-->

wtorek, 6 stycznia 2026

Inwentarz Olewin (1694)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-49b, karta 234-235.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

[Inwentarz Olewina przy intromisji małżonków Szymona Grabińskiego i Anny Wolskiej]

Naprzód dwór zpustoszały na którym dach zły i prawie na podporach leży, którego połowica szkudłami a połowica snopkami jest poszyta. W tym dworze dwie balce[?] w sieni zgniłe na podporach stoją, także górka z wielkiej izby zpustoszała, która potrzebuje znacznej poprawy. 
Przy tym dworze wystawa z izbetką nic a nic nie pobita ani poszyta snopkami pusta, w której okien nie masz. Także za dworem tymże w tyle budynek przystawiony do którego okien, drzwi, pokładów nie masz, na którym dach zły. 
Piekarnia w której ściana wywalona. W tejże nie masz ani okien, ani pokładu, i pieca wierzch nieprzykryty na sieni, która także z gruntu potrzebuje poprawy. 
Stajnia z gruntu obalona w której się nic nie stawia. 
Chlewów dwa przy tejże stajni spustoszałe, nieprzykryte, drzwi do nich nie masz. 
Spichlerz z gruntu zgnił i ze szkudeł opadł. 
Stodoły poszycia potrzebują z gruntu wrota tylne złe deskami pozakładane. 
W browarze u izby czopy drewniane. Statki piwne jako to kadzie i beczki złe z których pożytku żadnego nie masz. 
Żyta piętnaście kop było, między któremi dwie kopie przykłoty. Jęczmienia wszystkiego wymłóconego korce cztery, owsa wierteli osm, pszenice półtory kopy, tatarki korcy cztery, grochu jeszcze niemłóconego dwa wozy, lnu ani konopi, prosa, ogrodowych rzeczy nic a nic nie masz. 
Bydła wszystkiego ośmioro, gęsi pięcioro, jęndyków troje.  

niedziela, 4 stycznia 2026

Inwentarz Krzyworzeka (1698)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-51, karty 261-62.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

 


1mo. Dwór, sam budynek zły i nadpustoszały, zierdziami prostemi ogrodzony, z dachem bardzo złym i kominem zwierzchu obalonym. 
2do. Spichlerz szkudłami pobity.
3tio. Mielcuszek bardzo zły dranicami pobity bez statków i kotłów. 
4to. Stajenka guntami pobita. 
5to. Owczarnia snopkami poszyta. Owiec nie masz. 
6to. Stodoła o dwóch bojowiskach snopkami poszyta po części na niej snopki złe. W tej stodole jest żyta kostrzewnego mędeli sześć, owsa mędeli sześć, grochu circiter wozów dwa, tatarki sam tylko chwast jest jej circiter ze trzy wozy.
7mo. Inwentarz bydła, krów starych pięć, wołów dwa do roboty, jałowicz dwuletnich trzy, kobyły trzy, świni starych czworo, młodych pięcioro, gęsi dziesięcioro, wóz jeden kowany, pług, radło i brony dwie. 
8vo. Poddani. Krężel kmieć ma parę wołów, i parę koni, drugi parę wołów Jmc Pan Zdański od tegosz kmiecia na opas wziąwszy przedał. Zagrodnicy. Jan Nyxa, Anna Pisarkowa wdowa, Wojtal Pisarczyk kaczmarz, zagrodnik, młynarz na zagrodniczej roli, Kazimierz chałupnik, która to gromada przy oddawaniu onej skarżyła się na Jmci Pana Zdańskiego, iż wydawszy mu podymne wszystko, on tylko z niego dał złotych szesnaście, a ostatek sobie wziął.

piątek, 2 stycznia 2026

Inwentarz Błaszki (1716)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-67, karty 466-477.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.


Inwentarz dóbr Borysławic. 

Naprzód dwór spustoszały na połowie jednej zgniły bez wierzchu, na drugiej połowie izba z oknami w ołów oprawnemi dwiema, drzwi na zawiasach, na boku dwie reiteratki, jedna mała dobra, druga pusta, spróchniała, u jednej drzwi dwoje na zawiasach dobre, a u drugiej złe. Przed sienią wystawa niepokryta i z sienią. Spiżarnia przy izbie z gruntu zrujnowana bez przykrycia. Lamus drewniany, drzwi na zawiasach ze trzema przegrodami stary. Mielcuch nad stawem spróchniały, drzwi na biegunach, okna w drewno. W sieni kocioł stary, kadzie dwie stare, przycierek jeden, beczek piwnych dziesięć, tamże ozdownia gdzie jest koryto do zalewku i fasy do suszenia słodu, i gorzelnia przybudowana w której garnec jeden z pokrywą, rurami i rurnicą, kłód dwie do zacierania. Przed mielcuchem obora na koło wystawiona i chlew przybudowany. Stodoła o dwóch klepiskach dobra, wrota na biegunach z wrzeciądzami i z kublami. Stajnia dobra z wrotami wieznemi, i z żłobami. Na koło dworu i sadu i stodół płoty żerdziane. 
W tej wsi kmieć jeden Foryś nazwany z obsiewkim należytym, wołów ma swoich własnych pare, pańskich pare, i koni dwoje, krowe, i świnie. Budynki ma dobre, chałupę z sienią, stodołę i oborę. 
Drugi pułrolnik Wiewiórka, który ma wołów cztery dworskich i świnie, chałupę z komorą, sienią i stodołką. Trzeci Adam Młynarczyk bez żony komorą mieszka. 
Czwarty Błas Kowalczyk w chałupie niedokończonej, na zagrodzie ma wołów dworskich parę. 
Item plac pusty kmiecy Sobierajowski, na którym zdrąb chałupy z kozłami, z którego kmieć Sobieraj z żoną i z dziećmi uciekł do [...], zkąd trzeba go odebrać. 
Drugi pusty plac zagrodnicy Tulaczewski, trzeci także plac pusty z chałupą obaloną i komora jest przy niej gdzie mieszkają dwie komornice jedna [B?]achorka i Madarninka. Item chałupa kmieca Goliszewska z komorą i z sienią obdarta. Chlew i stodoła dobra, gdzie trzecia komornica Sobierajka mieszka, ma parę wołów i koni parę dworskich. 
Karczma z komorą i z sienią, w niej kaczmar przychodzień ma ze dwo[ru?] wołów parę z wozem dane. To poddaństwo zwyczajną robotę i powinności odprawować i czynsze dawać powinni do dwora. 
Krescencji dworskiej. Żyta Ozimiego zagonów 574, pszenicy jarej zagonów 61, jęczmienia zagonów 96, jarego żyta zagonów 74. W drugim polu jarym grochu składów 67, jarego żyta składów 52, owsa tylesz także 52. W trzecim polu ugorowym tatarki składów 48, jęczmienia Zagonów 210. Na staje jedną rachuje się to wszystko zboże w Borysławicach, które dostały Jchmciom Panom Wstowskim w summach przez Dekret zlikwidowanych. 


Inwentarz dóbr wsi Błaszków dla rzetelniejszego objaśnienia każdemu z kredytorów spisany na grącie. 

W tejże wsi dworu ni masz żadnego, tylko na siedlisku dworskim budynki stoją nadpróchniałe, które się na puł dostały Jejmci Pani Koczańskiej i successorom Jmci Pana Konstantego Psarskiego. 
Młyn pusty to jest nowy zdrąb stoi na grobli przy stawie. Ten staw jest obszerny i grobla dobra ze dwiema upustami. Kamień nowy, jeden młyński z zielazami. Stodołka obalona na placu młynarskim żerdzianym płotem ogrodzonym do tego młyna [...] Wojciech Młynarz powinien dawać ze młyna co rok korcy 50 miara i wieprzów dwóch ukarmić, albo za nich dać złotych sześćdziesiąt. Do ręcznej roboty do dwora co dzień parobka wysyłać. Ma role albo raczej grąta od Jmsc dziedzica wydzielone. 
W tej wsi jest targ[ów?] co niedziela ma wynosić summe co rok 500 złotych. Także karczma wiezna z wystawą skudłami pobita przy której jest obszerna stajnia pokoźlona i połacona i część stajni tej pobita skudłami pod wystawą przy tej karczmie są też ławy[?] wielkie. W tej karczmie mieszka kaczmarz na imie Mi[chał?] Ciesielski ma wołów parę dworskich z wozem i do robienia piwa i suszenia słodów, drwa powinien wozić, i piwo szynkować. Jest rola zasiana tej karczmy z dawności należąca. Item chałupa na placu zagrodniczym nad stawem w której mieszka Wawrzyn Mielcarz. Powinien piwa robić [...] rolą obsianą. Item dwa place puste
jeden gdzie była Tarnia nad stawem dla wybudowania browaru, drugi plac zagrodniczy krawca z ogrodem i rolą. Item sadzawka pusta w końcu siedliska dworskiego pro[?] venerabilis Capituli Siradiensis zła[?] karczma z mielcarzem, kaczmarz [z?] budynkami i pustemi placami wyżej opisanemi cessit. 
Item [...] successorum Gnosis[?] Lubońska, to jest dla teraźniejszej Jejmci Pani Rymerowej w tejże wsi w Błaszkach chałupa nazwana Plichcińska z ogrodami dwiema, jednym prosem zasianem przy tejże chałupie, a drugim warzywem i kapustą zasadzonym. W polu do tego budynku jest rola, na której żyta składów 11, jarki składów 5, grochu składów 4, tudziesz na dworskim folwarku żyta zagonów 42, jęczmienia zagonów 4, jarego żyta zagonów 3, grochu zagonów 2, tatarki składów 2 na staje jedną wzdłużne zagony rachując od siedliska dworskiego, a w każdym polu grątów zagonów 49 w dworskich folwarkach do używania dostaje się. 
Tudziesz dla Jchmciów Panów Wstowskich Jan Czajka krawiec na zagrodzie z chałupą drugą plac pusty Stolarski[?], który się poczyna od ogroda młynarskiego a kończy się puł chałupę Jachimowską. Trzeci plac nagrodzki przy drodze z rolą bez zasiewków, na którym żyd Jachim mieszka, który się swym kosztem pobudował. Czwarty plac Kukoliński z budynkami w rynku leżący wedle wikarji z Mikołajem Kukułą i z powinnościami zwyczajnemi, także na dworskim folwarku żyta ozimnego zagonów 215, jęczmienia zagonów 25, jarego żyta zagonów 19, grochu zagonów 10, tatarki składów 5, a w każdym polu roli albo grątu zagonów 249 na staje jedną wzdłużne zagony zbóż i ról rachując wydziela się przy części JmP Rymerowej. 
Item przy wydziale Ichmsców Panów Wstowskich dla sukcessorów Jejmci Pani Radoszewskiej wydziela się w polach trzech roli albo grątu na staje rachując w każdym polu zagonów 147, żyta zaś ozimiego zagonów 126, jęczmienia zagonów 13, jarego żyta zagonów 10, grochu zagonów 5, tatarki składów 3. 
Także kmieć jeden Kuba Dubis z chałupą i budynkami na placu Maderlińskim stojącemi z rolami i ogrodami zasianem. Ten ma wołów dworskich pare, drugi zagrodnik Cieśla ma chałupe, chlew i ze stodołą obaloną na placu Markowczyzna nazwanym, ogród i role. Trzeci plac Pędziwołkowski na którym jest chałupa zła, ogród i role do tejże chałupy niezasiane.
Item pro parte successorum Gnosi Sulmowski przy tymże wydziale Ichmciów Pani Radoszewskiej sukcessorów w każdym polu na folwarkach dworskich przypada roli zagonów 73, i dla Jemci Pana Więckowskiego zagonów 25, także żyta ozimiego zagonów 84, jęczmienia zagonów 8, jarego żyta zagonów 6, grochu zagonów 3, tatarki składów 2, których to zbóż na staje rachując czwarta część Jmci Panu Więckowskiemu. 
W rynku zaś samym Jan Ciesielski na zagrodzie w dobrej chałupie mieszkający z ogrodem i z rolą. Drugi Jan [S?]makula nagrodzki zagrodnik ma budynki i powinności zwyczajne odprawować powinni.
Item dla Jejmsc Pani Koczańskiej przypada wedle sukcessorów Sulmowskich połowa dworskiego siedliska i połowica tamże stodoły i owczarni, w polu zaś każdym folwarku dworskiego zagonów 343, a żyta zagonów 294, jęczmienia zagonów 30, jarego żyta zagonów 24, grochu zagonów 13, tatarki składów 7. 
Plac kmieci Wiewiórciński z chałupą nową i stodołą i inszemi budynkami z ogrodem i z rolami, na których jest żyta składów 18, owsa składów 6. 
Drugi plac zagrodniczy nazwany Augustinkowski z chałupą bez wierzchu, gdzie szewc mieszka z ogrodem i z rolą. 
Trzeci plac zagrodniczy nad strugą z chałupą, w której także szewc drugi mieszka, jest ogród i rola. 
Czwarty plac Płuciennikowski zagrodniczy z ogrodem i rolami, chałupa nowa przez żyda kosztem wystawiona w której mieszka. 
Piąty plac z chałupą dobrą, gdzie Walenty Dubis mieszka, który ma wołów dworskich pare, ogrody i role zasiane zagrodnicze. 
Ciżże poddani powinności zwyczajne odprawować i czynsze dawać powinni. 
Item druga połowa siedliska dworskiego i budynków, to jest połowica stodoły i owczarni i cały spichlerek dla sukcessorów JmPana Konstantego Psarskiego przypada: grątów i roli w folwarkach dworskich zagonów 392, także żyta ozimiego 336, grochu zagonów 15 i tatarki składów 8 na staje jak zboże tak i role rachujące wedle Jejmci Pani Koczańskiej wydziału. 
Plac pusty owczarski, drugi plac zagrodniczy gdzie kowal mieszka. Ma chałupę dobrą, kuźnię i stodołę nie poszytą, ogród i rolą. Trzeci plac Zbieranowski z budynkiem, w którym żyd Jachim mieszka. Item kmieć Augustyn ma dworskich [p?]łużnych koni parę, wołów parę, budynki dobre, ogród i role zasiane.
Item chałupa Dawidowska w której żyd mieszka z arendy wedle [...]. 
Ci wszyscy poddani zwyczajną robotę i powinności odprawow[ują?] i dawają czynsze. 
Item plac pusty kmiecy Markowski nazwany z budynkami, to jest chałupą starą, stodołą i szopką i chlewikiem bezedrwi dla Jchmciów Panów Ruszkowskic[?] małżonków przypada, w którym piwa szynkować nie powinno. Do tego placu jest rola zasiana, jest żyta składów 38, jęczmienia składów 5, grochu składów 7, pszenicy jarej skład jeden. 



Inwentarz dóbr wsi Bukowiny na trzy częście rozdzielonej. 
Naprzód na części Jmsc Pana Więckowskiego, który trzyma post fata Jmsc Pana Jana Niniewskiego. 
Dwór o dwóch izbach, drzwi u sieni na zawiasach zielaznych z wrzeciądzem i szkublem, z zaporą przy której antaby żelazne. W tej sieni dwie części pułapów tylko a trzeciej części ni masz. Z tej sieni izba nowa należyta, ściany heblowane w niej z pułapem i posadzką miejscami nad bolałą, ławy stolarskiej roboty i magla, drzwi na zawiasach z hantabą, wschody dobre na góre. W drugiej izbie drzwi dwoje na zawiasach oboje, okna dwoje w ołów oprawne, piec polewany należyty. Z tej izby komora dobra. Na tym dworze wierzch potrosze naprawy potrzebuje. Przy dworze komor pod jednym dachem pięć nadpustoszałych, przy których jest karmników dwa próżnych. Obory dwie, jedna do sukcessorów JmciPana Jana Niniewskiego, druga do Jmci Pana Ludwika Niniewskiego, trzecia przybudowana do JmciPana Jakuba Niniewskiego należy. Wszystkie trzy pod jednym dachem złym są zbudowane. Ku stodołom jest suł alias spichlerz z chlewami trzema, których dwa do JmciPana Więckowskiego z spichlerzem należą, a trzeci Jmci Pana Jakuba Niniewskiego, przy którym zdrąb pusty, pokoźlony Jmci Pana Ludwika Niniewskiego. Sad wielki ogrodzony, gdzie pszczół pniów cztery. Stodoła wielka o dwóch gumnach, o trzech sąsiekach, z których jeden sąsiek niepokryty. Mielcuch z izbą i z sienią, w której kadzi dwie, jedna nowa do JmciPana Więckowskiego, druga do JmciPana Jakuba Niniewskiego. Kocioł piwny dobry i wszystkie statki do robienia piwa. Z izby suszenie na górze jest chałupa pusta, kmieca, w której owczarz mieszkał z ogrodem i rolami niesianemi. Druga chałupa z budynkami, gdzie półrolnik mieszka dobrze osiadły. Ma wołów cztery, krowe jedne, świnie jedne, pług ze dwora. Chałupa pu[sta?], zagrodnicza, Jurkowska, nazwana, z ogrodem i sadem, bez stodo[ły?] i rola do tej chałupy jest pusta. Item chałupa kmieca nowa ze stodołą, z chlewami, gdzie teraz chałupnik mieszka. Item chałupa kmieca [...]mińska nazwana z chlewami i stodołą w której chłop mieszka, który tylko ogród sieje, a rola pusto leży. Także plac pusty kmiecy z rolami na którym żadnych ni masz budynków. 
Drugi także plac pusty Kaczmarski z ogrodem i rolami niesianemi. 
Dworskiej krescencji żyta w ugorze i za sadem zagonów 130, także w jarym polu żyta zagonów 20, jarki zagonów 16, lnu zagonów stajem 11, pszenicy stajem także zagonów 9, prosa półtoraków 15, jęczmienia zagonów 48, tatarki zagonów 24, grochu zagonów 32. 
Drugiej części Jmci Pana Ludwika Niniewskiego. Dwór, który się przy części w posesji Jm Pana Więckowskiego zostającej teraz opisał.
Plac kmiecy pusty Pawełczykowski nazwany. Ogród i rola niezasiana i budynków żadnych na tym placu nimasz tylko ledwo znać rudera na tym miejscu gdzie były budynki. 
Drugi plac także pusty zagrodniczy bez zasiewków i budynków. Budynek kmiecy do pomieszkania przez Jmsc Pana Ludwika Niniewskiego obrócony dobry ze stodołą i oborami przy których jest komora dobra poszyta, sad śliwowy ogrodzony. Chałupa pusta także półrolnicza dobra, przy której jest stodoła zła, ogrody i role po części pozasiewane do tej zagrody należące. 
Item chałupa kmieca pusta, także ze stodołą ogrody i role do tej kmiecej chałupy należące niezasiane.
Item plac pusty Kowalski, Rzemieślnicki nazwany, na którym tylko kuźnia stoi pustkami. Ogród jednak do tegoż placu należący do dworu zasiewają, na którym i teraz jest warzywo i kapusta dla potrzeby Jmci Pana Ludwika Niniewskiego wyżej wyrażonego, w polach zaś więcej odłogów niżeli zasiewków znajduje się, jednak się wszystko zboże zkonnotowało i zrewidowało i jest krescencji dworskiej mało co: żyta tylko zagonów 32, w jednym polu i w drugim miejscu zagonów 60, jęczmienia zagonów 16, jarki zagonów 16, owsa zagonów 64, i tatarki składów 29. 
[Na?] trzeciej części Jmci Pana Jakuba Niniewskiego mielcuch za dwór mniemany z należytem zawarciem i pokryciem snopkowym, to jest izba z izdebką z oknami w drewno oprawnemi i komora przy tym i ozdownia do suszenia słodów z rosztem.
Stajnia dobra poszyta snopkami, studnia ze zdrębem. Stodoły dwie, jedna dobra, druga podlejsza. Sad wielki na koło tegoż mielcucha. Pszczół pniów jest 27 własnych Jejmci Pani Niniewskiej.
Przy wsi gościniec z komorą i stajnią wiezną na placu Bulaczewskim, w którym mieszka kaczmarz. Ogród ma należyty zasiany. 
Plac kmiecy pusty bez budynków, role bez zasiewków, tylko ogród zasiany. 
Chałupa kmieca w której chłop mieszka, ma wołu jednego i krowe, stodołe z chlewami, roli po części zasianej więcej pusto leży gruntu. 
Item chałupa kmieca zła Nowakowska w której mieszka kołodziej, tylko ogród sieje, role puste bez zasiewków, stodoła i obory są do tej chałupy. 
Item zagrodnik jeden, ma wołów pare, chałupe dobrą, stodołe i chlewy przy chałupie.
Item kmieca chałupa nowa w której chłop mieszka, tylko ogród sieje, a role leżą puste. 
Item chałupnik Czerny na kmiecyn placu w chałupie mieszka, zagrode obsiewa, role zaś do tejże chałupy puste są niezasiane, chlewy dobre. 
Urodzaju dworskiego żyta stajem zagonów 72, jęczmienia zagonów 36, we dwóch miejscach zagonów 10, pszenice zagonów 16, owsa zagonów 76, tatarki zagonów 40, lnu zagonów 8, grochu zagonów 22, wiki zagonów 20. 




Quarti uero[?] inventarii de bonorum Chrzczonowice connota[tio?] est talis. Inwentarz dóbr Chrzczonowic w possessji JmPana Stokowskiego zostających przy konsescensji spisany. 
Folwark z upadłem dachem, to jest izba jedna z komorą, okna w drewno, drzwi dwoje, jedne z sieni, drugie do komory na zawiasach, piec prosty, sień z prostemi drzwiami, przy której stajnia przybudowana. Naprzeciwko izdebka i z sionką, z komorą mała. Stodoła o dwóch gumnach ze spichrzem, u którego są drzwi na zawiasach z zamkiem i wrzeciądzem. 
Chałupy trzy puste zrujnowane, czwarta najgorsza, zagrodników dwóch, przy młynisku spichrz i obora dobra. Młyn funditą i z groblą, albo raczej z mostami zrujnowany tylko troche drzewa u młynicy, która zgorzała. Staw zerwany ślamowania i zastawienia z poprawieniem grobli potrzebuje. Zasiewków dworskich żyta zagonów 230, jęczmienia zagonów 20, grochu zagonów 29, tartarki zagonów 30. 
Jacobus Antonius Zaręba Notarius Castrensis

sobota, 13 grudnia 2025

Inwentarz Brzyków (1710)

Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-6-68, karty 294-95.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.


Inwentarz wsi Brzykowa w Województwie Sieradzkim i Powiecie tymże będącej przy Ichciach i woźnym niżej opisanych spisany. 

Naprzód do dworu przyjezdając wrota z desczek starych złe na obłąkach dębowych furtka przy nich bez drzwi, dwór wkoło oparkaniony, w każdym przęśle niedostaje po kilka delów i to stare, pogniełe, tak słupy jako i delina reparacji potrzebująca. Wchodząc do dworu drzwi z desczek na biegunach drewnianych, u tych drzwi jest wrzeciądz i chaczyk żelazny skoblami do izby wchodząc drzwi na biegunie drewnianym, chaczyk żelazny ze skobelką. W tej izbie jest okien dwie, bardzo złe, szyb tylko całych piętnaście w drewno oprawne, stolik podłużni mały, ława pod oknem stara, piec biały kaflowy stary, półek dwie. Wchodząc z izby do komnaty drzwi z desczek na biegunach drewnianych wrzeciądz żelazny skoblami. W tej komnacie szafarnia z wiekiem stara i zła na zawiaskach żelaznych próżna, kapusty beczek dwie. W tej komnacie jest przegroda z delów, drzwi na obłąku drewnianym, komin stary zły. W tym budynku dach pobity gontami, stary i zły, dziurawy, reparacji potrzebuje. 

Na tym podwórcu jest mielczuch deskami dach pobity jednak nieskończony. Wchodząc do mielczucha odrzwie bez drzwi. W sieni przykadków dwa, trzeci przycierek, stare i złe. Wchodząc do izby są drzwi stare i złe na obłąkach drewnianych. W tej izbie jest [...] nowy, połowa izby udelowana. W tej izbie jest piec czarny, stary i zły, na górze jest ozdownia, przy tej ozdowni jest karmnik, stary i zły, koryto przy nim jest. 

Na tym podwórzu jest chlew snopkami poszyty, stary i zły, drzwi u niego na biegunie drewnianym. Przy tym chlewie jest chlewik mały desczkami starymi pobity, drzwiczki na biegunie drewnianym. Wychodząc z podwórza idzie płot żerdziany, którego jest przęseł pięć tylko nowych ze słupami obora. 

Wchodząc do obory są wrota zdesczek na biegunach drewnianych. Przy tych wrotach jest fortka także na biegunie drewnianym, u której jest wrzeciądz i skoblami. Wchodząc do obory jest chlew na bydło bez drzwi. W tym chlewie jest żłobów dwa dziurawych, złych, drabin dwie, drugi chlewik mały, drzwi na biegunie drewnianym, trzeci chlewik żłobek mały, stary, drzwi na biegunie drewnianym, czwarty chlewik żłobek i drabinka dla cieląt, piąty chlewik bez drzwi na wylot, obory są wrota na biegunach drewnianych. 

Owczarnia drzwi na biegunie drewnianym. Szopa bez wrót na wylot, ta obora snopkami poszyta, dobra. Między oborą a stodołą idzie płot żerdziany dobry ze słupami. 

Przychodząc do gumna jest spiklerz nowy i z gankiem na którym jest półka bez okien, u której są drzwi na zawiasach żelaznych. Wchodząc do spiklerza są drzwi starcic na zawiasach i chakach żelaznych ze wrzeciądzem i zapora drewniana. W tym spiklerzu jest sąmsieków cztery. W jednym sąmsieku zastałem żyta korcy pięć, jęczmienia wiertel jeden, owsa wiertel niepełny, grochu pół wiertela, słodu korcy osm i wiertel jeden, jęczmiennego plew z różnego zboża dosyć. Z tego spiklerza jest schodek do górniego, na którym spiklerzu jest dach dobry, gontami pobity. 

Przychodząc do stodół są wrota dwoiste na biegunach drewnianych z desczek. Oboje wrot bardzo złych, u jednych tylko wrzeciądz. W tej stodole jest żyta kop ze sześć, bo pomieszane ze słomą, które potargane od swini więcej albo mniej w jednym zapolu na zachód, w drugim zapolu na wschód jest groch sieczony, którego niepodobna zmiarkować na wozy połową zapola do wpół tak od wierzchu, jako i ziemię[?] w kącie. Za tym grochem jest owies sieczony pniaczkiem, stan dosyć tak na grochu, jako i owsie, boisko bardzo złe. Ta stodoła gontami pobita, dach zły na niej. 

Druga stodoła z snopkami poszyta, wteł stodoły brzeziną poszyty, wrot oboje złych z desczek u jednych wrzeciądz, z skoblami. W tej stodole jest w jednym zapolu pniaczek jęczmienia sieczonego trochę nad zapolem kop z ośm mniej albo więcej, na tym jęczmieniu żyta ozimiego kopa jedna. W tymże zapolu pszenica jara równo z jęczmieniem bardzo licha. W drugim zapolu tatarka sieczona bardzo licha, prawie słoma bez ziarna, która jest połową nad zapolnicą pniaczkiem. 

Regestr obory brzykowski 
Krów dojnych cztery, jałowych dwie, jałówka w drugim roku jedna, cielaków w trzecim roku jedenaście, wołów robotnych cztery, cieląt dziewięcioro, owiec wszystkich sto dwadzieścia i sześć, swini samic sześć, wieprzów dwu letnich trzech, małych prosiąt dziesięcioro, wieprzów w karmniku dwóch, kurów dwóch, kur dwie, kapłonów siedm, kurcząt jedenaście, sera krajanek szesnaście i pół, masła kwart ośm. 

Inwentarz chłopów
Półrolnicy
Wawrzeniec Kaczmarz stary ma wołów cztery 
Paweł Bakalarczyk ma wołów cztery 
Walek Głąb ma wołów cztery  
Frączek Kaczmarz ma wołów cztery 
Sobek Grobelny ma wołów cztery

Zagrodnicy bez bydła
Szymon Kulawy, drugi Bartek

Chałupnicy 
Walek, Paweł, Kozak, Tomasz zdun 

Komornic trzy

Po kowalu statki miech, młotków dwa, klesczy dwoje, kowadło. 

Antonis Bębelna Gosławski
Alexander Zagórski jako przyjaciel proszony
Maciej Kręcki jako przyjaciel proszony.

niedziela, 7 grudnia 2025

Inwentarz Sokołów (1710)

Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-6-68, karta 63.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

 

Wizja dóbr wsi Sokołowa po ustąpieniu Kozaków i Moskwy przy obecności opatrznego woźnego Stanisława Macielusczyka z Rychłowic i przy P. slachcie JmPanu Karolu Siewierskim, JmPanu Łukaszu Słodkowskim dnia 12 miesiąca października roku 1710. 

Naprzód dwór, który przykrycia potrzebuje z tym zawarciem, jako był przed tym tak i teraz zostaje okrom okien, które Moskwa do izby czeladni popsowali. Komin w tym dworze zły, naprawy potrzebuje. 
Mielcuch także zły wielkiej poprawy potrzebuje, dach na nim z gruntu zły, kadzie w nim złe, kocieł także zły, co go Kozacy popsowali. Garniec ten się na nic nie zda zły, i ten także Kozacy popsowali, poprzecinali, pokrywę i rury wzięli jakośmy słyszeli. Chlewy i te złe. Piekarnia poszycia potrzebuje. Stodoła jedna dobra, druga zła. Stajnie z gruntu zła, i poprawy potrzebuje. 

Inwentarze dworskie i wiejskie to jest bydła wszystkie Kozacy zabrali, którzy we dworze tamecznego bydła troje zabieli, jakośmy od ludzi będąc tam na gruncie słyszeli i w ten czas wszyscy we dworze stojąc, tenże dwór zrabowali i ze stodół zboża wyrzucali. Moskwa potem przystąpieła, ci stanęli pod samą wsią Sokołowem, rachowało ich się 10 tysięcy, którzy na ten czas most budowali pod Tyczynem. Stali przez niedziel dwie, ci wszystkie zboża tak jare jako i ozimie powyrzucali, tak dworskie jako i wiejskie, tylko z nich barłogi i gnoje pozostawały, któreśmy widzieli. Do której wsi Sokołowa JmPan Potocki z Konopnice zasiewki tak jare jako i ozimie na dworskie grunta przywozić i zasiewać wszystkie musiał, od ludzi słyszeliśmy. 
Cisz Moskwa na ten czas te dobra Sokołów jakośmy słyszeli zapowietrzeli, w której wsi przez zapowietrzenie ich chłopi gospodarze, naprzód Jurek, Omiecina, Maciek, Klimek, Kołodzi, Piotrek, ci z czeladzią w budach z dziećmi i z żonami powymierali. Chałupy Moskwa na wsi porozbierali i popalili.
Po tym wojska saskie, które stawały we dworze także pozabierali konie, i na wsi co było u dwuch chłopów u Sczechury i u Łuki pozabierali. 
Co wszystko rzetelnie widzieliśmy i od ludzi na gruncie słyszeliśmy.

W A. Potocki 

Inwentarz Kraszkowice (1681)

Agad, Księgi grodzkie wieluńskie relacji, Acta castrensia relationum, sygn. 60-44, karty 111-113.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

 


Inwentarz wsi dóbr Kraskowic JchMciów Panów Marcina z Bogdanowa Bogdańskiego i Heleny z Osin Wężykówny małżonków dziedzicznych, które JMci Panu Alexandrowi z Wyleżyna Gutowskiemu od dnia dzisiejszego aż do lat czterech sposobem zastawnym za summę 12 tysięcy dotrzymania według kontraktu, który inwentarz do intercisy, a intercisa do niego stosować się powinna puścili. 

Naprzód izba stołowa, w której okna sklanne w ołów oprawne, dobre, z stołem, z ławami, piecem dobrym. W tej izbie drzwi do sieni stolarską robotą robione na zawiasach żelaznych z zamkiem. Z tej izby kownata, w niej okno sklane w drewno oprawne,
drzwi także na zawiasach żelaznych i z zamkiem. Z tej kownaty na podwórze drzwi na zawiasach także żelaznych, zasuwania do zapory żelazne, także z tej komnaty drzwi do mlecznej komory na zawiasach żelaznych z skoblem i wrzecądzem.
Z tej komory do izdebki drzwi na zawiasach żelaznych, skoblem i wrzecądzem. Izdebka stołowe i izby drzwi także na zawiasach żelaznych stolarską robotą, w której okien cztery sklanych w ołów oprawnych z okiennicami na zawiasach żelaznych, piec, komin i ławy. Z tej izdebki drzwi na zawiasach żelaznych na podwórze. Sień, do sieni drzwi na zawiasach żelaznych, drugie drzwi ku oborze na zawiasach żelaznych z hantabą. Z tej sieni izba piekarniana, drzwi na zawiasach żelaznych, piec, okna w drewno oprawne. W sieni okna sklane niedobre, okiennice na zawiasach żelaznych i z żaczykiem. Górne. Naprzód wschód, drzwi na biegunach, izba nad piekarnią, drzwi na zawiasach żelaznych stolarską robotą. Z tej izby kownata, drzwi także na zawiasach żelaznych stolarską robotą, wystaka przed sienią, w której drzwi dwoje na zawiasach żelaznych i z zamkiem. Druga izdebka drzwi na zawiasach żelaznych i z zamkiem. Na kownacie sypanie, drzwi dwoje na zawiasach żelaznych i z zamkiem jednym. 

Browar. W tym browarze kocieł nowy wielki, do robienia, kociełek chmielowy dobry. Statki w browarze należące, kadz do przekładania dobra, kadz do brzecki, kadz do zalewku dobre i inszee statki należyte. Przy tym browarze izdebka, do której drzwi na zawiasach żelaznych, piec dobry, okna dobre, ozdownia.
W tym browarze gorzalnia przed studnią. Przy tej gorzalniey górka i kurnik, w której drzwi na zawiasach żelaznych z wrzecądzem i z skoblem. 

Podwórze oparkanione, forta na wieś na zawiasach żelaznych. Druga forta do gumna, także na zawiasach żelaznych z skoblem i wrzecądzem.

Psczelnik. W którym pszczół czternaście, po których pszczołach przez te lata póki będzie JMc Pan Gutowski trzymał przychówki na gruncie powinien będzie zostawić. 

Spichlerz. Do spichlerza ze dworu drzwi na zawiasach żelaznych z wrzecządzem i z skoblem. Drugie drzwi także na zawiasach żelaznych z zamkiem dobrym. Trzecie drzwi na zawiasach żelaznych z zamkiem dobrym. W tym spichlerzu piwnica, drzwi na zawiasach żelaznych z skoblem i wrzecządzem. 

Stodoły na ogrodzie w których gumien trzy, u których stodół wrota dobre z zamkami i kunami żelaznymi.

Obory. W których chlewy dobre, krów dojnych dwadzieścia, stadnik jeden, świni maciorek sześć, wieprza pokrocznych ośm, stadnik gęsi pięćdziesiąt, wszystkich kaczek piętnaście, kaczor, których że nie dostawało JchMciom Panom Turoszowicom na oddawanie złotych ośm JMci Panu Gutowskiemu zostawili kur starych czterdzieści, kokotów dwu.

Owczarnia. W której owiec naprzód maciorek do kocenia godnych sto i cztery, skopów trzechletnich pięć, pułtoraków trzydzieści i pięć, owieczek dwadzieścia i cztery, skopków latosków dwadzieścia i sześć, baranów starych sześć. 

Pola. Folwarki i działy na ten rok ostatni należyte i przypadające powinien będzie JMc Pan Gutowski oziminą jako szerokie i długie od skiby do skiby zasiać, także pszenice jarej i zagonów osmdziesiąt. Folwarki także należące, jarzynami należytemi i działy, to jest owsem, tatarką, grochem, jęczmieniami jako szerokie i długie folwarki i działy wszystkie pozasiewać będzie powinien, jako kontrakt opiewa lnu zagonów trzydzieści, prosa na Kopaninie składów czterdzieści. 

Ogrody. Jedne za piwnicą i stodołami, zasiać cebulą, marchwią, pasternakiem, kapustą zasadzić, drugi ogród za wsią także konopiami, marchwią, pasternakiem zasiać i kapustą zasadzić. Ogródki sadzonymi rzeczami, to jest cebulą, marchwią, pasternakiem, głąbami zasadzić powinien. Ogrody oplec, i kapusty okopać naprzód. 

Kmiecie. Których powinność takowe[?] są i każdy z nich powinien dawać żyta ćwiertnię, owsa ćwiertnię, pieniędzy grzywnę, kapłonów dwu, jajec puł kopy, sztukę jedną prząść, jako z dawna prządali, wyorać zagonów szesnaście przez staje, tak na jare jako i ozime i ugór, a ci są. 
Stanisław Kurcik zaprzesz ma konną i wołową dobrą, Bartłomi Grzywac zaprzesz ma konną i wołową dobrą, Mathus Wypchło zaprzesz ma konną i wołową dobrą, Adam Norek zaprzesz ma konną i wołową dobrą. Nieparowska rola pusta, ale wszytka zasiana, tak oziminą jako i jarzynami, którą odebrał JMc Pan Gutowski.
 
Pułrolnicy. Ci powinni trzy dni robić w tydzień, czynszu po groszy dwudziestu czterech, żyta korzec, owsa korzec, kapłonów dwu, jajec puł kopy, sztukę prząść, a ci są. Tomek Norek, Jakub Marges zaprzesz wołową mają dobrą.

Zagrodnicy. Ambroży trzy dni powinien robić, Mathus Smolarek także trzy dni robić powinni, czynszu po groszy dwunastu dać, sztukę pr[z]ąść, podrosz na mil trzy odprawiać powinni. 

Komornice. Anka Matulanka, Gienka Wangiedzianka, Anna Holina, i Anna Holanka, Gierka Sierwianka, dzień robić sztukę, prząść. 

Ugory porane, role uprawne, mierzwy, tak z owczarnie jako i z obory wywieść powinien w ostatnim roku także przy widzu JchMciów Panów Bogdańskich, pola i ogrody siać będzie powinien, i żeby tylko dwóch poddanych, których sobie odbiorą do siewu, aby zawsze siały. 

Statki mleczne, które zostawili JchMc Panowie Bogdańscy w mleczniku, to jest dzieżek dziesięć wielkich, kirzna jeden i insze statki należące, który inwentarz strony obiedwie strzymać sobie powinni i on rękami swojemi podpisawszy Xięgami Grodzkimi Wieluńskimi roborowali pod zakładem 12 tysięcy złotych monety i liczby polskiej. 
Działo się w Kraskowicach w poniedziałek po Najświętszej Pannie Narodzenia roku pańskiego 1681. 
Marcin Bogdański z Bogdanowa mpp