckiego ze Skrzynna i z Ostrówka, Straże Ogniowe, drużyny harcerskie, Kółka szkolne LOPP oraz liczne rzesze publiczności.
Na obszernem boisku w Ostrówku na wysokim maszcie powiewała żółto-biała flaga Ligi Obr. Pow. i Przeciwgaz. Zebrane oddziały wszystkich organizacyj wysłuchały nabożeństwa, poczem przed pomnikiem poległych kierownik szkoły w Ostrówku p. Kierociński wygłosił do zebranej licznie publiczności okolicznościowe przemówienie.
Po przemówieniu odbyła się defilada przy dźwiękach orkiestry ze Skrzynna. Największe zainteresowanie wzbudzili Strzelcy i Strażacy ze Skrzynna, którzy maszerowali w kostjumach i maskach przeciwgazowych.
Po defiladzie została rozegrana loteria fantowa, a wieczorem Kółko amatorskie Straży Ogniowej ze Skrzynna odegrało w szopie strażackiej w Ostrówku "Potrójną narzeczoną" sztukę ludową w 3-ch aktach. Czysty zysk ze wszystkich imprez został przeznaczony na cele LOPP.
Uroczystość wypadła imponująco, co należy przypisać pracy nauczycielstwa, na którego barkach spoczywa przeważnie cała praca społeczna na terenie gminy Skrzynno. Uczestnik.

Echo Sieradzkie i Zduńskowolskie 1934 8 lipiec

Z Ostrówka
ŚWIĘTO MORZA" W OSTRÓWKU GM. SKRZYNNO.
W dniu 29 czerwca b. r. odbyła się uroczystość „Święta Morza". O godzinie 10-ej min. 30 organizacje Strzelca, Straży Ogniowej, oraz Koła Młodzież Ludowej udały się na uroczyste nabożeństwo. Po nabożeństwie zgromadzono się koło pomnika Poległych w r. 1920. Tutaj kierownik miejscowej szkoły powszechnej p. Lucjan Kierociński wygłosił przemówienie, podkreślając doniosłe znaczenie dla państwa posiadania własnego wybrzeża morskiego; wykazał łączność, jaka zachodzi między mocarstwowością Polski, a jej dostępem do morza. Następnie mówca zaznaczył, że nie wystarczy tylko kochać morze i rozumieć jego znaczenie dla kraju, lecz mając na uwadze bolesne doświadczenie historii lat minionych, musimy dziś budować silną flotę wojenną, która będzie trzymała straż i w razie potrzeby odeprze skutecznie zachłanność i wrogie zakusy na polskie morze, oraz zapewni nam spokój i pomyślny rozwój gospodarki narodowej. Po przemówieniu, uczenica V-kl. szkoły powszechnej w Okalewie Z. Koziołkówna wygłosiła wiersz p. t. „Port w Gdyni", a chór Koła Młodzieży Ludowej z Okalewa pod batutą kierownika szkoły p. Franciszka Kaczmarka odśpiewał trzy pieśni: „Tam, gdzie Wisła od Krakowa", „Nasz Bałtyk" i „Szumi las, szemrze morze". Uroczystość zakończono defiladą.
Jadwiga Samborska
czł. Z. M. L. w Okalewie.

Zorza (Zorza, Wieniec i Pszczółka) 1934 nr 51

Z Ostrówki w powiecie wieluńskim (woj. łódzkie)
Wieś Ostrówek, położona jest w powiecie wieluńskim, województwa łódzkiego; ma ona 7 kl. szkołę, urząd gminny, pocztę i kościół w budowie. Parafja tutejsza nazywa się Rudlice, ponieważ dawnemi czasy kościół stał we wsi Rudlice. Na tym miejscu jest ogrodzony i zadrzewiony cmentarz i na środku gdzie ongiś stał wielki ołtarz, obecnie stoi murowana figura z 4 a obrazami na cztery strony świata, na wzór słowiańskich figur, a na wierzchu jest żelazny krzyż. Parafja rudlicka sięga początku 14 wieku i różne koleje przechodziła. W kościele rudlickim były ciekawe zabytki z dawnych czasów w postaci malowanych obrazów olejnych i kronik starych, ale te w czasie pożaru kościoła w 1932 roku wszystkie się spaliły. Obecnie z zachęty ks. proboszcza, parafjanie swemi ciężko zapracowanemi groszami już wznieśli nową świątynię. Kupili dzwony, a w przyszłym roku świątynia Pańska, tak jak ongiś, będzie skupiała ludzi, z okolicznych wiosek przeszło 6 tysięcy, aby spólnie słać modły do Pana Zastępów, prosząc o błogosławieństwo dla siebie, swych dzieci i kochanej Ojczyzny Polski.
Oświata tu się rozwinęła znacznie. Przed wojną bywało rozmaicie. Brak było szkół, ludzie mało interesowali się sprawami społecznemi. Prawda, że były jednostki, którym dobro narodu leżało na sercu i boleli nad ludzką ciemnotą, ale ogół spał przez długie lata bojąc się rosyjskiego strażnika i żandarma. Tych odważnych i zasłużonych niewielu już dziś wśród siebie mamy. Jedni sterani mozolną pracą odeszli w zaświaty, a inni powyjeżdżali w inne strony kraju, a nawet i na kresy lub w poznańskie. Ze zmarłych muszę wspomnieć ś. p . ks. Stanisława Rutkiewicza, ks. Jana Górniaka, nauczyciela Pawła Nowickiego, Antoniego Koźmińskiego, Michała Kubackiego, Wincentego Witeckiego, Wojciecha Tyrę, Jana Idzikowskiogo, Stanisławę Idzikowską i wielu innych.
Pamiętam, choć byłem wtedy dzieckiem, jak zmarły przed 30 laty ks. S. Rutkiewicz nawoływał do wspólnej pracy, unikania pijaństwa, kradzieży i złych postępków. Ks. Jan Górniak zachęcał gospodarzy do czytania pożytecznych gazet i co niedzielę rozdawał gospodarzom po nabożeństwie „Zorzę", „Gazetę Świąteczną", „Dzwonek Częstochowski" i pożyteczne książki. Nawet w czasie spowiedzi wielkanocnej jako warunek poprawy polecał prenumerować „Zorzę" i „Gazetę Świąteczną", a było to w latach od 1896 do 1905 roku. Zmarli gospodarze i mieszkańcy, których w spomniałem pomagali kapłanom, w pracy, zachęcali do czytania gazet i prowadzili tajne wieczorowe zebrania w swych domach.
W roku 1906 nastał do parafji na proboszcza ks. Wacław Chrzanowski, bo ks. Jan Górniak sterany pracą był już chory, a w 1907 r. zmarł. Ks. Chrzanowski zajął się gorliwie nietylko odnowieniem kościoła, ale także rozbudzeniem dusz parafjan rudlickich. Sprowadzał „Gazetę Świąteczną" i inne pisma. Zorganizował kółko rolnicze i bibljotekę parafjalną. Z początku zbierał kółkowiczów na wspólne pogadanki i czytanie do kancelarji parafjalnej, a później do wynajętego domu, w którym się mieściła także kasa pożyczkowo-oszczędnościowa. Zarząd kółka stanowili właśnie wyżej wymienieni zmarli. Dzięki kółku rolniczemu podniosła się oświata narodowa i rolnicza.
Ks. Chrzanowski jako prezes kółka wspólnie z innymi członkami sprowadzał ulepszone narzędzia rolnicze, nasiona i nawozy sztuczne. Także zaczęli gospodarze we wsiach Niewierzynie, Okalewie i innych komasować ziemię, co znacznie wpłynęło na rozwój gospodarstwa rolnego. Ks. Chrzanowski zachęcał rodziców do posyłania synów i córek, do szkół rolniczych, a byli mu pomocą w tej robocie także i nauczyciele. Tak było do roku 1909.
Nadchodzą długie wieczory, więc zachęcamy was do prenumerowania „Zorzy" i innych pożytecznych gazet. Pożyteczna gazeta powinna się znaleźć w każdym domu polskim, bo z niej można oto dowiedzieć się różnych rzeczy.
Wawrzyniec Koźmiński.

Echo Łódzkie 1934 grudzień

Maszynka do podwajania banknotów.
Aresztowanie niebieskich ptaszków.
Wieluń, 29. 12 Funkcjonariusze sł. śledczej w Wieluniu, przytrzymali od dawna poszukiwanego mieszkańca wsi Ostrówek gm. Skrzynno, Józefa Raczkowskiego, który swego czasu wraz z Tańskim Józefem mieszk. Hrubieszowa wyłudził od Sowińskiego zam. w kaliskiem 2.800 zł.
Raczkowski wraz z Tańskim udali się do Sowińskiego celem ożenku i podczas wizyty zademonstrowali naiwnemu kmiotkowi oszukańcze podwajanie banknotów zapomocą zwykłej prasy drewnianej. Sowiński uwierzył w "cudowną" fabrykację i wręczył przyszłemu zięciowi cały posag córki 2.800 zł. który ten w jego obecności miał podwoić.
Oczywiście Raczkowski miast pieniędzy włożył w prase czyste papierki i ulotnił się w sprytny sposób zabierając posag, a pozostawiając narzeczoną. Prócz tego „wyczynu" Raczkowski ma na sumieniu cały szereg innych oszustw i kradzieży, a między innemi oszukańcze wyłudzenie 600 zł. od mieszkańców Świątkowskich Gór, gdzie ostatnio „operował".
Przytrzymanego „niebieskiego ptaszka" — osadzono w więzieniu wieluńskiem do dyspozycji władz śledczych.

 Orędownik 1937 nr. 56

Pożar. Dnia 3. bm., o godz. 21.45 w majątku spadkobierców Stanisława Tarnowskiego, wybuchł pożar we wsi Ostrówek, gm. Skrzynno, pow. Wieluń. Spaliła się stodoła wraz znajdującymi się rzeczami, jak słoma, siano i paruwóz. Spłonęło wszystko, pożar wybuchł wewnątrz budynku. Straty wynoszą 9 335 zł.

Echo Łódzkie 1937 marzec

Nieostrożny robotnik sprawca pożaru.
STRATY WYNOSZĄ 10 TYSIĘCY ZŁOTYCH.
WIELUŃ 8 marca. W majątku Ostrówek na szkodę St. Tarnowskiego wybuchł pożar, którego pastwą padła duża stodoła napełniona słomą i sianem. Narzędzia rolnicze oraz wóz i sieczkarnia znajdujące się w stodole uległy również spaleniu.
Przyczyną pożaru jak ustaliło dochodzenie policyjne było nieostrożne obchodzenie się z ogniem przez jednego z robotników majątku.
Straty wynoszą około 10,000 zł. Stodoła ubezpieczona była w wieluńskim P. Z. U. W. na sumę 5,000 zł.

Łódzki Dziennik Urzędowy 1938 nr 13

OGŁOSZENIE ZARZĄDU GMINNEGO SKRZYNNO
z dnia 9 lipca 1938 roku L. I. 6/3/38.
Zarząd Gminy Skrzynno w Ostrówku, pow. wieluńskiego ogłasza co następuje:
Na zasadzie Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej o organizacji i ustalaniu statutów gminnych kas wiejskich pożyczkowo-oszczędnościowych z dnia 30 grudnia 1924 roku (Dz. Ust. R. P. Nr. 118, z 1924 roku poz. 1069) i Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych, wydanego w porozumieniu z Ministerstwem Skarbu z dnia 13 marca 1925 roku o statucie normalnym gminnych kas pożyczkowo - oszczędnościowych (Dz. Ust. R. P. Nr. 35, poz. 239) została założona gminna kasa pożyczkowo-oszczędnościowa z siedzibą w Ostrówku.
a) kapitał zakładowy kasy ustalono w sumie złotych 2.000.—;
b) kasa może zaciągać zobowiązania do dwudziestokrotnej wysokości kapitału zakładowego i zasobowego kasy.

Gazeta Świąteczna 1939 nr 3051

Gmina Skrzynno w powiecie wieluńskim należy w większej części do parafji Ostrowskiej. Wsie tu są zcalone staraniem księży w latach od 1902 do 1939-go i pobudowane szkoły. Każda wieś ma własną szkołę. Wiele młodzieży pokończyło szkoły rolnicze i zawodowe. We wsi Ostrówku Rudlicach jest piękny dom parafialny tuż koło kościoła. Tu skupia się całe życie społeczne parafji. Dzięki temu, że na miejscu jest poczta, to i czytelnictwo gazet zwiększa się z każdym rokiem, chociaż jeszcze są i tacy, co to czytają tylko na książce od nabożeństwa, a na opłacenie gazety żałują grosiwa. Nieraz taki gospodarz traci pieniądze na papierosy, czy na zabójczy trunek, a na czytaniu gazety lub książki robi oszczędności. Ale tych ciemnych jest szczęściem coraz mniej. Od roku 1930 jest tu proboszcz ks. kan. Fr. Wtorkiewicz. Za jego staraniem parafianie wybudowali w Ostrówku piękny murowany kościół. Poświęcił go 16 czerwca ks. biskup Kubina w czasie 2-dniowych odwiedzin, które ściągnęły tu tłumy ludzi nietylko z parafji, ale i z dalszych okolic. Nowy ten kościół wybudowano na miejscu dawnego, modrzewiowego, który spłonął w 1933 r. Podobizna jego była w Gazecie 2757 z 1933 r. wraz z obszernym opisem. W. K-ski.

Dziennik Łódzki 1975 nr 154

Zagadka Kryminalna jakiej jeszcze nie było
W ciele zmarłej kobiety znaleziono 9 igieł krawieckich
Prokuratura Wojewódzka w Łodzi zakończyła postępowanie w nie mającej precedensu sprawie kryminalnej. Dotyczyła ona okoliczności śmierci 63-letniej Marii K., mieszkanki wsi Ostrówek koło Wielunia, która zmarła 19 marca 1973 roku. W przeszło rok po jej zgonie służba kryminalna ujawniła, że rzeczywistą przyczyną śmierci kobiety były igły krawieckie wkłute w jej ciało. Zarządzono ekshumację zwłok. W lewej połowie klatki piersiowej Marii K. znaleziono aż dziewięć igieł — cztery o długości 3,3 cm, trzy — 4,6 cm oraz dwie grube o długości 6 cm...
Jedną z nich w przedniej ścianie prawej komory serca, inną — ze złamanym uszkiem, wbitą w brzeg mostka oraz jedną w płucu.
Na dwa dni przed śmiercią Maria K. przebywała w szpitalu w Wieluniu. Rozpoznano u niej ropniaka lewej jamy opłucnowej, ogólne zakażenie organizmu i odoskrzelowe zapalenie płuc. W czasie prześwietlenia rentgenowskiego stwierdzono obecność ciał obcych „odpowiadających kształtem igłom krawieckim". Stan ogólny chorej nie pozwalał jednak na wykonanie operacji usunięcia igieł. Następnego dnia na żądanie męża Marii K., chorą wypisano do domu choć lekarze ostrzegali, że może ona umrzeć w drodze.
19 marca 1973 roku o godz. 12.10 Maria K. zmarła.
W trakcie postępowania śledczego zgromadzono szereg dowodów uprawdopodabniających w wysokim stopniu, że Józef K., mąż zmarłej, działając w zamiarze pozbawienia jej życia wielokrotnie wprowadzał do narządów klatki piersiowej swej żony igły krawieckie, w wyniku czego nastąpił zgon kobiety.
Z zachowanej dokumentacji lekarskiej wynikało, że Maria K. była bardzo zaskoczona, gdy w szpitalu dowiedziała się o igłach tkwiących w jej ciele. Zdecydowanie negowała, że mogła igły sama sobie wprowadzić.
Wkrótce po śmierci żony Józef K. ponownie się ożenił. Stwierdzono też, że testament zmarłej czyniący go jedynym właścicielem gospodarstwa został sfałszowany. W tej sytuacji aresztowano Józefa K. pod zarzutem popełnienia zbrodni.
Kilka miesięcy trwało żmudne śledztwo. Przesłuchano kilkudziesięciu świadków. Całokształt zebranego materiału w sprawie zagadkowej śmierci na koniec przedstawiono do oceny biegłym z Zakładu Medycyny Sądowej Akademii Medycznej we Wrocławiu.
Opinia wyrażona m. in. przez prof. dr Bolesława Popielskiego stwierdza m. in.: „Igły w organiźmię Marii K. mogły się przemieszczać ale nie na znaczne odległości. Musiały być wkłute w pobliżu miejsc, gdzie je znaleziono. Nie da się ustalić czy wkłuto je jednorazowo czy w pewnych odstępach czasu. Jest wykluczone by tyle igieł dostało się do ciała w sposób przypadkowy. Ale nie można wykluczyć, że igły wprowadziła sobie sama Maria K. Zdarza się to u psychopatów w celach samobójczych, ewentualnie w stanach pomrocznych. Mogło też być możliwe wkłucie igieł przez osoby trzecie bez wiedzy ofiary w stanach utraty przez nią przytomności, ewentualnie hipnozy. Maria K. mogła nie odczuwać dolegliwości, które by nasuwały jej podejrzenia, że takie wkłucia nastąpiły".

W tej sytuacji Prokuratura zwolniła z aresztu Józefa K. a postępowanie umorzono z braku dostatecznych dowodów zaistnienia przestępstwa. (kate)


Brak komentarzy:

Publikowanie komentarza