Inwentarz Wilamów (1786)

Agad, Księgi Ziemskie i Grodzkie Sieradzkie, Libri relationum, sygn. 56-173, karty 412-414.
Tekst z oryginalnego dokumentu przepisał Piotr Tameczka.

Działo się na gruncie wsi Wilamow Królewskiey w Woiewodztwie Sieradzkim a Powiecie Szadkowskim leżącey dnia trzynastego miesiąca lutego roku pańskiego tysiącznego siedmsetnego ośmdziesiątego szóstego.

W przytomności urodzonych Wawrzyńca Stokowskiego dzierżawcy tamecznego, Jana Biskupskiego Burgrabiego Grodzkiego Sieradzkiego, y Ignacego Pokrzywnickiego, tudzież całey gromady Wilamowskiey z mocy Listu Podawczego od Prześwietney Kommissyi Rzpltey Skarbu Koronnego na osobę moią pod dniem pierwszym miesiąca lutego roku bieżącego 1786go wypadłego /:ktory w obmowie swoiey iest takowy:/ 
Działo się w Warszawie w Pałacu Rzeczypospolitey Krasińskich zwanym na Kommissyi Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego, pod czas Kadencyi Sądowey podług prawa przypadającey, w interessach ekonomicznych dnia pierwszego miesiąca lutego roku pańskiego tysiącznego siedmsetnego ośmdziesiątego szóstego. Kommissya Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego oznaymuie komu o tym wiedzieć należy, iż Jey podług prawa oddany iest list z Kancellaryi Wielkiey Koronney dnia trzydziesiątego miesiąca stycznia roku bieżącego tysiąc siedmset ośmdziesiąt szóstego otrzymany, o przywileyu Nayiaśnieyszego Króla Jegomości Stanisława Augusta na wieś Wilamow zwaną w Wojewodztwie Sieradzkim a Powiecie Szadkowskim leżącą po śmierci urodzonego Tomasza Grabskiego wakuiącą, wielmożnemu Ignacemu Bachmińskiemu Pułkownikowi Woyska Koronnego na fundamencie Konstytucyi roku tysiąc siedmset siedmdziesiąt piątego pod tytułem = ubespieczenie nadgrody osobom niżey wyrażonym = uchwaloney, dnia trzydziestego miesiąca stycznia roku bieżącego łaskawie danym Kommissyi ninieyszą z imieniem Królewskim donoszący, oraz pokazany iest Kassie Generalney Skarbu Koronnego kwit z kwadrupli czyli dupli z wsi pomienioney podług lustracyi ostatniey przez wspomnionego wielmożnego Ignacego Bachmińskiego Pułkownika w Woysku Koronnym w summie złotych polskich dwieście trzydzieści siedm groszy siedm denarów dwanaście istotnie do Skarbu Koronnego wypłaconey, dnia dzisieyszego nastąpiony. Zaczym Kommissya Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego z władzy jurysdykcyi swoiey do prawa przywileiu Jego Królewskiey Mości listu donoszącego y kwitu z kwadrupli wyżey wyrażonych stosuiąc się, wyznacza urodzonego Onufrego Kamińskiego Rewizora Generalnego Prowincyi Mazowieckiey iako Dworzanina Skarbu Koronnego, ktory na grunt wsi Wilamow ziechawszy, onęż na dyspozycyą Skarbu Koronnego odebrawszy, intratę takową z uczynić mianego całorocznego prowentu obrachowania, y onego na dnie lub tygodnie roku rozłożenia, za czas zawakowania, to iest od czasu śmierci urodzonego Tomasza Grabskiego przeszłego teyże wsi possessora aż do podania teraźnieyszemu possessorowi, wyniknie, do rąk swoich dla Skarbu Koronnego przez kogo należeć będzie, zapłacić naznaczy, z zapłaconey a przez siebie odebraney wypłacaiącego zakwituię, a dopiero tęż wieś podług obmowy prawa w ludziach, budynkach, osiadłości, rozległości y wszelkim stanie inwentarzem iak nayporządnieyszym opisawszy, wielmożnemu Ignacemu Bachmińskiemu Pułkownikowi Woyska Koronnego Przywilejem Jego Królewskiey Mości zaszczyconemu lub jego plenipotentowi ze wszystkiemi przyległościami, folwarkami, budynkami, młynami, karczmami, poddanemi oboiey płci, ich robociznami, czynszami, daninami, pożytkami, dochodami, polami, rolami, łąkami, lasami, stawami, sadzawkami, y wszelkiemi należytościami w istotną y spokoyną possesyą poda, poddanym posłuszeństwo dla nowego possessora nakaże. Teraz zaś urodzony dworzanin przy takowym intromissowaniu z wiernym pilnym y dostatecznym całego stanu dobr opisem, inwentarz w trzech iednakowych exemplarzach uformować, z których rękami lustratora y nowego possessora podpisanych, ieden na gruncie tamecznym zostawi, drugi do grodu własnego sposobem oblaty poda, a trzeci ad archivum Skarbu Koronnego /:odebraną zaś wakancyą do Kassy Generalney tegoż Skarbu:/ odwieść sub amatione[?] ab officio et pa[...]is arbitrarys powinien będzie mieć oraz będzie baczność aby koń[?] Warszawski do miary zboż za generalny w całym Krolestwie postanowiony niemniej garce, kwarty y kwaterki do trunków podług Prawa roku tysiąc siedmset sześćdziesiąt czwartego, y Uniwersałow Kommissyi swoiey w teyże wsi używane były, tudzież ieżeliby w pobliższych miastach y miasteczkach w których targi bywają, wspomnione miary niemniej łokieć y waga wspomnionym Prawem y także Uniwersałami Kommissyi swoiey postanowione używane nie były, Kommissyi swoiey donieść ma z Protokułu Ekonomicznego Kommissyi Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego wypisano y wydano. 
Jan Dłuszewski[?] Chorąży Przasnyski Regent Kommissyi Rzpltey Skarbu Koronnego 
Franciszek Andrychiewicz Sekretarz Kommissyi Skarbu Koronnego 
Na tymże trakcie pieczęć Kommissyi Skarbu Koronnego:/ 
Na grunt przerzeczonych dóbr wsi Wilamow dnia y roku na początku dzieła tego wyrażonego ziechawszy y podług urządzenia Prześwietney Kommissyi, tęż Wieś Królewską na Skarb naprzód Koronny w sposobie przyzwoitym odebrawszy, wakancyą z intraty całorocznej Lustracyą 1765 roku wyprowadzoney złotych 949. gr 1. wynoszącey, po wytrąceniu pułtory kwarty dwiema rathami do Skarbu Koronnego w summ[...] złotych [...] 3[5?]5. gr 26. d 9. opłaconey, z resztuiącego zatym prowentu złotych 593. gr 4. d 9. czyniącego, za czas zawakowania, to iest: od zaszłey śmierci urodzonego Tomasza Grabskiego przeszłego teyże wsi possessora na dniu trzynastym miesiąca listopada roku zeszłego 1785. do dnia podania wzmiankowan[ey?] wsi teraźnieyszemu possessorowi należeć do Skarbu okazuiącą się, którey za dni [...] 91, za każdy dzień [...] 1. gr 10. dań[?] 9. rachuiąc, przypada złotych pols. 147. gr 3. d. 9. zapłacić do rąk moich od kogo należało naznaczyłem. 
Po tey zaś odebrniu, w przytomności wzwyż namienionych osób, iako tez przywołanego wsi wzmiankowaney poddaństwa, do uskutecznienia dzieła ninieyszego w [u?]rządzeniu inwentarza podług przepisu Prześwietney Kommissyi Rzpltey Skarbu Koronnego w sposobie niżey opisanym przystąpiłem.

Opisanie Budowy Dworskiey wsi Wilamów
Dwór nowy z drzewa tartego w węgieł pobudowany, gontami pobity, do którego wchodząc drzwi do sieni z tarcic, stolarską robotą  na zawiasach z klamką żelaznych. Za tąż sienią na iedney stronie tegoż dworu iest pokojów dwa, ieden alkierzyk y iedna komora, w których drzwi z tarcic na zawiasach z chaczykami żelaznemi iest pięcioro; okien o czterech taflach w drewno oprawnych pięć. Podłoga y pułap z tarcic, piec ieden z cegły, y kuminków dwa dobrych znayduie się, na drugiey zaś stronie teyże sieni połowa dworu nie iest skończona, tylko mieysce na pokoy, y dwa okna wyrznięte. Kumin zaś wielki u tegoż dworu, na wierzchu tylko z cegły wymurowany iest. W rogu tegoż dworu iest sklepik z kamieni y cegły murowany, do którego są schody, y nad niemi wystawiony daszek, y drzwi z wrzęcądzem y skoblem żelaznym, na lewey zaś stronie tegoż dworu w rogu iest staynia w słupy z dylów zbudowana słomą kryta, tak w ścianach iako y poszyciu zła, do którey drzwi na biegunach znayduią się. 

Na boku dworu iest dworek stary z gruntu zły y do reparacyi nawet niezdatny, na iedney stronie ktorego iest izba y alkierzyk, w których okien w drewno oprawnych cztery, drzwi na zawiasach żelaznych dwoie, y piec kaflowy zły znayduie się, druga zaś strona u tegoż dworu starego cale pustkami stoi. 

Daley stodoła podwoyna o dwóch klepiskach słomą poszyta, do którey czworo drzwi na biegunach podwoynych znayduie się, u dwoygu drzwi są zamki z kunami żelazne, u iednych zamek zepsuty. 
W szrodku podwórza iest spichlerz z wystawą pod snopkami stary, u ktorego przyciesi a mieyscami y ściany ponadgniwały. Drzwi do tegoż dwoie, iedne na zawiasach żelaznych, drugie na górę idąc, z wrzecądzem y skoblami żelaznemi. Poszycie na tymże mieyscami iest złe. 
W tyle spichlerza iest obora w słupy z dylów zbudowana, dach słomiany zły maiąca, do którey drzwi dwoie na biegunach znayduią się. 
Za tąż oborą iest owczarnia, o dwoygu drzwiach podwoynych na biegunach, w którey ściany iako y poszycie mieyscami iest złe, mieyscami zaś ściany y przyciesy są nowo dawane. 
Niedaleko dworku są chlewki z dylów w słupy postawione, ściany y przyciesy złe, a poszycie stare maiące, do których drzwi czworo na biegunach znayduie się. 
Daley iest browar z łupanych bali w słupy zbudowany, dach mieyscami zły, mnieyszą połową gontami, a większą słomą pokryty maiący, do którego to browaru drzwi iedne na zawiasach z wrzecądzem y skoblami żelaznemi znayduiają się. W tym browarze iest gorzalnia, podle którey iest także suszarnia, do których iest drzwi dwoie, iedne na zawiasach żelaznych, drugie na biegunach z wrzecądzem y skoblami dwiema. Z sieni idąc na prawey stronie iest izba z komorą w której okno iedne w drewno oprawne, piec z gliny wylepiony zły y rozstowanie do suszenia słodu znayduie się. 
Obok tegoż browaru iest oborka z starych dylów w słupy postawiona słomą kryta, do której są drzwi iedne z desek na biegunach. 
Podwórze około tych dworskich budynków płotami, częścią z płat, częścią z żerdzi ogrodzone iest. 
W poszrodku zaś chłopskich budynków iest karczma dworska bez wiazdu nowa, w węgieł z drzewa tartego o iedney izbie y iedney komorze zbudowana, słomą kryta, w którey okien w drewno oprawnych dwa, piec z gliny wylepiony dobry, pułap z tarcic sosnowych, y drzwi na zawiasach żelaznych z tarcic sosnowych z temi co są do sieni y komory, sześcioro wszystkich znayduje się.

Opisanie Osiadłości Gospodarzy Wsi Wilamow, tudzież powinności onychże dworowi należących
                                        

	Imiona Gospodarzy	Zabudowania chłopskie teyże wsi			Sprzężay gospodarzy		Pańszczyzna tygodniowa		Danina		Osep żyta y owsa miary warszawskiey				Czynsz roczny od chłopów należący
									kapłony	Kury proste?	żyto		owies
	Pułrolnicy	chałupy	stodoły	chlewy	konie	woły	sprzężayem	pieszo	sztuki	sztuki	korce	cwieci	korce	cwierci	złote	gro.
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23.	Jakub Tomczyk Maciey Maląk Grzegorz Kopysciak Marcin Ziętek Andrzey Prokopiak Wawrzeniec Barysiak Wawrzeniec Jacczak[?] Jan Nowak Maciey Gayda Tomasz Cupryniak Woyciech Manasiak Walenty Świerczak Maciey Maniasz Michał [J?]arayczak Jan Pierzgalak Szymon Adamek Mikołay Misiek Stanisław Pawlak Łukasz [Z?]ymon Andrzey Jędrasiak Michał Prokopczyk Jan Szewczyk Barbara Panira[?]	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	1 1 1 1 1 1 1 - 1 1 1 1 2 1 1 1 1 1 - 1 - 1 1	2 2 2 2 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 1 1 1 2 - 1 1 1 1	1 2 1 1 2 1 1 - - - 1 2 3 2 2 - - 1 - 2 - 2 -	4 4 3 3 - 2 2 2 2 2 2 2 4 2 2 2 2 4 2 4 2 2 2	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -	2 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2	1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1	- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -	- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -	22* 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22 22
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.	Zagrodnicy Wawrzyniec Błaszczyk Antoni Sobieray Woyciech Prokopczyk Kazimierz Felińczak Antoni Kowalczyk Jozef Kowal Paweł Rębin Mateusz Koziołek Jan Karczmarz Ten piwo y wódkę w karczmie szynkuie, dla czego procz czynszu ktory płacić powinien żadney powinności inney nie odbywa	1 1 1 1 1 1 1 1 -	1 1 1 - 1 1 1 1 1	1 - - - 1 1 1 1 -	- - - - - - - - -	2? 1 2 2 2 2 2 2 -	- - - - - - - - -	2 2 2 2 2 2 2 1 -	- - - - - - - - -	1 1 1 1 1 1 1 1 1	- - - - - - - - -	1 1 1 1 1 1 1 1 1	- - - - - - - - -	2 2 2 2 2 2 2 2 2	- - - - - - - - 12	11* 11 11 11 11 11 11 11 11

*po wszystkich liczbach całkowitych w ostatniej kolumnie (grosze za czynsz) występują wartości ułamkowe, które nie są czytelne

Granice wsi Wilamow  
Graniczy ta wieś na wschód słońca z wsią Korzeszowem, na południe z wsią Wrzescowiec, na zachód z wsią Wolką, na pułnoc z wsią Tarnowka zwaną, dziedzicznemi wszystkiemi.  
Ta wieś tłuki żadnej w czasie żniwa nie odbywa, tylko stróżą koleyno odprawuią, nadto przędzą po łokci sześć pułrolnicy, a po cztery zagrodnicy oprząść co rocznie dworowi powinni; a w przypadku niedania ode dworu nic do przędzenia, tedy od łokcia każdego nieoprzędzionego po groszy trzy płacić dworowi są obowiązani, za daramke, oraz o mil trzy pieszo w drogę bez dnia, koleyno za rozkazem dworskim iść powinni.  

Lasy  
Lasy i bory pomienioney wsi Wilamow lubo nie tak iak w dawnieyszych latach są obszerne, drzewo iednak kostkowe do budowli zdatne w tychże znaiduie się.  

Stawy  
Stawów w teyże wsi znajduie się trzy niezarybionych, prócz których iest ieszcze przy browarze mały stawek zarosły y sadzawka pusta.  

Wysiew zboża ozimnego  
Żyta na zimę teraźniejszą wysiano miary królewskiey korcy nr 32, pszenicy zaś dla niesposobnego gruntu tylko korcy 2 i ćwierci 2 jest wysiewu. 
 
Który to inwentarz w sposobie wyżey wyrażonym sporządziwszy, i stan dóbr w iakowym się teraz istotnie na gruncie znayduie, opisawszy, poddaństwu zgromadzonemu wszelkie posłuszeństwo dla nowego teraźnieyszego possessora zaleciwszy, wieś Wilamow ze wszystkiemi przyległościami, folwarkami, budynkami, młynami, gorzelniami, karczmami, stawami, lasami, łąkami, polami, rolami, zgoła ze wszystkiemi tych dóbr pożytkami, y użytkami, y wszelkiemi przynależnościami, w istotną y spokojną possessyą Wielmożnemu Ignacemu Brachmińskiemu Pułkownikowi Woyska Koronnego podałem, y miarę w dobrach wzmiankowanych prawem roku 1764 uchwaloną ustanowiwszy, aby taż punktualnie zachowana była zostawiłem[?].  
Trzy oraz exemplarze ninieyszego podawczego inwentarza sporządziwszy, y ręką własną podpisawszy, ieden na gruncie zostawiłem, drugi do Grodu Sieradzkiego sposobem oblaty podałem, a trzeci ad Archivum Prześwietney Kommisyi Skarbu Koronnego oddaie.  
Onufry Kamiński Rewizor Generalny Prowincji Mazowieckiey Dworzanin Skarbu Koronnego