-->

czwartek, 26 sierpnia 2021

Inwentarz Łask (1838)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Kajetana Szczawińskiego w Szadku z roku 1838b, akt nr 475. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu) Inwentarz przepisał Piotr Tameczka.

 

 

"Działo się w Zamku Łaskim powiecie Szadkowskim Obwodzie Sieradzkim dnia dwudziestego siódmego Lipca / ósmego sierpnia roku tysiąc ośmset trzydziestego ósmego."
Rejent Powiatu Szadkowskiego Kajetan Prawdzic Szczawiński przybył do Łasku na wezwanie Kanigowskiego, dzierżawcy dóbr Folwarku Łask z wsią i folwarkiem Barycz, Wronowice i Wesółką należących do majętności Łaskiej. Rejent przystąpił do opisu stanu dóbr.


Dom mieszkalny w Folwarku Łask.
Wniyście do tego domu poprzedza ganek na czterech słupach stoiący gontami kryty, drzwi do sieni kamieniami wybrukowaney składane na zawiasach i hakach czterech z klamką i zasuwą żelazną, nad któremi okienko o szybach małych dziesięciu całych, a dwóch wybitych.
Do pokoju z lewej strony wchodzi się drzwiami stolarskiey roboty nowemi, na zawiasach i hakach dwóch, z zamkiem, antabą i kluczem i haczykami. W tym pokoju znayduie się okien dwa otwieraiących się, po szyb ośm maiących, z kompletnym okuciem z okiennicami na zawiasach i hakach z przechodnikami, podłoga i posowa dobra, piecyk luftowy z cegły z drzwiczkami żelaznemi z blachy. Przy tem piecyku znaydowała się szafka w murze, która przez poprzedniego Dzierżawce Wgo Leona Urbanowskiego wyięta, które mie[y]sce albo zabudować nową szafką lub zamurować wypada. Z tego pokoju wchodzi się drzwiami składanemi na zawiasach i hakach czterech do małego alkierza w nim okien dwa w okuciu kompletnym z okiennicami, w tym pokoju znayduie się piecyk luftowy szafiatey formy nowy, kosztem dzisieyszego dzierżawcy wystawiony. Z niego prowadzą drzwi do spiżarni w którey podłoga potrzebuie reparacyi, okienko z całemi szybami i kratą drewnianą a iedney brakuie. Z spiżarni drzwi do alkierzu drugiego na zawiasach i hakach dwóch, w którym okien dwu z okuciem iak wyżey podłoga dobra, z kominkiem kapiastym? i piecem razem pierwszy pokóy ogrzewaiącym z którego są drzwi nowe z okuciem, do alkierzy i drzwi drugie na zawiasach i hakach dwóch z zamkiem do sieni, z niey drzwi na ogród wychodzące z okuciem iak wyżey na zawiasach i hakach, nad temi drzwiami iest okienko małe w którym iedna szyba stłuczona. Z tey sieni wchodzi się do dawnego alkierza drzwiami nowemi na zawiasach i hakach z klamką teraz na kuchnią przerobionego w którey znayduie się iedno okno z szybami szesnastu małemi, kotlina z kuminem czyli kapturem wielkim na iednym pręcie żelaznym wspartym, posadzka z cegły, z tey wychodzi się na powrót do sieni z którey są drzwi na zawiasach do kuchenki, a z tey drugie drzwi do sieni frontowey na zawiasach z klamką. Z tey wchodzi się do dawney izby czeladney teraz na pokój przerobioney drzwiami nowemi na zawiasach z zamkiem, antabą i kluczem. W tym pokoju znayduie się podłoga nowa, okna otwierane z okuciem nowe dwa, piec kominkowy czyli szafiaty, w oknach po ośm szyb, z których dwie wybite, piec zdezelowany, przeforsztowanie nowe u drzwi zaś brakuie zamku i kluczy. Za tym przeforsztowaniem znayduie się komora z drzwiami na zawiasach i hakach zkąd prowadzą wschody na góre z drzwiami na zawiasach i hakach z wrzeciązem i szkoblem. Dach na całym domu stary, wyreperowany i wyrażone szczegóły nowo dorobione są kosztem nowego, czyli dzisieyszego Dzierżawcy. Cały ten dom iest z drzewa rzniętego w kręgły zewnątrz gliną wylepiony z którey okielenie odpadło.

Lamus
z drzewa rzniętego w węgły wybudowany z wystawą, dachem gontami krytym do którego drzwi na zawiasach, hakach dwóch z wrzecązem i skoblami dwiema. Pod tym lamusem znayduie się sklep do mleka z drzwiami na zawiasach i hakach dwóch z wrzecązem i skoblami, dylami łupanemi wycembrowany. Z powodu starości w złym stanie potrzebuie całkiem przestawienia.

Spichlerz z piętrem
Budynek ten z drzewa obrabianego w węgieł stawiany z wystawą na sześciu słupach stoiąca, gątami kryty, do spichlerza dolnego wchodzi się drzwiami na zawiasach i hakach dwóch z wrzecążem, zamkiem bez kluczu osadzonych, w tym z lewey i prawey strony są komory dwie z drzwiami u iedney na zawiasach i hakach z wrzecązami i skoblami, w tych komorach niemasz podłogi. Na piętro tego spichrzu wchodzi się po wschodach starych nadpsutych od których podłoga z pięciu desek starych zgniłych ułożoną do drzwi na zawiasach i hakach dwóch z wrzeciązami i skoblami dwiema prowadzi, które poprzedzaią wniyście do dwóch komór dwiema drzwiami iak wyżey okutemi zamykaiących się, w tych podłoga stara, zła, iak i w przedziale komór z których są wschody na góre, dach nad tym spichlerzem zupełnie zły, przyciesi zgniłe, podłoga w ogólności ściany i cały ten budynek z powodu zbutwiałego drzewa potrzebuie nowego odrestaurowania, dziś zaś wcale użyteczny bydź nie może.

Wozownia
Dylami obita, gontami kryta z kratami na zawiasach, hakach dwóch, zupełnie w złym stanie potrzebuie nowego odbudowania.

Stodoła o dwóch klepiskach
z drzewa rzniętego w węgieł stawiana, słomą i gontami kryta, dwiema wrotami składanemi na biegunach drewnianych, z wrzeciążami i z skoblami od frontu a z tyłu na haki drewniane zamykaiąca się, w którey przyciesi pogniłe, dach zły, wrota zdezelowane całkiem nowego przestawienia potrzebuie.

Obora
z drzewa w klamre stawiana gontami kryta dwiema wrotami szczytowemi i trzema drzwiami na biegunach drewnianych otwierająca się, bez drabin żłobów, posow i podłog u którey przyciesi zgniłe, ściany powykrzywiane, spruchniałe, potrzebuie nowego odbudowania.

Staynia
z drzewa w słupy z komorką, czyli sieczkarnią, w którey przyciesi zupełnie zgniłe, ściany spruchniałe w szczycie iednym brakuie kawał ściany, w środku zaś nie masz podłog, posow, żłobow i drabin, powykrzywiana, grozi zawaleniem, dach zupełnie zły. Ten budynek do zrobienia go użytecznym potrzebuie nowego odbudowania.

Sklep
murowany gontami kryty do składu wódek służący z drzwiami stolarskiey roboty na zawiasach i hakach czterech z zamkiem i kluczem zamykaiący się, mury od ziemi w około nadpsuta potrzebuią nadmurowania, wewnętrznego i zewnętrznego wytrynkowania, dach nadpsuty potrzebuie reperacyi. W około tych zabudowań i dziedzińca znayduią się płoty stare z żerdzi łupanych w koły i słupy, potrzebuie całkowicie nowego postawienia. W tym ogrodzeniu znayduią się drzewa owocowe przez zaniedbanie wyschłe, w części zdziczałe, stare i niewiele rodzayne.

W dziedzińcu drugim
Sklep murowany czyli piwnica z spichrzem na piętrze, u którego dawniey była wystawka i przez starość zruynowana, do którego drzwi na zawiasach i chakach czterech składane z zamkiem i kluczem, dach z gontów zły, posowa zła, mury popękane, kotnarów? i kratek nie masz. Wniyście do spichlerza poprzedzaią wschody, i dwoie drzwi na zawiasach i chakach dwóch żelaznych, przy których znayduią się zamki i klucze, takowe przedziela iedna ściana.

Uzd
Znaydował się uzd murowany, którego mury po pogorzeli pozostały spękane do nowego odbudowania posłużyć nie mogą.

Studnia
Znaydowała się studnia, która z powodu starości zawalona, potrzebuie nowego odbudowania.

Gorzelnia
murowana gontami kryta, u którey drzwi popsute, kotliny zruynowane, pomp nie masz, podłogi zniszczone, okna powybiiane, zgoła wewnątrz wszystko zruynowane, posowa zgniła, mury zbutwiałe zewnątrz i wewnątrz potrzebuią wyrzucenia wapnem i otrynkowania, u komina głównego wewnątrz fundamentu kawał zruynowanego, dach zły potrzebuie nowego pobicia, ieden szczyt do tey gorzelni tarcicami zabity. Znayduie się do tey gorzelni garniec z pokrywą i wężem miedziany stary mniey więcey dwieście garcy trzymaiący do gotowania kartofli służący, z śrubami do wypuszczania wody z garnca.

Studnia
Przy tey gorzelni w szczycie od miasta znayduie się studnia stara balami wycembrowana, zdezelowana.

Sklepy
W bramie zamkowey znaydowały się dwa sklepy murowane gontami kryte, z których ieden po lewey stronie wchodząc z mostu na dziedziniec dla zepsutych murów zawalał się zupełnie, drugi zaś po prawey stronie stoiący grozi zawaleniem.

Browar
murowany z officyny przerobiony gontami kryty z kominami murowanemi nad dach wyprowadzonemi w złym stanie będącemi, mury na około z fruntu u dołu od fundamentu zepsute poodpadały potrzebuią zamurowania, wyrzucenia wapnem i trynkowania, dach w dwóch trzecich częściach nowo pobity kosztem dzisieyszego Dzierżawcy w iedney zaś trzeciey części potrzebuie reperacyi nad samym browarem, wchod poprzedzaią drzwi składane na zawiasach i chakach czterech do sieni w którey posadzka z cegły, z tey sieni wchodzi się drzwiami poiedyńczemi na zawiasach z zamkiem bez klucza dwóch hakach, na lewo do pokoju w którym okien trzy po szyb sześć otwieraiące się w tych szyb trzy wybite bez okiennic, podłoga w średnim stanie, kominek szafiaty. Z tego pokoju prowadzą drzwi do alkierza z okuciem bez zamku, w nim okien dwa po szyb sześć z okuciem z tych iedna wybita, podłoga w średnim stanie i kominek szafiasty. Z alkierza drzwi na zawiasach i hakach dwóch wskazuią do komory sklepioney wniyście, w którey okno złe bez kraty, w nim brakuie szyb dwóch, dół na mleko cegłą wymurowany. Z tey komory drzwi iak wyżey prowadzą do kuchenki z którey pod kocioł do robienia piwa, mury około drzwi u tey kuchenki są złe, z tey zaś wchodzi się do izby browarney dawniey salą zwaney drzwiami na zawiasach i hakach dwóch u niey okien małych bez szkła do chłodzenia piwa pięć od strony rzeki, a od fruntu okno iedno bez szyb, dwa zamurowane, posowy nie masz, dach zły, w iedney trzeciey części iak wyżey, mury wewnątrz potrzebuią wyrzucenia wapnem, belki zgniłe. Z tey browarney izby prowadzą drzwi drugie z okuciem na zawiasach i hakach do studni w rzece zrobioney, woda rinną do kotła padaiącey, w tey izbie iest kocioł miedziany wmurowany do warzenia piwa służący, trzymaiący średnicy łokci trzy, wysokości łokci i cali trzy. Kotlina około niego zła, komory na górze nie masz, u drzwi fruntowych browarnych brak zamku i klucza. W tym browarze iest kilsztok i dane wielkie kadzie każde dwiema żelaznemi obręczami okute.

Austerya murowana zaiezdna przed kościelna nazwana.
Dom mieszkalny massiv murowany dachówką kryty z bramą składaną z tarcic na zawiasach i hakach czterech wielkich zamykaiąca się, nad bramą iest mała faciata przeszedłszy przez sień kamieniami wybrukowaną wchodzi się na korytarz w którym okno o czterech szybach, z tego korytarza są drzwi do pokoju pierwszego z prawey strony na zawiasach i hakach dwóch z zamkiem, kluczem i antabami, podłoga z tarcic, kominek z luftami, blachą maiącą w rurze zamykaiącą się, okno iedno w którym szyb całych ośm otwieraiące się z okiennicą składaną na zawiasach i hakach czterech z śrubą. Z tego pokoju drzwi do pokoju drugiego na zawiasach i hakach dwóch z zamkiem bez klucza i iedną antabą. W tym okno i okiennica oraz podłoga i komin iak wyżey. Z pokoju powyższego drzwi na korytarz na zawiasach i hakach dwóch z zamkiem, kluczem i antabami. Przechodząc korytarz drzwi w okuciu iak wyżey do pokoju na prost dopiero opisanego będącego. W nim kominek angielski z blachą żelazną, okno iedno, szyb całych ośm, w okuciu z okiennicą składaną na zawiasach i chakach czterech. Z tego pokoju drzwi do pokoju czwartego w którym kominek angielski z blachą żelazną, okien dwa po szyb całych ośm z okuciem z okiennicami iak wyżey i dwiema śrubami. Wychodząc drzwi na zawiasach i chakach dwóch z zamkiem, kluczem i antabami. W środku korytarza iest posadzka z cegły ułożona kwadratowo. W tych wszystkich pokojach piece poprzestawiane, podłogi nowe dane kosztem dziesieyszego Dzierżawcy Folwarku Łask i obielone.
Do izby szynkowney wniyście poprzedzaią drzwi składane na zawiasach i hakach czterech z zamkiem, kluczem i antabami dwiema szufryglami. W tey izbie podłoga z tarcic, okien trzy z okuciem, po szyb ośm otwieraiące się z okiennikami składanemi, każda na zawiasach i hakach czterech z iedną śrubą żelazną, komin kuchenny, piec zwyczayny i sabatnik, z izby drzwi na zawiasach do alkierza z chakami czterma, z klamką żelazną i dwiema szufryglami w nim okno iedno w szyb ośm z okiennicą i szrubą żelazną, podłoga z tarcic zgniła, drzwi do sklepu na zawiasach i chakach czterech z dwiema szufryglami, wrzecążem, skoblami, z wschodami do sklepu. W sklepie dwie kraty żelazne luftowe, w trzecim lufcie połówka kraty. Wracaiąc z alkierza odrzwi do pustey garderoby, z tey drzwi do stayni z zamkiem i kluczem. Z sieni wchodzi się wrotami podwójnemi nowemi z zasuwą i szkoblami okutemi do stayni wiezdney, w którey bruk środkiem nowo dan, podłoga z bali, żłob i drabiny nowe kosztem dzisieyszego dzierżawcy folwarku Łask dane. Stajnia ta zamyka się bramami trzema iuż opisanemi na zawiasach i hakach wielkich, każda czterech z wrzecążem i skoblami dwiema. Z niey drzwi do wychodka tarcicami obitego z iednemi zawiasami, drzwi drugie na podwórze zrzynami ogrodzone na zawiasach i hakach dwóch z wrzecążem i skoblami dwiema. Wschody na góre tarcicami przeforsztowane do składu obroków służąca, drzwiami na zawiasach i hakach dwóch z wrzecązem i skoblami dwiema zamykaiąca się, gliną wylepiona. Frunt całey oberży iak i dwa boki wiazd i wyiaz[d] aż do bitego traktu wybrukowane kosztem dzisieyszego Dzierżawcy folwarku Łask.

Potem opisano zasiewy na folwarku Łask (wzmiankowano pole Konty)

Folwark z wsią Barycz
Dom folwarczny nowo wybudowany przed lat trzema z bali żniętych w węgieł, od dołu w trzech szorach gątami, wreszcie słomą pokryty. Wniyście do niego poprzedzaią drzwi na biegunach drewnianych, drzwi drugie do izby od wniyścia po lewey stronie, w którey kominek zwyczayny, piec szabatnik, okien dwa po szyb szesnaście, z tych wybitych cztery. Z izby drzwi do komory iak wyżey, drzwi do izby z prawey strony w którey okien dwa, czyli otworów do nich zabitych deskami bez oszklenia, bez podłog i pieców. Z izby tey drzwi do komody, z sieni drzwi do kuchenki, z niey do sionki i na drugą strone domu wychodząc wszystkie iak powyżey ordynarne na biegunach drewnianych.

Owczarnia
z drzewa kostkowego stara, przyciesi zgniłe, dach słomą kryty w średnim stanie, w środku wiązania pod belki brakuie, bez posowy i polepy, z dwoma dymnikami drewnianemi na zawiasach drzwiami i hakami dwoma zamykaiącemi się, od fruntu do wniyścia drzwi na biegunach drewnianych, a w szczytach dwóch wrot składanych z desek dwoie.

Stodoła
z drzewa kostkowego w węgieł wybudowana, słomą kryta do którey od fruntu wrota składane z wrzecążem i skoblem, a z tyłu takież na biegunach na konke drewnianą zamykaiące się. W tey stodole klepisko gliną ubite? i sąsieki dwa, dach zły, podmurowanie z kamieni polnych popsute, wrota reperacyi potrzebuiące, ściany powykrzywiane.

Zabudowania włościańskie

1. Chałupa w którey mieszka Jakob Perek zagrodnik, z drzewa kostkowego spruchniałego, komin lepiony, obora z chlewem stara, spruchniała, dachy słomą kryte zawaleniem grożące, całkiem nowego odbudowania potrzebuiące. Stodoła z bali rzniętych w węgły o iednym klepisku, słomą kryta, przyciesi zgniłe, dach cały zgniły.

2. Druga chałupa w którey mieszka Stanisław Marciniak półrolnik z drzewa kostkowego w węgły, komin lepiony, dach słomiany, przyciesi zgniłe, potrzebuiąca nowego przestawienia. Obora z staynią i chlewem z drzewa kostkowego, dachy zgniłe, przyciesi zgniłe. Stodoła z drzewa kostkowego słomą kryta o iednym klepisku w średnim stanie.

3. Trzecia chałupa pusta po półrolniku wyszłym z drzewa kostkowego, chlewem, staynią i oborą z takiegoż drzewa, słomą kryta, komin chałupy lepiony. Wszystko z powodu starości zgnicia drzewa i dachów zawaleniem grozi. Do tey chałupy należy stodoła z takiegoż drzewa, słomą kryta o iednym klepisku z drzewa iak wyżey w średnim stanie.

4. Czwarta chałupa w którey mieszka Jan Sobczak z drzewa kostkowego stara, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, komin lepiony, dach słomiany zgniły, chlewy, obora i staynia także z drzewa kostkowego spruchniałe, dachy słomiane zgniłe, całkiem nowego odbudowania potrzebuią. Stodoła z spichlerzem w węgły z drzewa kostkowego słomą kryta o iednym klepisku, dach zły.

5. Piąta chałupa w którey mieszka Piotr Kania półrolnik z drzewa kostkowego, przyciesi zgniłe, dach zgniły, komin lepiony, chlewy, staynia i obora zgniłe, wszystko zawalaiące się. Stodoła o iednym klepisku, przyciesi zgniłe, dach słomiany zgniły, z drzewa kostkowego stawiana.

6. Szósta chałupa w którey mieszka Tomasz Szczepaniak z drzewa kostkowego, do którey należą staynia, obora i chlew tudzież stodoła, w stanie takim iak pod numerem piątym wyrażono.

7. Siódma chałupa w którey mieszka Filip Bieniek z drzewa kostkowego stara, przyciesi zgniły, dach zły, ściany pokrzywione, stodoła takoż z drzewa kostkowego stara, przyciesi zgniły, dach zły, komin lepiony. U chałupy obora, staynia i chlew z takiegoż drzewa pod słomą w średnim stanie.

8. Osma chałupa w którey mieszka Bonawentura Dziedziczak sołtys, w złym stanie będąca, z którey nie robi żadnych robocizn dworowi, tylko powinności ....., dach słomiany, komin lepiony złe.

9. Dziewiąta chałupa w którey mieszka Kazimierz Perek? zagrodnik z drzewa kostkowego w węgły, komin lepiony, przyciesi zgniły. Stodoła, staynia i obora i chlew z takiegoż drzewa pod słomą, wszystko grozi zawaleniem, potrzebuie nowego odbudowania.

10. Dziesiąta chałupa w którey mieszka Andrzey Sroka półrolnik, z staynią, oborą, chlewem i stodołą, z drzewa kostkowego pod słomą w stanie iak ad numero dziewięć.

11. Jedenasta chałupa w którey mieszka Piotr Sobczak półrolnik, z drzewa i w stanie iak ad numero dziewięć z stodołą, oborą, staynią i chlewem.

12. Dwunaste - Młyn wodny, któren do Dzierżawcy folwarku Baryczy nie należy, iest onego wieczystym Dzierżawcą Krysztof Gedel, płacący czynsz co rocznie do dominium Łask wprost.

Kolejno opisano zasiewy i powinności włościan na Folwarku Barycz.

Folwark z wsią Wronowice.

Dwór
maiący długości łokci trzydzieści, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci cztery, z drzewa rzniętego w węgieł, ściany wszystkie wewnątrz i zewnątrz na kliniki wylepione i otrynkowane, z gankiem pod dwoma filarami drewnianemi, dach gontami kryty, w części reperowany, zupełnie zły, przyciesi zgniłe. Wniyście do sieni z drzwi składanych dubeltowych z zamkiem, kluczem na zawiasach i hakach żelaznych. W sieni podłoga z tarcic zła, pułap dobry, wchodząc na prawą strone do pokoju są drzwi składane szalowane z zamkiem i kluczem, hakami, zawiasami żelaznemi, dwiema szufryglami i haczykiem, zamek potrzebuiący reperacyi, okien dwa w których cztery szyby wybite z okiennicami, podłoga i pułap w średnim stanie, kominek i piec z cegły potrzebuiący przestawienia. Idąc na prost pokoik mały z podobnemi drzwiami i okuciem, brakuie iednego haka, okno iedno, szyby stłuczone maiące, okiennica podwójna z okuciem, podłoga dobra. Z pierwszego pokoju wchodząc na lewo drzwi takież same składane, z zamkiem, antabą potrzebuiącą reperacyi, okien dwa po szyb cztery z tych dwie stłuczone, podłoga dobra, kominek kapiasty?, pułap dobry. Z tego pokoju drzwi do sieni składane szalowane na zawiasach i hakach żelaznych z zamkiem i kluczem dobrem, z szufryglem iednym, haczykami dwiema. W sieni podłoga zła, z tey sieni na prawo drzwi do komory przystawioney maiącey długości łokci siedm i pół, szerokości łokci siedm i pół, wysokości łokci trzy w słupy z drzewa rzniętego, gontami kryta, drzwi składane na zawiasach żelaznych i hakach, z wrzecązem, bez podłogi, pułap dobry, w którym drzwi na góre z dwiema zawiasami żelaznemi. Z teyże komory drzwi poiedyńcze do ogrodu owocowego na zawiasach, hakach, między dachami renna, komora ta w średnim stanie. Wracaiąc od fruntu z sieni do sionki wprost drzwi poiedyńcze na zawiasach i hakach żelaznych, wchodząc od fruntu na lewą stronę do pokoju salą zwanego, drzwi podwóyne szalowane na zawiasach i hakach żelaznych z zamkiem szufryglami, kominek angielski dobry z blachą i piecem w którym się z kuchni pali, ogrzewaiącym dwa pokoje. Z pokoju pułap dobry podłoga potrzebuie reperacyi, okna cztery, w tych czterech szyb brakuie z okiennicami składanemi na zawiasach żelaznych z szrubami. U okien brakuie pięć zawias, drzwi do drugiego pokoju składane, szalowane na zawiasach, hakach żelaznych z wrzecązem, w nim okno iedno, w którym trzech szyb brakuie, podłoga potrzebuiąca reperacyi, kominek i szabaśnik w średnim stanie. Z tego pokoju na lewą drzwi szalowane, podwóyne na zawiasach i chakach żelaznych z zamkami i kluczem w którym podłoga z cegły, pułap dobry, okno iedno w którym dwóch szyb brakuie, ściany wewnątrz nie otrynkowane. W ścianie tylney od komory wschody na góre.

2. Dwór stary z powodu starości zupełnie w połowie zapadły potrzebuie nowego odbudowania, drzewo zaś zgniłe do żadnego użytku prócz opału posłużyć nie może.

3. Karmnik maiący długości łokci sześć i pół, szerokości łokci pięć i pół, wysokości dwa i pół łokcie, pod słomą, zdezelowany, do żadnego użytku nie zdatny.

4. Kurnik z pięcioma otworami w części z nowego, w części starego drzewa postawiony, niedokończony, z dwiema drzwiami i w dwóch przedziałach z podłogą, bez dachu i pułapu i bez troyga drzwi.

5. Staynia z wozownią maiąca długości łokci trzydzieści sześć, szerokości łokci trzynaście, wysokości łokci cztery, z drzewa rzniętego w słupy, słomą kryty, wniyście do pierwszey stayni od ogrodu poprzedaią drzwi na biegunach z wrzecązem i skoblami żelaznemi, z żłobami, drabinami, do stayni od strony drugiey drzwi na biegunach z wrzeciążem i szkoblami żelaznemi. W środku tych staien iest wozownia z dwiema wrotami składanemi z tarcic na biegunach zamykaiącemi się na wrzeciąże, drzwi, wrota złe, przyciesi zgniły, ściany pokrzywione, cały budynek potrzebuie przestawienia, dach zły.

6. Spichrz maiący długości łokci dwadzieścia ieden, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci cztery z drzewa rzniętego, podmurowany cegłą, w węgieł, dach częścią gontami, częścią słomą pokryty potrzebuiący reperacyi, wniyście do pierwszego przedziału od strony dworu poprzedzaią wschody, drzwi na zawiasach i hakach, z zamkami i skoblami dwiema, wrzecązem, kluczem od zamka, pułap i podłoga w średnim stanie. W drugim przedziale od stodoł wchodzi się drzwiami zpodobnemże okuciem będącemi, w tym znayduie się do sypania zboża cztery przegrody z bali rzniętych, wschody na góre dobre, w szczytach drzwiczków dwoie na zawiasach żelaznych z haczykami, prągieł? zgniła a cała budowa w średnim stanie.

7. Spichlerz stary maiący długości łokci czternaście, szerokości łokci dwanaście, wysokości łokci cztery, dach słomą kryty z drzewa kostkowego, w słupy postawiony, do tego wchodząc drzwi na zawiasach i hakach wrzeciążem łańcuszkowym i skoblem, w środku bez podłog, pułap z tarcic gliną wylepiony w złym stanie, przyciesi zgniłe.

8. Stodoła o trzech klepiskach maiąca długości łokci dziewiędziesiąt pięć, szerokości łokci czternaście i pół, wysokości łokci cztery w węgieł, z drzewa rzniętego, słomą kryta, z sześcioma wierzejami dwuskrzydlastemi, od fruntu z wrzeciązami, szkoblami żelaznemi od środka na klamki drewniane zamykaiącemi się, przyciesi zgniłe, wrota wszystkie złe potrzebuią przerobienia nad przyciesiami ściany murszałe, powykrzywiane, słupy środkowe niektóre wypadły, potrzebuią przestawienia.

9. Owczarnia z dwiema wystawami w szczytach maiąca długości łokci sześćdziesiąt trzy, szerokości łokci siedmnaście, wysokości łokci trzy w węgieł, dach kryty od dołu dwiema szorami gontem, a w reszcie słomą, drzwi poiedyńczych dwoie na biegunach z wrzecążami i szkoblami i tyleż wrot składanych w szczytach na biegunach, pułap z okrąglaków łupanych z polepą, dach zły, podmurowania popsute, w średnim stanie.

10. Obora z drzewa rzniętego w części starego w części nowego, słomą kryta w średnim stanie, drzwi dwoie na biegunach na skoble zamykaiące się, pułap z żerdzi łupanych, żłobów pięć, podłogi w średnim stanie.

11. Lamus obok obory przestawiony na chlew, dach słomą kryty, ściany powykrzywiane, drzwi na biegunach, w średnim stanie.

12. Gorzelnia maiąca długości łokci trzydzieści cztery, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci trzy i pół, z drzewa rzniętego na podmurowaniu,okien z fruntu trzy potłuczone, z tyłu dwa dobre bez otwierania, drzwi na biegunach, kotliny w środku zruynowane, komin murowany, dach gontami kryty, w środku po prawey stronie wchodząc z fruntu, iest izba z komorą, z piecem, kominkiem, podłogą. Przy tey gorzelni od tyłu iest studnia z żurawiem do wody ocembrowana na drzewem. Podobnaż studnia znayduie się w dziedzińcu stara.

13. Dom o czterech izbach, maiąca długości łokci dwadzieścia cztery, szerokości łokci dwanaście, wysokości łokci trzy i pół, dach słomą kryty zły, stawiany w węgieł z drzewa kostkowego. Wchodząc do niego drzwi na biegunach, piec i kominek z cegły w którym okna potłuczone, mało szyb całych się znayduie. Od sieni idąc na lewo drzwi na biegunach, piec, kominek z cegły, pułap w średnim stanie, z drugiey strony są podobnież dwie izby po iednym oknie bez szyb całych, komin cały lepiony z nadmurowaniem, cała ta budowla potrzebuie reperacyi.

14. Karczma z wiazdem przy trakcie z Lutomierska do Łasku maiąca długości domu łokci trzydzieści, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci cztery, wiazdu długości łokci dwadzieścia, szerokości łokci czternaście, wysokości łokci trzy i pół, w węgieł z drzewa rzniętego wybudowana, do którey przystawiona staynia, dach zły gontami kryty, wniyście od fruntu wierzeje dwuskrzydlaste składane na biegunach z poręczą. Wniyście do izby szynkowney poprzedzaią drzwi na zawiasach żelaznych, pułap mieyscami zgniły z przyczyny złego dachu, podłoga zła, okien dwa, każde po szyb dwadzieścia cztery, z tych dwadzieścia trzy wybitych, komin murowany dobry. W izbie piec, kominek z cegły. Z izby wyżey opisaney drzwi na zawiasach i hakach żelaznych do komory z niey drugie drzwi na zawiasach i hakach żelaznych na dwór. Wracaiąc do sieni, drzwi do małey izdebki od wniyścia z strony prawey na zawiasach i hakach dwóch w tey podłoga reperacyi potrzebuiąca, piec, kominek i okno iedno potłuczone. Wiazd do stayni zaiezdney poprzedzaią wierzeje drugie składane od tyłu, na biegunach, nad któremi brakuie tarcic szczyt otwarty zasłonić maiących. Od fruntu przy wierzejach są drzwi małe z tarcic na zawiasach i hakach żelaznych. W środku przyiedney stronie żłob nad całą staynią dach zniszczony odkryty, przyciesi spruchniałe, podbitek i posowy na stayni nie masz.

15. Kuźnia maiąca długości łokci dziesięć, szerokości łokci ośm, z wystawą w węgieł z drzewa dartego, dach gontami kryty, zły, drzwi na biegunach, w niey komin murowany i kotlina kowalska.

16. Płoty i ogrodzenia z żerdzi łupanych około ogrodów i zabudowań, częścią w średnim, częścią w złym stanie w koły i słupy stawiane, potrzebuią przestawienia i nowych zrobienia.

Zabudowania wieyskie

17. Chałupa w którey mieszka Błażey Sroka półrolnik, z drzewa kostkowego, słomą kryta, komin lepiony, dach potrzebuie pokrycia, do tey chałupy należą stodoła o iednym klepisku, obora, staynią i chlewem z drzewa takiegoż, w średnim stanie.

18. Chałupa w którey mieszka Andrzey Wypłoś półrolnik, z drzewa kostkowego, słomą kryta, komin lepiony, w złym stanie. Stodoła, obora i chlewy z takiegoż drzewa pod słomą dobre.

19. Chałupa w którey mieszka Bartłomiey Szubski półrolnik, z drzewa kostkowego, komin lepiony, dach słomą kryty stary. Stodoła, obora z staynią i chlewy z takiegoż drzewa pod słomą w średnim stanie.

20. Chałupa w którey mieszka Błażey Filipiak półrolnik, z drzewa kostkowego w węgły, dach słomą kryty, komin lepiony, przyciesi spruchniałe, chlewy i obora z staynią zawalaią się. Stodoła z drzewa kostkowego w węgły pod słomą, w średnim stanie.

21. Chałupa w którey mieszka Alexy Matusiak z drzewa kostkowego pod słomą, komin lepiony, przyciesi zgniłe, inne budynki gospodarskie iako to staynia z oborą, chlewami i stodoła spustoszone, nowego odbudowania potrzebuią.

22. Przy placu po spaloney chałupie pozostałym, w którey mieszkał Antoni Chudera zagrodnik, chlewy, obory, w bardzo złym stanie, stodoła zaś w średnim wszystko z drzewa kostkowego pod słomą.

23. Chałupa w którey mieszka Kasper Bednarek sołtys, płacący czynsz do dworu Łask, nie robiący pańszczyzny a budowle swym kosztem utrzymuie.

24. Chałupa dwoiaki w którey mieszka Józef Borkowski, z drzewa kostkowego stara, przyciesi zgniłe, dach dranicami kryty, zły, komin lepiony, stodoła, obora, chlewy pod słomą, z takiegoż drzewa w średnim stanie.

25. Chałupa w którey mieszka Wincenty Okłas? półrolnik, z drzewa rzniętego pod słomą, komin lepiony, stodoła, obora pod słomą, z takiegoż drzewa pod słomą w dobrem stanie.

26. Chałupa w którey mieszka Józef Szubski półrolnik z drzewa kostkowego pod słomą, komin lepiony, dach zły, przyciesi zgniłe, stodoła, obora, także pod słomą z takiegoż drzewa stare, złe.

27. Chałupa w którey mieszka Maciey Szeliga półrolnik, z drzewa różnego, stara, słomą kryta, komin lepiony. Stodoła, obora, staynia stare, złe, pod słomą.

28. Chałupa w którey mieszka Stanisław Kaczmarek zagrodnik i Mikołay Cieślak półrolnik, stara, spruchniała, dach zły, komin lepiony, stodoła, obora, staynia, stare spruchniałe i dachy złe.

29. Chałupa w którey mieszka Jan Kłos półrolnik z zabudowaniami w stanie iak ad N. 28 wyrażono.

30. Chałupa w którey mieszka Błażey Stefaniak, z drzewa rzniętego pod słomą, komin lepiony. Stodoła, staynia i chlew z takiegoż drzewa, pod słomą wszystko w złym stanie.

31. Chałupa dwojaki w którey mieszkaią Jakub Woszczak i Wawrzyniec Gayda, w węgły, pokryta od dołu dranicami a wreszcie słomą, dach zły, komin lepiony, stodoła z okrąglaków pod słomą w średnim stanie, obora niedokończona.

Potem opisano zasiewy folwarczne i ogród owocowy, włościan i ich powinności w wsi Wronowice.

Wieś z Folwarkiem Wesółka
Zabudowania Folwarczne


1. Dom mieszkalny dwór zwany z drzewa rzniętego w węgły, zewnątrz i wewnątrz na kliniki gliną wylepiony z gankiem i gontami kryty, dach zgniły, przyciesi zgniłe, podłogi złe, komin murowany, wniyście do sieni poprzedza ganek na dwóch słupach stoiący i drzwi na zawiasach i hakach dwóch z klamką, wrzecążem i szkoblami oraz ryglem. Nad temi drzwiami okienka o szybach 3ch, do pokoju z lewey strony drzwi oszalowane, składane, na zawiasach, chakach czterech, zamkiem, antabą, kluczem. W tym pokoju okien trzy po szyb sześć złych z okiennicami składanemi również okutemi, podłoga z tarcic, piec ogrzewaiący dwa pokoie, z tegoż pokoju drzwi do drugiego na zawiasach i hakach żelaznych z zamkiem, antabą i kluczem, okno iedno całe, kominek kaflowy, podłoga z tarcic popsuta. Wracaiąc do sieni na prawą ręke, są drzwi składane na zawiasach i hakach czterech z zamkiem, antabą i kluczem do pokoju w którym okien dwa potłuczonych z okiennicami poiedyńczemi i przechodnikami żelaznemi, podłoga z tarcic, kominek szafiaty. Do alkierza wchodząc są drzwi poiedyńcze na zawiasach i hakach dwóch, z haczykiem w tym okno iedno o szybach całych ośmiu, podłoga zła, posowa na całym domu z tarcic. Do sionki są drzwi ordynaryine na biegunach drewnianych z tey drzwi takież na zawiasach na ogród. Cała budowla w średnim stanie, dachu nowego potrzeba i nowych przyciesi tudzież wewnętrzney reperacyi.

2. Dom oficyna zwany z drzewa rzniętego w węgieł wybudowany, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, pokrzywione, komin murowany, okna potłuczone, dach dranicami kryty, zgniły. Cały ten budynek nie użyteczny, potrzebuie nowego odbudowania.

3. Chlewy z drzewa obrabianego, o dwóch przedziałach pod słomą, dach zgniły, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, pokrzywione, grożą zawaleniem, potrzeba takowych nowego odbudowania.

4. Stodoła z drzewa rzniętego w węgieł odbudowana, dach pod słomą, wrota zdezelowane, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, nowego odbudowania potrzebuie.

5. Owczarnia i obora, przyciesi zgniłe, dach częścią gontami, częścią słomą kryty, zły, bez podmurowania, ściany pokrzywione, zawaleniem grożące, nowego odbudowania potrzebuią.

6. Stodoła druga o iednym klepisku z drzewa kostkowego w węgły, przyciesi zgniłe, dach słomiany, stary, potrzebuie przestawienia za dodaniem materyału w mieysce zepsutego.

7. Spichlerz z drzewa kostkowego w węgieł dach słomą pokryty, zły, drzwi na zawiasach i hakach, z zamkiem i kluczem żelaznym, w środku przedziały z bali ośmiu, podłoga, posowa, wschody, na góre, cała ta budowla potrzebuie reperacyi.

8. Studnia balami wycembrowana z żurawiem, sochą i korytem do poienia bydła.
Zabudowania gospodarskie powyż wyrażone oprócz spichlerza bez nowego odbudowania onych, do dalszego użytku posłużyć nie mogą.

Zabudowania wieyskie

1. Chałupa o czterech izbach z drzewa rzniętego w węgieł z komorami z bali czterocalowych, bez podmurowania, bez posów i dachu, komina, okien, zaczęta przez przeszłego Dzierżawcę, niedokończona.

2. Chałup pięć z drzewa kostkowego, zupełnie zniszczone, zawaleniem grożące, z kominami lepionemi, potrzebuiące nowego odbudowania.

3. Stodoł trzy zagrodniczych, z których dwie przestawione z starego drzewa, a iedna zupełnie zła.

Potem opisano zasiewy folwarczne i posadę włościan w Wesółce.

Wieś z Folwarkiem Wiewiórczyn
Zabudowania Folwarczne


1. Dom folwarczny drewniany, częścią słomą, częścią gontami kryty, stary z drzewa rzniętego, przyciesi zgniły, w środku po prawey stronie wchodząc z fruntu stancyi dwie, okien dwie, drzwi poiedyńczych dwoie bez zamku na zawiasach i hakach z chaczykami, przystawiona komora trzecia z podłogami złemi, dwa piece szafiate, w tyle okien dwa, po lewey stronie wchodząc z fruntu stancya z komorą bez podłog, kominek i piec do ogrzewania z cegły, okien dwa bez okiennic, komin murowany, wszystko stare, zdezelowane, drzwi na biegunach troie, bez zamków i kluczy z drewnianemi klamkami. Przy tem domu w lewym szczycie wchodząc przystawiony chlew stary przykryty słomą, z drzewa łupanego, drzwi na biegunach z desek. Cały ten budynek stary, spruchniały nowego odbudowania potrzebuie.

2. Dom zwany stara gorzelnia z drzewa rzniętego, przyciesi zgniłe, dach słomą i gontami kryty, ściany pokrzywione, dach zaklęsły, komin murowany, w tyle ściany wyprężane, spruchniałe, drzwi na biegunach ośm, piecy dwa, kominek ieden, podłogi i pułapy stare, spruchniałe, okien w tyle dwa, potłuczone, na fruncie okien cztery także potłuczone, iedno z tych deskami zabite. Cały ten budynek chcąc go mieć użyteczny potrzebuie nowego odbudowania.

3. Obora z drzewa rzniętego w węgły, stara, dach dranicami pokryty, przyciesi zgniłe, ściany spruchniałe, drzwi na biegunach czworo potrzebuie przestawienia.

4. Owczarnia z drzewa różnego przy którey przystawiona obora i staynia z takiegoż drzewa, dach słomiany zgniły, przyciesi zgniłe, ściany zupełnie spruchniałe, cały ten budynek zawala się i do żadnego użytku posłużyć nie może, w mieysce którego nowy odbudować potrzeba.

5. Spichrz z drzewa kostkowego częścią słomą, częścią gontami kryty na podmurowaniu z kamieni polnych, drzwi podwóyne z zamkiem i kluczem na czterech zawiasach żelaznych, podłoga nadpsuta, koyce, pułap i cały budynek w średnim stanie.

6. Stodoły dwie o trzech klepiskach z drzewa kostkowego w węgły, dachy słomą kryte, wrot na biegunach sześć, u poiedyńczey stodoły przyciesi zgniłe, dach spruchniały, stary, u podwóyney stodoły czworo wrot podwóynych nowych, przyciesi nowe kosztem dzisieyszego Dzierżawcy zrobione i podłożone, ściany spruchniałe popodpierane.

Zabudowania wieyskie

7. Chałupa w którey mieszka Jan Cieszewski półrolnik, stara z drzewa kostkowego w węgieł stawiana pod słomą, komin lepiony, stodoła o iednym klepisku. Obora i chlewy z takiegoż drzewa pod słomą przyciesi, zgniłe stare, potrzebuie nowego odbudowania.

8. Chałupa w którey mieszka Szczepan Małolepszy zagrodnik, z drzewa rzniętego i łupanego, komin lepiony, słomą kryta. Stodoła i chlewy z oborą z drzewa łupanego pod słomą w średnim znayduiące się stanie.

9. Chałupa w którey mieszka Józef Szubski zagrodnik, z drzewa rzniętego, pod słomą, komin lepiony. Stodoła pod słomą z drzewa łupanego w złym stanie.

10. Chałupa w którey mieszka Jakub Pałuszny półrolnik, z drzewa kostkowego w węgły, komin lepiony, dach słomą kryty. Stodoła i chlewy z oborą, z takiegoż drzewa pod słomą, wszystkie stare, spruchniałe, nowego odbudowania potrzebuią.

11. Chałupa w którey mieszka Kazimierz Zbych, z drzewa kostkowego w węgły stawiana, słomą kryta, komin lepiony, stodoła, obora i chlewy z takiegoż drzewa, pod słomą, wszystko stare, spruchniałe, nowego odbudowania potrzebuią.

12. Chałupa w którey mieszka Kasper Nawrocki dwudniowy, stara z drzewa kostkowego w węgły stawiana, o dwóch izbach, słomą kryta, komin lepiony, potrzebuie nowego odbudowania.

13. Chałupa w którey mieszka Mateusz Zbych zagrodnik, z drzewa kostkowego w węgły stawiana, stara, słomą kryta, komin lepiony, ściany i przyciesi zgniłe, powykrzywiane, nowego odbudowania potrzebuie.

14. Chałupa dwoiaki przy trakcie w którey mieszka Woyciech Wolski zagrodnik i Sobestyan Galusik dwudniowy, z drzewa starego, dach dranicami kryty, komin lepiony.

15. Chałupa podwóyna na EMELINIE z drzewa kostkowego stara, dach słomą kryty, komin lepiony, w którey mieszkaią Łukasz Skonieczny i Franciszek Wyrzut?

16. Dwa domy czynszowników przy trakcie z drzewa rzniętego w węgły pod gontami, z kominami lepionemi w których mieszkaią Frydrych Krygier i Jan Szulz, którzy płacą czynsz do dominium Łask i budynki swym kosztem utrzymuią.

17. Młyn nowy wodny w którym mieszka czynszowy onego posiadacz Woyciech Mański, płacący czynsz do dominium Łask, i budynki swym kosztem utrzymuiący. Młyn ten położony w łęgu między łąkami wronowskiemi, a należący do folwarku Wiewiórczyna.

Potem opisano zasiewy folwarczne i posadę włościan w Wiewiórczynie.

Daley stosownie do żądania W. Edwarda Kręskiego Naddzierżawcy Ekonomii Iwanowice, w Pankach mieszkaiącego, Administratora Majętności Łaskiey przystąpiono do opisania zamku łaskiego, czyli dworu i iego zabudowań.

1. Zamek Łaski, czyli dom mieszkalny z drzewa rzniętego na podmurowaniu z cegły, z gankiem na dwóch filarach murowanych opieraiącym się z wschodami podwóynemi na ganek z którego wniyście do zamku, z dwiema przystawkami, iedna w mur pruski, a druga masiv murowana, w którym zamku mieści się przedpokoi dwa, z oknami nad drzwiami. Pokoi dziesięć z przystawkami, razem drzwi podwóynych na zawiasach i chakach z zamkami czternaście, u których tylko kluczy cztery. Drzwi poiedyńczych na zawiasach i chakach dziesięć N. 9 bez zamków, okien z okuciem czternaście, okien bez okucia dwa, okiennic podwóynych dwanaście na zawiasach i chakach, okiennic poiedyńczych iedna, piecy kaflanych trzy, piecy ceglanych kątowych cztery, kominów dwa szafiatych, kuchnia iedna z kotliną i kapturem, w którey podłoga kosztem W. Administratora dzisieyszego Wgo Kręskiego nowa dana, schowań dwa, kominów nad dach wyprowadzonych pięć murowanych, piwnic murowanych pod zamkiem cztery, do których dwa wchody, ieden z pod ganku a drugi w szczycie od ogrodu owocowego, z drzwiami dwoma podwóynemi na zawiasach na kłotki zamykaiące się, podniebienia w tych piwnicach popękane. W tym zamku w pokoiach iest podłoga w średnim stanie, a w iednym posadzka zwyczayna. W niektórych pokoiach tego zamku i przedpokojach iest podpitka płocienna stara zła przez szczury powygryzana za którą się gnieżdżą, ściany drewniane w tym zamku spruchniałe i przyciesi także, dach gontami kryty zły, wewnątrz i zewnątrz zamek ten wylepiony gliną na kliniki, w środku otrynkowany, a zewnątrz wapno w około z gliną odpada. Zamki u drzwi które są bez kluczy zdezelowane, stare.

2. Dom stary dwór zwany zupełnie zdezelowany z drzewa rzniętego w węgły, gliną na kliniki wylepiany, dach pod gontami, bez okien, bez podłog, bez posowy i podpitek, bez kominków i pieców, bez drzwi, co wszystko z powodu starości zniszczone, kominy dwa główne murowane, nad dach wyprowadzone, w całym tym budynku drzewo zupełnie spruchniałe, przyciesi zgniły, narożniki wygniły, i cały ten budynek grozi zawaleniem, do żadnego użytku nie zdatny, iedynie niektóre drzewo na opał posłużyć może.

3. Staynia z wozownią z wystawą z drzewa rzniętego w węgły stara spruchniała z iednemi wrotami i iednemi drzwiami staremi na biegunach zruynowanemi, przyciesi zgniły, ściany spruchniałe pokrzywione, dach gontami kryty zły. Przy tey stayni przybudowana stodoła z dwiema wrotami, mała z drzewa rzniętego pod dranicami w średnim stanie.

4. Obora po za tą stodołą z drzewa rzniętego w węgły pod gontami przyciesi zgniły, ściany spruchniałe, dach zły, drzwi na biegunach.

5. Kurniki w tyle zamku będące z drzewa rzniętego, w słupy z czterema przedziałami, czteroma drzwiami na biegunach, dach gontami kryty, w dobrym stanie.

6. Zaczynaiąc od mostu aż do zamku nad ogrodem owocowym dawnieysze ogrodzenie zwaliło się w mieysce którego dzisieyszy Administrator W. Kręski wystawił na podmurowaniu z cegły wapnem obrzuconym z filarami murowanemi sztachety trzydzieści oddziałów, z dwiema bramami sztachetowemi na zawiasach i hakach podwóynie otwieraiących się z zasuwami żelaznemi i szufryglami kosztem swoim i te sztachety oddzielaią ogród od dziedzińca.

1 komentarz:

  1. Polska centralna w roku 1830. Obraz nędzy i rozpaczy. Niestety...

    OdpowiedzUsuń