-->

środa, 21 sierpnia 2019

Inwentarz dóbr Sadokrzyc (1813)

Źródło inwentarza:
Akta notariusza Jana Strachowskiego z lat 1813-14. (Archiwum Państwowe w Łodzi, oddział w Sieradzu)
Tekst z oryginalnego inwentarza przepisał Piotr Tameczka.

Sadokrzyce w 1793 roku

Opis stanu Dóbr tych Szadokrzyc Wołoryczkowych i Trzeszczykowych.

Dwór od publiczny drogi wieżdżaiąc w podwórzowe wrota z tarcic podwóyne na biegunach iuż stare z poręczą górą u tych wrot kuny żelazne przytych fortka do przechodzenia deskami założona, po prawey stronie tych wrot płot z żerdzi łupanych ciągnący się ku dworowi, stary, na froncie dworu od końca węgłów sztacheciki w słupki do połowy dobre, w drugiey połowie ku węgłom wywrowne.
Do dworu wchodząc dwa słupy murowane do laterniow przytych podobnie cztery słupy murowane na których wspiera się ganek na którym galereyka z graniastych sztachecik krzyżowa czarno malowana. Wchodząc do sieni dworu drzwi podwóyne dubeltowe gwozdziami nabiane na zawiasach i chakach żelaznych z zasufkami dołem, i gora w połowie z klamką i ryglem żelaznym zasuwane z sieni. W sieni posadzka z cegły kwadratowey, w ścianach z frontu okna dwa niewielkie, z tafli, pobokach drzwi, ztey sieni po prawey stronie drzwi do pokoiu podwóyne na chakach i zawiasach z zamkiem i kluczem do zamykania. Wszedłszy do pokoiu okna taflowe po sześć tafel, dwa z okienicami, przy drzwiach komin szufiaty, mozaikowaną robotą malowany, przytym piec biały kachlany okrągły z drzwiczkami żelaznemi. Z tego pokoiu drzwi podwóyne, do pokoiu sypialnego na chakach zawiasach żelaznych z zamkami i kluczem, okna dwa po sześć tafel, piec okrągły, biały, w którym z garderobki się pali bez drzwiczek, z tego pokoiu drzwi poiedyńcze na zawiasach, chakach z zamkiem kluczem do garderoby w którey posadzka ceglana i drzwi na wchod do sadu ze wszystkiem ztey garderoby podobne drzwi zewszystkiem do drugiey garderoby, z tarcic posadzkę ułożoną maiącą, w którey okno taflowe z prętami żelaznemi, krzyżowemi, w którey garderobie schody na górę wpół garderoby tey szafa przy ścianie do papiorow z drzwiczkami dołem i górą, u którey zawiasy żelazne i zamki, w tey szuflady do papiorow. Z pierwszego pokoiu drzwi podwóyne na salę zewszystkim w połowie szklane, posadzka kwadratowa stolarską robotą, piec biały, płaski z drzwiczkami żelaznemi i dymniczkami bocznemi, cała w malaturze o dwóch oknach po sześć tafel zewszystkim całe i okiennicami, z tey sali drzwi na drugą salę podwóyne ze wszystkim w którey okna dwa o sześciu taflach, piec okrągły, niebieski, podle niego rufka do szkła zewszystkim, w orzech malowana, druga przy drzwiach podobna, trzecia z drugiey strony drzwi takaż, przytey komin szufiaty, podłoga z tarcic cała, sala w malaturze, po lewey ręce drzwi sienie, izba z poiedyńczemi drzwiami o dwóch oknach w tafli sześć, bez pieca z kominem kapturowym, ściany bez obicia z lamperyami gołemi, podłoga z tarcic, z tey izby na prawą stronę drzwi poiedyńcze zewszystkim, podłoga z tarcic stara, piec piekarski z cegły, komin przy nim, z kapturem, okna dwa w których kwatery dwie wytłuczone, ztey izby i zpierwszey drzwi poiedyńcze ze wszystkim, do komor w sieni zaś do pieców drzwiczki zewszystkim, i z szafką na boku do schowania.
Dwór ten cały w koło gliną wylepiony, dachem nowym przed kilku lat pobitem. Zatem dworem w srodku sklep o dwóch przegrodach, murowany, o iednych tylko drzwiach na hakach, drugie zepstute, trzecie do wniścia zamykanena zamek i kłotkę. W rogu tego dworu ogród włoski od wsi zapoczynaiący, a ku folwarkowi ciągnący się i za folwark różnym drzewem owocowem zasadzony, w kwaterach wokół ogrodzony, żerdziami dartemi w wielu mieyscach iuż powywalany, w którym sadzie altana na słupach z dachem szkudlanym, obita poczęści tarcicami, przytym sadzie sklepik murowany do mleka ze starym dachem, drzwi iedne na zawiasach i hakach na kłotkę zamykane, obok dworu narożnego folwark.
Drzwi podwóyne gwoździami nabiane z klamką i reglem do sieni w którey podłoga z starych tarcic ułożona ztey sieni po prawey stronie izba z podłogą z tarcic oknami dwiema po cztery tafle piec kachlany, stary komin z kapturem, z tey izby drzwi poiedyncze zewszystkim do alkierza w którym kominek mały kapturowy, okno iedno, o sześciu tafelkach z tego alkierza w drzwi zewszystkim żelastwem do kuchenki, komin murowany massyv po lewey stronie sieni drzwi poiedyńcze do czeladnice w którey okno poiedyncze złe, piec ceglany, komin z kapturem, podłogi wtey izbie niemasz z izby czeladny iest komora bez podłogi do którey drzwi zewszystkim porządkiem do zamykania, bez okna ta komora iest, z schody z sieni na górę.
Spichrz z wystawą z drzwiami na chakach z zamkiem i szkoblem, dwóch komorach podobnie z drzwiami, schody na górę z dachem szkudlanym w oknach pręty żelazne krzyżowe. W rogu folwarku oborka dla trzody o pięciu komorkach z drzwiami na biegunach dobremi z skublami dachem szkudlanym dobrym, podworek wygrodzony żerdziami łupanemi, niedaleko tey komorki czyli chlewow iest kubl do karmienia wieprza, stary, słomą posyty, za temi oborkami sadzaweczka mała za którą płot z żerdzi łupanych, zatym płotem budynek o dwóch izbach obrócony na gorzelnią bez podłogi, z piecem w iedney izbie i kominkiem, komorą iedną, okien cztery z tafelek małych, stare, dach ze szkudeł, dobry, drzwi sześcioro na zawiasach i chakach z szkublami, daley idąc, Gorzelnia stara o iedney izbie i komorze bez podłogi, okno iedno, drzwi na zawiasach i komin bezpieca, komin murowany w massyv dach, dobry, szkudlany, daley ku stodołom idąc chlewy o sześciu przeforsztach z sześciorgiem drzwi na biegunach, dachem słomianym, od tych wciąsz idąc ku stodołom wrota z tarcic stare na biegunach, daley Stodoła o dwóch klepiskach pod którą przyciesi pogniły, dach stary, słomiany, reperacyi potrzebuiąca przeciwko tey stodoły szopka mierna do kładzenia zboża bez klepiska, ściany poczęści dołem zblochow, dach stary, przez drogę po drugiey stronie Owczarnia która w ścianach i przyciesiach, iako i w dachu znaczney reperacyi potrzebuiąca, w rogu tey owczarni iest szopka w blochy stara do swin a na drugiey stronie chlewiki dwa z drzwiami na biegunach które na rozna gospodarskie inwentarze mogą bydź użytemi, koło stodoł i owczarni ku wrotom od drogi publiczney, zdrugiey strony za folwarkiem ku sadowi płoty trzy z żerdzi łupanych, częścią dobre, częścią popsute, w prost od owczarni ku dworowi staynie wraz z oborami, z drzwiami, dachem, ścianami, przyciesiami iuż podmurowane, przed temi stayniami studnia na słupach z krzyżownicami, dachem nowym, kołem do ciągnienia wody, w rogu tych staien wozownia z przyciesiami, ścianami, dachem podmurowanym, także wbok podwórza przed folwarkiem sadek mały w czworogran ogrodzony żerdziami łupanemi i dla wygody wniysce.

Opis zabudowań włościanskich.

Owczarnia.Wychodząc z wrot podwórzowych na prawą stronę Chałupa owczarska z ścianami przyciesiami średniemi, dachem złym, oknem, piec z cegły i komin bez podłogi tak u chałupy iako i u komory są drzwi nabiegunach, komin u góry z tyczek wylepiony gliną.

Pułrolnicy

1mo Franciszek Weszczak chałupa iego średnio opatrzona, okno niedobre, drzwi czworo na biegunach ze szkoblami i wrzecądzmi, kominek z kapturem, lepiony, piec z kamieni, chlew i oborka dobra, z poszyciem stodoła u ktorey wrotnie na biegunach, ściany i dach zmynowane, ogrodzenie dobre, żerdziami, wołów parę, koni parę, woz, pług, radło, kosy dwie, siekierę i sierp, .........
2do Chałupa w którey mieszka Franciszek Weszczak pułrolnik, ta iest o iedney izbie i komorze, piec ceglany, komin lepiony, okno iedno, troie drzwi na biegunach z wrzecądzami i szkoblem. Dach na tey chałupie dobry, stodoła z dachem i ścianami doyść dobra, przy tey chałupie chlewy i staienka nienaygorsze i to ma samo co i pierszy.
3tio Chałupa w którey Andrzey Piotrowski, w tey chałupie izba iest iedna z komórą, z piecem ceglanym, komin lepiony, okna dwa dobre, drzwi czworo na biegunach dwoie a dwoie na zawiasach. Za tą chałupą, obora, chlewy, komora, szopa i staynia, stodoła i komora wszystko dobre i to ma samo co i pierszy pułrolnik.
4to Chałupa w którey zamięszkuie Paweł Kowalczyk, ta chałupa iest nienaygorsza przy ktorey komora dobra, piec, komin i okno dobre, drzwi czworo z wrzecądzami, chlewy i trzecia szopa iako też stodoła z szopą dobre, i to samo ma co i pierszy pułrolnik.
5to Andrzy Oleynik ta chałupa z komorą iest zła tak w poszyciu iako i ścianach, u drzwi wrzecądze i szkuble, chlewy, szopa, obora, stodoła średnie. Resztę to samo ma co i pierszy pułrolnik.
6to Plac pusty pułrolniczy który dwór obsiewa, na ktorym placu niektóre pobudynki zmynowane dotąd stoią.
7mo Józef Bednarek pułrolnik ma chałupę z komorą, szopę z chlewami i stodołę. Wszystko dobre i resztę to samo ma co i pierwszy.
8vo Alexander Weszczak który chałupy niema tylko komorą siedzi, chlewy i stodołę ma dobrą i resztę to samo co i pierszy.
9no Paweł Kowalczyk ma chałupę, stodołę, chlew, dobre, ma koni dwa, pańskich wołów dwa, krowe iedne, swinie iedne, pług, radło, brony, kosy dwie, do trawy i sieczki, sierp ieden.
10mo Franciszek Weszczak ma chałupę dobrą, stodołę, oborę i to samo ma dane sobie co i powyższy pułrolnik oprócz wołu iednego który mu zdechł.
11mo Andrzy Oleynik ma chałupę dobrą, stodołę, oborę i też same dane inwentarze co i inni pułrolnicy i porządki.
12mo Józef Bednarek ma także chałupę, stodołę, oborę dobre i te same porządki i inwentarze co i pierwszy pułrolnik.
13.Alexander Weszczak ten chałupy nie ma, komorą siedzi, stodołę i oborę ma dobre, ma wołów dwa, konia iednego, krowe iedne i swinie iedne. Reszte porządków gospodarskich ma tak iak i inni.

Zagrodnicy

14.Jacenty Rosiak siedzi w dwoiakach na połowie, a na drugiey połowie wdowa Bartłomiejowa i Piotr komornik na których dach iakoteż przyciesi i ściany złe, te dwoiaki są odwóch izbach bez komor, oknach dwóch średnich, o piecu iednym, kominach dwóch, drzwiach czworgu na biegunach, i za temi dwoiakami obora, staienka i komora dla koni i bydła, stodoła o iednym klepisku ze wszystkim niezłe te budynki iakoteż komora przystawiona do teyże stodoły. Ma wołów pańskich dwa, krowe iedne, wóz i pług, radło, kosy dwie, sierp ieden, siekierę iedne i swinie iedne, robi dni trzy pieszo, lub orze za dzień lasek cztery długości prętów trzydzieści, radli prętow ośm, darmochy, kapustę siekać i obierać wszelkie warzywo, owce strzydz, trzodę koleyno paść oraz i sadze wycierać, niemniey owce ptokać chodzi sztukę zgrzebną lub paciesną oprząda i to obrabia która ieżeli będzie paczesna bierze groszy piętnaście od obrobienia a ieżeli zgrzebna groszy dwanaście daie czyńszyku jay mędel, kapłona iednego.
15. Chałupa w którey mięszka Augustyn Weszczak ta chałupa iest o iedney izbie, komorze i oknie dobrym, piecem ceglanym i kominem lepionym na którey dach dość dobry, drzwi czworo na biegunach, chlewy wraz z szopą, stodoła o iednym klepisku, przy tey komora do schowania dość dobre te zabudowania. To wszystko ma co i pierszy i te same powinnosci odbywa.
16to Chałupa w którey zamięszkuie Stanisław Swina, o iedney izbie i komorze, drzwi czworo na biegunach, piec i komin lepiony, dach natey chałupie dość dobry, chlewy, obora, szopa, stodoła z komorą dość niezłe. Ten te same powinności odbywa co i pierszy i to samo ma.
17mo Chałupa w którey Maci Krawczyk. Ta chałupa obaliła się. Siedzi w inney chałupie. Oborę i stodołę wtym placu ma dosyć niezłe. Robi to samo co i pierszy i ma to samo.
18vo Walenty Weszczak ma chałupę z komorą, piecem i oknem dobrą, drzwi czworo na biegunach. Wtey chałupie szopę i chlew i stodołę dobre, i robi to samo co i powyżsi i te same ma inwentarze i porządki.
19no Filip Krawczyk ma chałupę z komorą, oknem i drzwiami dobrą. Stodołę, chlewy, szopę dość niezłe. Ten robi te same powinności co i powyżsi i te same inwentarze i porządki ma co i inni.
20mo Szymon Grzelak ten chałupę ma zewszystkim dobrą. Oborkę, chlewy i stodołę nienaygorsze. Te same powinności pełni co i inni i inwentarze i inne załogi ma te same co i inni.
21mo Karczma z staynią zaiezdną w którey izba i komora, piec z cegły, okna dwa, drzwi czworo. Dach na karczmie nowy, u drzwi izdebnych wrzecądze i szkoble, u stayni wrota na biegunach drewnianych bez żelastwa. Wtey karczmie mięszka gościnny Layzer który szynkuie pański trunek.
22do Dwoiaki w których mięszkaią dway zagrodnicy. Pierwszy Franciszek Ciechowicz, drugi Maci Krawczyk. Ta chałupa z komorą dobra, szopa, chlew i stodoła zewszystkim dobre. Robią te powinności co i inni i maią takową załogę daną iak i powyżsi.
23. Jakub Weszczak ma chałupę z komorą dobre. Szopę, chlewy i stodołę dobre. Odrabia te same powinności co i powyżsi i ma to co i inni.
24.Ambroży Smigrodzki ma chałupę z komorą dobrą. Stodołę, chlew i oborkę także dobre. Te same powinności odbywa i to samo ma co i powyżsi.
25. Mikołay Frączczak chałupę z komorą ma zupełnie złą i nowego postawienia potrzebuiącą, iakoteż stodołę, szopę, chlewy także nowego postawienia potrzebuiące. Odbywa te same powinności co i inni i ma to samo.
26to Łukasz Klimczak ma chałupę, komorę, chlewy, szopkę, stodołe, dobre. Robi te same powinności co i inni i to samo ma co i inni.
27. Jan Tomaszek ma chałupę z komorą, szopkę z chlewami i stodołę dobre. Te same powinności odbywa co i inni i to samo ma co i inni.
28. Jacenty Bednarek ma chałupę z komorą, stodołę, szopkę, chlewy ze wszystkim dobre i te same powinności odbywa co i inni.
29. Felix Król miał chałupę z komorą, chlewy, stodołę ma dobre. Teraz tylko siedzi komorą i chałupy nie ma. Robi to co inni i to ma.
30.Wincenty Gerczak ten ma chałupę z komorą dobrą, stodołę, chlew z oborą dobry. Robi te same powinności co i inni i ma to samo co inni.
31. Jacenty Cichowicz ma chałupę, stodołę i oborę dobrą. Miał pański inwentarz, lecz mu ten wyzdychał, zaś reszte porządków gospodarskich ma tak iak inni i swinie.
32. Marcin Urbaniak ma chałupę, stodołę, komorę dobre i oborkę ma dworską krowę, siekierę, swinię, kossę, sierp, pług, radło. Wóz zaś z parą wołmi utracił w obowie moskiewskim.
33. Augustyn Weszczak ma chałupę, stodołę, oborkę dobre, woły mu zdechły. Ma krowę, swinię i resztę wszystko co i inni i te same powinności odbywa.
34. Stanisław Swiec ma chałupę, stodołkę i oborkę dobre i wszystko ma iak i inni i powinności te same pełni iak inni.
35. Maci Krawczyk ten chałupy nie ma, gdyż mu się obaliła. Stodołę i oborę ma dobre. W placu wołu ma tylko iednego, gdyż drugi zdechł. Resztę wszystko ma i te powinności pełni co inni.
36. Walenty Weszczak ma chałupę, stodołę i oborę dobre, krowy nie ma i wołu iednego. Resztę wszystko i to robi co i inni.
37. Filip Krawczyk ma chałupę, stodołę i oborę dobre i to ma wszystko co i inni i te same powinności odbywa.
38. Szymon Grzelak ma chałupę, stodołę i oborę dobre i to samo ma co i inni i te same powinności odbywa.
39. Franciszek Cichowicz ma chałupę, stodołę i oborę dobre i to wszystko ma co i inni, i te same powinności pełni dworowi.
40. Jakub Weszczak chałupe, stodołę, oborę ma dobre i to wszystko co i inni i te same powinności odbywa co inni.
41. Ambroży Smigrodzki ma chałupę, stodołę i oborę dobre i te same inwentarze co i inni, niemney porządki gospodarskie, i te same powinności pełni dworowi.
42. Franciszek Mikołajczyk także ma chałupę, stodołę i obore dobre i to wszystko co i inni oprócz wołu iednego, ktorego mu moskale zabrali i te same powinności pełni.
43. Łukasz Klimczak ma chałupę z komorą, stodołę, oborę dobre, wozu nie ma, resztę inwentarza i sprzętów potrzebnych ma wszystkie, i te same powinności odbywa co i inni.
44. Jan Tomaszek ten także chałupę, stodołę i oborkę ma dobre i inwentarze wszystkie, iako też sprzęty gospodarskie, i powinności te same odbywa co i inni.
45. Jacenty Bednarczyk wszystkie zabudowania ma i inwentarze iakoteż sprzęty i powinności te same odbywa co inni.
46. Felix Król wszystko zabudowanie ma dobre, i to wszystko co i inni, i te same powinności pełni.
47. Wincenty Gerczak wszystkie pobudynki ma dobre, także i to robi co i inni.

Komornice

Katarzyna Jeniasowna robi dni dwa w tydzień, za to bierze żyta kope iedne, jęczmienia pręt, owsa tyleż, tatarki tyleż, grochu tyleż, lnu przysiewa zagon ieden, i kartofli przysadza zagon ieden. Darmochów robi, owce strzyże, chodzi płukać tłuki trzy, w żniwa odrabia, i do obierania warzywa chodzi.
Tekla Skonieczna to samo robi co i piersza i to samo bierze.
Pietrkowa to samo robi także i bierze co i piersza.
Bartłomiejowa toż samo robi i bierze.
Napierayka toż samo robi i bierze.
Owczarkowa toż samo robi i bierze.
Ponieważ przy opisie pułrolników to się nie wyraziło iż każdy pułrolnik robi dni sześć ręczno albo trzy dni bydelnie przez rok cały, tłuk robi w żniwa sześć, wywóz zboża do Błaszków lub gdzieindziey, za darmo w święta, a co więcey nad milę idzie to za zaciąg, potrąca mu się darmoch, robi do kapusty siekania, obierania wszystkiego warzywa chodzi. Owce strzyże, trzodę koleyno pasie oraz i sadze wyciera za koleią, a zagrodnicy przez połowę tych darmoch robią, oprócz trzody, sadzy wycierania i ptokania, strzyżenia owiec, które nierachuią się, chodzą. Zaczym i to umieszcza się, jakoteż że pułrolnicy szadokrzyczy czyńszyku po dwa kapłony, jay trzydzieści oddaią dworowi swemu, i kądzieli po sztuce oprządaią od którey oprządzoney i obrobioney paczesny łokci piętnastu groszy piętnaście, a od zgrzebney po groszy dwanaście biorą nadmienia się.
Do pomienionych dóbr Szadokrzyc Wołoryczkowych i Trzeszczykowych należy się znacz część Borku, w którym drzewo balkowe znaiduie się sosnowe, którego obszerność iest wyrażona w mappie iako też i obszerność dóbr tych całey rozległości.
Ma wysiewu dwór żyta z psenicą wierteli dwieście dziewiędziesiąt, jarzynnego wysiewu trzysta dwadzieścia dziewięć wierteli, siana wozów z potrawem ośmdziesiąt chłopskich.

czwartek, 15 sierpnia 2019

Lamus

Lamus, młyn zaznaczony na mapie Gilly'ego z roku 1793, położony w dzisiejszej gminie Lutomiersk.

1793 r.

niedziela, 11 sierpnia 2019

Sabiniakówka

Sabiniakówka, osada położona w gminie Błaszki, nie odnaleziona na mapach.

Obwieszczenia Publiczne 1926 nr 96

Komornik przy sądzie okręgowym w Kaliszu, Józef Trojanowski, urzędujący tamże, przy ul. Józefiny w domu Nr. 23, na skutek żądania Józefa Karmańskiego i stosownie do art. 1146 U. P. C., w poszukiwaniu należności zasądzonej od Józefa i Stefanji małż. Sabiniak, na rzecz wyżej wymienio­nego Józefa Karmańskiego i innych, w dn. 12 lutego 1927 r., od godziny 10 rano, w sali posiedzeń powyższego sądu, wyznaczona została sprzedaż z publicznej licytacji nieruchomości rolnej, położonej w miejscowości pod nazwą „Osada Sabiniakówka" w gm. Błaszki, pow. kaliskiego, o przestrzeni 4 mórg w jednym odcinku, z niżej wyszczególnionemi budynkami, a mia­nowicie: a) domem mieszk. z bali w średnim stanie, dług. 14, szer. w jednym końcu 7,13, a w drugim końcu 4,90, wysok. 2,74 metr. kryt. w połowie papą, a w połowie dachówką, b) stodoła z 2-ma szopami z drzewa w reglówkę obitą deskami, w średnim stanie pod słomą, dług. 11,74, szerokości 6,34, wysokości 3 metr. c) oborą murowaną pod papą dług. 6,84, szer. 4,40 wysok. 1,90 metr., d) studnią betonową, e) płotem drewnianym, oraz sadem owoco­wym, mieszczącym w sobie 109 drzew różnego gatunku, a także 5 ulami, wo­zem kolejnym i maszyną do sieczki, oraz zasiewami podług opisu z dn. 22 li­pca 1926 r.
Wyżej opisana nieruchomość-osada, ma zaprowadzoną księgę hipotecz­ną, przechowującą się w archiwum hipotecznem, przy sądzie okręgowym w Kaliszu, a tytuł własności takowej w II dziale wykazu, zapisany jest na imię Józefa i Stefanji małż. Sabiniaków, którzy takową obecnie mają w swojem posiadaniu. W IV dziale wyk. hip. osada ta obciążona jest długami na ogólną sumę 2329 zł. z ewentualnemi %% i kosztami, a w III dziale wy­kazu zapisane są ograniczenia, dotyczące dróg i rowu, wykazanych na planie folwarku Lubanów, a odnoszących się i do rzeczonej nieruchomości.
Sprzedaż rozpocznie się od sumy 3.000 zł., za złożeniem vadium w kwocie 300 zł. Akta sprzedaży mogą być przeglądane w kancelarji wydzia­łu cywilnego sądu okręgowego w Kaliszu, a w dniu licytacji u prowadzącego sprzedaż komornika.