niedziela, 26 maja 2013

Gruszczyce

Zajączkowski:
Gruszczyce -pow. sieradzki
1) 1392 kop. XIX w., TP 3344 f. 196-197: Gruszczyce - na dok. Jana z Tęczyna. starosty sieradzkiego, wym. jest Zawisza, dziedzic z G. 104 gruszów – grzybów
2) XVI w. Ł. I, 373; II, 56-57: Gruscicze, Grusczycze - villa, par. w m., arch. kaliski. 3) 1496 P. 170: Grusczycze - par. w m., pow. i woj. sieradzkie. 1511-1518 P. 179: Grusczice - jw. 1553-1576 P. 218: Grusczicze - jw. 4) XIX w. SG II, 874: Gruszczyce - wś i folw., par. i gm. w m., pow. jw.  

Tabella miast, wsi, osad Królestwa Polskiego 1827 r.
Gruszczyce, województwo Kaliskie, obwód Sieradzki, powiat Sieradzki, parafia Gruszczyce, własność prywatna. Ilość domów 24, ludność 207, odległość od miasta obwodowego 3.

Słownik Geograficzny:  
Gruszczyce,  wś i folwark, pow. sieradzki, gm. i par. Gruszczyce, odległa od Błaszek w. 6, od Sieradza 20; ogólna rozległość 2335, w tem gruntów dworskich mr. 2086 (lasów mr. 896), włościańskich mr. 249; ludności katolickiej mężczyzn 180, kobiet 199; ewangelików mężczyzn 2, kobiet 4; razem 385. W roku 1827 było dm. 14, mk. 207. Par. Gruszczyce liczy dusz 1127. Kościół drewniany pod tytułem św. Stanisława. Gdy pierwotny kościół, kosztem Jana Gruszczyńskiego kasztelana wieluńskiego dziedzica wsi, w wieku XV wybudowany, chylił się do upadku, inny dotychczas istniejący staraniem proboszcza Medyńskiego, kosztem zaś Kajetana Grodziskiego, sędziego ostrzeszowskiego, dziedzica wsi, jak również przy współudziale innych parafian wystawiono. Obraz św. Walentego za cudowny uznany. (Łaski, Lib. ben. I 373, II 56). Według danych Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego dobra Gruszczyce składają się z folwarku Gruszczyce, Cienia mała i Niedoń vel Emilianów, Checwoda, osady młynarskiej Pogoń, wsi Gruszczyce, Niedoń, Wiercin i Dworek. Rozległość wynosi mr. 1993, folwark Gruszczyce grunta orne i ogrody mr. 408, łąk mr. 64, pastwisk mr. 66, lasu mr. 773, nieużytki i place mr. 50, razem mr. 1362. Budynki murowane 12, drewniane 11. Folwark Cienia Mała i Niedoń vel Emilianów grunta orne i ogrody mr. 315, łąk mr. 29, pastwisk mr. 8, lasu mr. 12, nieużytki i place mr. 15, razem mr. 378. Budynki murowane 6. Folwark Checwoda grunta orne i ogrody mr. 121, łąk mr. 25, pastwisk mr. 83, lasu mr. 3, nieużytki i place mr. 14, razem mr. 247. Budynki murowane 2, drewniane 3. Osada młynarska Pogoń z gruntem mr. 6. Budowli murowanych 2, drewnianych 1. Gorzelnia, młyn wodny Pogoń i tartak na Checwodzie. Wś Gruszczyce osad 66 z gruntem mr. 202; wś Niedoń osad 24, z gruntem mr. 171; wś Wiercin osada 1, z gruntem mr. 31; wś Dworek osad 2, z gruntem mr. 6. Dobra Gruszczyce należą do R. Neugebauera. Gm. Gruszczyce w okręgu sądu gminnego Brąszewice należy do parafij: Gruszczyce, Wojków, Wągłczew i Błaszki, położona w zachodniej stronie powiatu, graniczy od północy z częścią powiatu kaliskiego i gminą Brzeźino, od wschodu i zachodu z powiatem kaliskim, od południa z gm. Godynice. Składa się z następujących wsi i osad: osada Biała, pustkowie Borek, wś Brudzew, wś Cienia wielka, osada Checwoda, wś Gruszczyce, wś Grzymaczew, wś Jasionna, folwark Kopacz, wś Łubna jakusy, wies Łubna jarosłaj, folwark Marianów, wś Niedoń, osada Pogoń, wś Równa, wś Sarny, wś Wcisłe, pustkowie Wiercin, pustkowie Wiśniewszczyzna, wś Włocin, wś Wojków, wś Wrząca, pustkowie Wyrębieniec, wś Żelisław. Urząd wójta gminy Gruszczyce znajduje się we wsi Wojków, odległej od miasta powiatowego w. 22. Ogólna rozległość gminy wynosi mr. 12260: mianowicie gruntów ornych dworskich 6356 mr. włościańskich 3108; lasów dworskich mr. 2004; ogrodów dworskich mr. 176, włościańskich 119; łąk dworskich 131, włościańskich 100, pastwisk dworskich 210, włościańskich 95; pod zabudowaniami 137, włościańskich 31; pod drogami dworskimi 100; pod wodami dworskimi 63; nieużytków włościańskich 30; razem dworskich mr. 9177, włościańskich mr. 3483 czyli 12660. Lasów urządzonych, których prowadzone jest gospodarstwo leśne, znajduje się mr. 1686, mianowicie: w dobrach Gruszczyce mr. 896; Wrząca mr. 440; Jasionna mr. 350. Grunta przeważnie żytnie, w niektórych miejscowościach w bardzo małej ilości pszenne i to w majątkach większych dworskich, w których i produkcya zboża jest stosunkowo znaczniejsza, niż we włościańskich. Gospodarstwa dworskie w ogólności lepiej prowadzone i utrzymywane, uprawa roli postępowa; chów inwentarza w niektórych miejscowościach dobry; gospodarstwa włościańskie znajdują się w stanie średnim, działki nie wielkie, a pomimo to staranności w uprawie mało, ztąd i produkcya nieznaczna. Zbyt produktów pozostałych po zaspokojeniu miejscowych potrzeb odbywa się w miastach Sieradzu i Błaszkach. Ludności ogółem dusz 4920, to jest: katolików mężczyzn 2326, kobiet 2539, ewangelików mężczyzn 16, kobiet 22; starozakonnych mężczyzn 10, kobiet 7. Razem 2352 mężczyzn i 2568 kobiet, czyli 4920. Zajęcie ludności przeważnie rolnicze; z powodu braku zakładów przemysłowych i małych działków gruntu, a zwłaszcza nieumiejętnej uprawy ludność znajduje się w stanie biednym. Z zakładów przemysłowych znajdują się następujące: tartak parowy w osadzie Checwoda przy wsi Niedoń z produkcyą roczną do 40000 rubli, wyrabia głównie bale, tarcice, i t. p.;wywóz za granicę do Prus. Gorzelnia we wsi Jasionna produkuje do 3500 wiader okowity; prócz tego kilka młynów i wiatraków, z których znaczniejszy młyn wodny Pogoń produkuje do 1000 korcy rocznie. Z rzemieślników znajdują się: cieśle, mularze, stolarze, szewcy i kowale zaspokajający tylko potrzeby miejscowe. Kościołów parafialnych tylko dwa, we wsiach Gruszczyce i Wojków. Szkoła elementarna tylko jedna we wsi Wojkowie na 70 uczniów. Ż

Spis 1925:
Gruszczyce, wś i folw., pow. sieradzki, gm. Gruszczyce. Budynki z przeznaczeniem mieszkalne wś 62, folw. 8. Ludność ogółem: wś 357, folw. 146. Mężczyzn wś 175, folw. 72, kobiet wś 182, folw. 74. Ludność wyznania rzymsko-katolickiego wś 357, folw. 146. Podało narodowość: polską wś 357, folw. 146. 

Wikipedia:
Gruszczyce-wieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Błaszki. W latach 1973-1976 miejscowość była siedzibą gminy Gruszczyce. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego. Miejscowość pojawiła się w źródłach pisanych w 1392 r., kiedy to wspomniano Zawiszę-dziedzica Gruszczyc. Gruszczyce od XII do XVII w. stanowiły ośrodek dużego klucza majątkowego rodziny Gruszczyńskich herbu Poraj. Majątek Gruszczyńskich na terenie województwa sieradzkiego składał się z ponad 10 wsi, a także licznych dzierżaw królewszczyzn. W rękach Gruszczyńskich majątek pozostawał zapewne do poł. XVIII w. Ród Gruszczyńskich h. Poraj odegrał ważną rolę w życiu politycznym Rzeczypospolitej, zwłaszcza w XV i XVI w. Syn chorążego sieradzkiego Jana z Gruszczyc – również Jan Gruszczyński (1405-1473) był abp. gnieźnieńskim i kanclerzem wielkim koronnym. Dzisiaj po dawnej rezydencji Gruszczyńskich, niegdyś obronnym gródku, pozostał tylko kopiec wśród łąk. Po Gruszczyńskich rezydowali tutaj: Świętosław Zajączek h. Świnka, Sokołowscy, Bartochowscy, Korzenieccy, Radoszewscy i Grodziccy, z których Filip, pozbawiony majątku, został zesłany na Sybir, ponieważ jako uczestnik powstania listopadowego pomagał po upadku powstania uczestnikom wyprawy płk Józefa Zaliwskiego do Królestwa Polskiego. Skonfiskowany majątek Filipa wykupiła na licytacji jego siostra i odsprzedała Wilhelmowi Neugebauerowi. Jego syn Rudolf na początku powstania styczniowego zorganizował w swoim dworze spotkanie ziemian, w którym uczestniczył płk Bronisław Rudzki. O tym spotkaniu doniósł Rosjanom szlachcic Bogatko z Morawek. Dwór został otoczony, a płk B. Rudzki popełnił samobójstwo. Ostatnimi właścicielami Gruszczyc byli Paciorkowscy i Stefańscy. We wsi znajduje się drewniany kościół pw. św. Stanisława z 1750 r. Budowla o konstrukcji zrębowej, oszalowana. Na belce tęczowej krucyfiks barokowy z XVII w. Ołtarz główny późnobarokowy o dekoracji rokokowej. Dwa ołtarze boczne rokokowe. Drzwi do zakrystii z pierwotnym zamkiem i okuciami. Na cmentarzu (po lewej str. alejki) grób płk. Bronisława Rudzkiego, wojskowego naczelnika powstania styczniowego w województwie kaliskim. Na miejscu dawnego dworu stoi szkoła. W podworskim parku pomniki przyrody. Przez wieś wiedzie szlak pieszy "Powstańców 1863 r." Na skraju dawnego parku znajduje się także grodzisko stożkowate, z okresu II poł. XIV-I ćwierci XVI w. Na cmentarzu grób pułkownika Bronisława Rudzkiego, wojskowego naczelnika powstania styczniowego 1863 r. w województwie kaliskim. Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisany jest obiekt: kościół parafialny p.w. św. Stanisława, drewniany, 1790, nr rej.: 813 z 28.12.1967 oraz 17/A z 31.08.1994

1992 r.
________________________________________________________________________________
Kościół drewniany św. Stanisława z 1750 r. w Gruszczycach - widok ogólny

Fot. Janusz Marszałkowski
________________________________________________________________________________

Fot. Janusz Marszałkowski
________________________________________________________________________________
Kapliczka przy kościele w Gruszczycach

Fot. Janusz Marszałkowski

Przegląd Katolicki 1870 nr 38

5) W Gruszczycach sprawiono dwa nowe dywany, monstrancją, kielich i puszkę platerowane i kapę nową.

_________________________________________________________________________________

Kaliszanin 1885 nr. 6
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

Kaliszanin 1885 nr. 15
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

Kaliszanin 1885 nr. 19
_________________________________________________________________________________

 
Gazeta Kaliska 1895 nr. 89

W pierwszej połowie byłego miesiąca w kościele parafialnym w Gruszczycach pobłogosławiony został związek małżeński p. Franciszka Zakrzewskiego, doktora medycyny z prow. Poznańskiej z  panną, Janiną Grodzicką, córką Józefa i Marji z Karśnickich małżonków Grodzickich, właścicieli dóbr Wrząca.

Gazeta Kaliska 1899 nr 223

W majątku Gruszczyce są do sprzedania Cztery poręby Starodrzewu podług planów leśnych, zatwierdzonych przez komisję włościańską; prócz tego 15 mórg brzeziny 4-letniej, zdatnej na potrzeby gospodarskie. Bliższa wiadomość: Gruszczyce, poczta Blaszki.

Gazeta Kaliska 1900 nr. 139



Dnia 20 b. m. w Gruszczycach własność p. Paciorkowskiego, zajął się las i pomimo energicznego ratunku przybyłych dwóch straży ogniowych z Błaszek i Iwanowic, spaliło się około stu mórg boru. Przy ogniu, który trwał od godz. 10-ej rano do 4-ej po południu, pracowali także energicznie włościanie nadbiegli z okolicznych wiosek. 



Gazeta Kaliska 1900 nr. 165

W Dom. Gruszczyce jest do wynajęcia od 20 sierpnia r. b. Młocarnia z elewatorem po rb. 2 kop. 25 za godzinę roboczą. Olszyński.
Gazeta Kaliska 1900 nr. 165

Torf. Czytamy w naszej gazecie ogłoszenia o sprzedaży torfu prasowanego w Gruszczycach pod Błaszkami. Ponieważ węgiel jest coraz droższy, gdyby właściciel urządził skład swego torfu w Kaliszu, zrobiłby dla mieszkańców wygodę a dla siebie zbyt posiadanego opału.

Gazeta Kaliska 1900 nr. 184

Torf parową maszyną prasowany, jest do sprzedania w Gruszczycach, 4 wiorsty od Błaszek, po cenie 20 1/2 kop. za 100 funtów. 
Gazeta Kaliska 1900 nr. 235

Młocarnia parowa z elewatorem  jest do wynajęcia po 2 rb. za godzinę roboczą. Adres: Olszyński w Gruszczycach, poczta Błaszki. 

Gazeta Kaliska 1901 nr. 8

Do sprzedania 40 siąg drzewa twardego, suchego, miary leśnej, jak również drzewo w kupkach, zdatne na łaty do dachów, żerdzie i tyczki do dekowania. Wiadomość na miejscu: Gruszczyce, poczta Błaszki.

Gazeta Kaliska 1901 nr. 257

Do sprzedania nowo wystawiony dom drewniany długości 27, szerokości 18 łokci, złożony z 4-ch obszernych pokoi, przedpokoju, kuchni, schowanka i sieni. Wiadomość: Gruszczyce, poczta Błaszki.

Gazeta Kaliska 1902 nr. 128

Do sprzedania nowy dom drewniany, złożony z 5-ciu pokoi, przedpokoju i kuchni, postawiony z 3-calowych bali. Wiadomość w Gruszczycach. p. Błaszki.

 
Gazeta Kaliska 1902 nr. 141

Majątek ziemski rozległości 20 włók, w powiecie kaliskim, w odległości 3 wiorst od przystanku kolei kaliskiej, z pełnym inwentarzem i dobremi budunkami, ziemia dobra i w kulturze, w tem starodrzewia włók 3 do sprzedania z wolnej ręki z wyłączeniem pośrednictwa osób trzecich. Bliższe szczegóły i warunki: Gruszczyce, poczta Błaszki.

 
Gazeta Kaliska 1902 nr. 274

Do sprzedania starodrzewu sztuk 1000 i 3 poręby podług planów, zatwierdzonych przez komitet  włościański. Wiadomość w Gruszczycach, poczta Błaszki. Tamże do nabycia za przystępną cenę nowy dom drewniany, postawiony z bali, złożony z 5 pokoi, kuchni i sieni.

Gazeta Kaliska 1904 nr 94

Ś. p. Bogumił Paciorkowski, lekarz i obywatel ziemski, opatrzony św. Sakramentami zmarł w Gruszczycach dnia 2 b. m., przeżywszy lat 53 Eksportacja zwłok do miejscowego kościoła w Gruszczycach odbędzie się dnia 6-go b. m. o godz. 7 i pół wiecz.; pogrzeb zaś dnia następnego o godzinie 11 rano na cmentarz miejscowy; na które to obrzędy zapraszają krewnych, przyjaciół i życzliwych pozostali w głębokim smutku Żona i dzieci.


Gazeta Kaliska 1906 nr 16

Do sprzedania poręby, a także olszowe bale dla stolarzy ze starodrzewiu. Wiadomość: Kłobukowski, Gruszczyce p. Błaszki.
_________________________________________________________________________________

Wieś Ilustrowana 1912 maj
_________________________________________________________________________________

______________________________________________________________________________

Ziemia Sieradzka 1919 listopad
______________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Ziemia Sieradzka 1923 sierpień
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Ziemia Sieradzka 1924 czerwiec
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Ziemia Sieradzka 1929 styczeń
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Ziemia Sieradzka 1930 marzec
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Echo Sieradzkie 1931 kwiecień
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

Echo Łódzkie 1933 sierpień
_________________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________

Echo Kaliskie Ilustrowane 1934 r.
____________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

Echo Łódzkie 1936 wrzesień
_________________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________

 Orędownik 1938 nr. 171
_________________________________________________________________________________



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz